Adhyaya 278

Verse 1

सूत उवाच । ये चान्ये भास्करा स्तत्र संति ब्राह्मणसत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठिताः

Sūta nói: Hỡi các bậc brāhmaṇa tối thượng, tại đó còn có những hình tướng khác của Bhāskara (Thái Dương), do Yājñavalkya thiết lập trong thánh địa Hāṭakeśvara.

Verse 2

यस्तान्पूजयते भक्त्या हृदि कृत्वाऽभिवांछितान् । सप्तम्यां चैव सप्तम्यां लभते नात्र संशयः

Ai thờ phụng các Ngài với lòng sùng kính, giữ trong tim điều mình mong cầu—vào ngày Saptamī (mồng bảy) của Thái Dương, người ấy đạt được chính điều ước ấy; không hề nghi ngờ.

Verse 3

ऋषय उचुः । एक एव स्थितः सूर्यो दृश्यते च नभस्तले । तत्कथं द्वादशैते च तत्र क्षेत्रे प्रतिष्ठिताः । कस्मिन्काले तथा कृत्ये किमर्थं सूतनन्दन

Các hiền thánh nói: Mặt Trời chỉ có một, hiển hiện trên vòm trời. Vậy vì sao mười hai vị ấy lại được an lập nơi thánh địa kia? Vào thời nào, trong duyên sự nào, và nhằm mục đích gì, hỡi con của Sūta?

Verse 4

सूत उवाच । आसीत्पूर्वं कृतिर्नाम शुनःशेपसमुद्भवः

Sūta nói: Thuở xưa có một người tên Kṛti, sinh ra trong dòng dõi của Śunaḥśepa.

Verse 5

तस्य पुत्रः शुनः पुत्रो बभूव मुनिसत्तमः । चारायणः सुतस्तस्य वभूव मुनिसत्तमः

Từ ông ấy sinh ra một người con—con của Śuna—trở thành bậc hiền triết tối thượng; và con trai của vị ấy là Cārāyaṇa cũng trở nên bậc tiên tri hàng đầu.

Verse 6

कस्यचित्त्वथ कालस्य ब्रह्मा लोक पितामहः । सावित्रीशापनिर्दग्धो ह्यवतीर्णो धरातले

Rồi vào một thời điểm, Brahmā—đấng Tổ phụ của các thế giới—bị thiêu đốt bởi lời nguyền của Savitrī, đã giáng xuống mặt đất.

Verse 7

गायत्री च यदा विप्रास्तेनोढा यज्ञकर्मणि । प्राक्स्थितां च परित्यज्य सर्वदेवसमागमे । कालात्ययो भवेन्नैव सावित्र्यागमने स्थिरे

Hỡi các brāhmaṇa, khi Gāyatrī được cưới để cử hành nghi lễ tế tự—gác lại Savitrī đã đi trước—thì giữa hội chúng của chư thiên, không một sự chậm trễ nào được chấp nhận, dẫu vẫn chờ Savitrī đến nơi.

Verse 8

ततस्तस्य समादेशाद्गायत्री गोपकन्यका । शक्रेण च समानीता दिव्यलक्षणलक्षिता

Bấy giờ, theo mệnh lệnh của Ngài, Gāyatrī—hiện thân như một thiếu nữ chăn bò—được Śakra (Indra) rước đến, mang đầy những tướng hảo thiêng liêng.

Verse 9

गोपकन्यां च तां ज्ञात्वा गोश्च वक्त्रेण पद्मजः । प्रवेश्याकर्षयामास गुह्येन च ततः परम्

Nhận ra nàng chính là thiếu nữ chăn bò ấy, Padmaja (Phạm Thiên) khiến nàng đi vào qua miệng một con bò, rồi sau đó dùng phương cách bí mật mà kéo nàng về với mình.

Verse 10

ब्राह्मणानां गवां चैव कुलमेकं द्विधा स्थितम् । एकत्र मन्त्रास्तिष्ठंति हविरेकत्र संस्थितम्

Dòng tộc của các bà-la-môn và của loài bò vốn là một, nhưng hiện hữu thành hai dạng: một nơi là chỗ trú của các thần chú, nơi kia là chỗ an lập của lễ phẩm cúng (havis).

Verse 11

तेन तां ब्राह्मणीं कृत्वा पश्चात्तस्याः परिग्रहम् । गृह्योक्तविधिना चक्रे पुरःस्थोऽपि पितामहः

Vì thế, Ngài khiến nàng trở thành một phụ nữ bà-la-môn; rồi sau đó, Đấng Tổ Phụ (Phạm Thiên), dẫu ngồi ở phía trước, vẫn cử hành nghi thức thâu nhận nàng làm vợ theo phép tắc được dạy trong Gṛhya lễ.

Verse 12

पत्नीशालोपविष्टायां ततस्तस्यां द्विजोत्तमाः । सावित्री समनुप्राप्ता देवपत्नीभिरावृता

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, khi nàng đã ngồi trong nhà tân nương, Savitrī liền đến, được các phu nhân của chư thiên vây quanh.

Verse 13

ततस्तां सा समालोक्य रशनासमलंकृताम् । दौर्भाग्यदुःखमापन्ना शशाप च विधिं ततः

Bấy giờ, thấy nàng kia được trang sức bằng đai lưng, Sāvitrī—bị nỗi sầu của vận rủi phủ lấp—liền nguyền rủa Vidhi (Phạm Thiên, Brahmā).

Verse 14

सावित्र्युवाच । यस्मात्त्वया परित्यक्ता निर्दोषाहं पितामह । पितामहोऽसि मे नूनमद्यप्रभृति संगमे

Sāvitrī nói: “Vì ngài đã ruồng bỏ thiếp, dẫu thiếp vô tội, hỡi Đấng Tổ Phụ; nên từ hôm nay, trong việc kết hợp, ngài đối với thiếp chỉ còn là ‘Tổ Phụ’ mà thôi.”

Verse 15

मनुष्याणां भवेत्कृत्यमन्यनारीपरिग्रहः । एतत्त्वया कृतं यस्मान्मा नुषस्त्वं भविष्यसि

“Đối với loài người, chiếm lấy người nữ của kẻ khác là nghiệp sự đưa đến suy vong. Vì ngài đã làm điều ấy, nên ngài sẽ trở thành một con người.”

Verse 16

कामार्तश्च विशेषेण मम वाक्यादसंशयम्

“Và ngài sẽ bị dục vọng giày vò, nhất là như thế—điều này không nghi ngờ, bởi chính lời ta.”

Verse 17

एवमुक्त्वा तु सावित्री त्यक्त्वा तं यज्ञमंडपम् । गिरेः शिखरमारूढा तपश्चक्रे महत्ततः

Nói xong như vậy, Sāvitrī rời khỏi đàn tràng tế lễ; lên đến đỉnh núi, nàng bèn thực hành khổ hạnh lớn lao.

Verse 18

पितामहोऽपि तच्छापाच्चारायणनिवेशने । अवतीर्णो धरापृष्ठे कालेन महता ततः

Ngay cả Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) vì lời nguyền ấy, tại nơi cư trú của Cārāyaṇa, đã giáng xuống mặt đất sau một thời gian rất dài.

Verse 19

स यदा यौवनं भेजे मानुषं च पुरा स्थितः । तथातथा च तापेन कामोत्थेन प्रपीड्यते

Khi Ngài đạt đến tuổi thanh xuân trong thân người, tuy trước kia vốn ở địa vị khác, Ngài vẫn bị thiêu đốt, bị dày vò hết lần này đến lần khác bởi ngọn lửa dục vọng.

Verse 20

ततोऽसौ वीक्षते नारीं कन्यां वाथ तपस्विनीम् । अविकल्पमना भेजे रूपसौभाग्यगर्वितः

Rồi Ngài nhìn thấy một người nữ—hoặc một thiếu nữ, hoặc một nữ tu khổ hạnh—và với tâm không còn tự chế, Ngài buông mình theo nàng, kiêu hãnh vì sắc đẹp và phúc phần của chính mình.

Verse 21

ततस्तं ब्यसनार्तं च दृष्ट्वा चारायणो मुनिः । स्वयं निःसारयामास प्रकोपेन निजाश्रमात्

Thấy ông khổ sở vì tai ương, hiền giả Cārāyaṇa nổi giận và tự tay đuổi ông ra khỏi am thất của mình.

Verse 22

स च पित्रा परित्यक्तो भ्रममाणस्ततस्ततः । चमत्कारपुरं प्राप्तः शाकल्यो यत्र तिष्ठति

Bị cha ruồng bỏ, lang thang hết nơi này đến nơi khác, ông đến Camatkārapura, nơi Śākalya cư ngụ.

Verse 23

नाम्ना ब्राह्मणशार्दूलो नागरो वेदपारगः । वृतः शिष्य सहस्रेण वेदविद्यां प्रचारयन्

Tại đó có một Bà-la-môn Nāgara tên là Brāhmaṇaśārdūla, bậc tinh thông Veda; được một ngàn đệ tử vây quanh, Ngài truyền bá minh triết Veda.

Verse 24

अथ तं स प्रणम्योच्चैः शिष्यत्वं समुपागतः । वेदाध्ययनसंपन्नो बभूवाथ चिरादपि

Rồi người ấy cúi lạy Ngài với lòng tôn kính, xin vào hàng đệ tử; về sau, dù trải thời gian, người ấy cũng thành tựu trong việc học tụng Veda.

Verse 25

एतस्मिन्नेव काले नु आनर्ताधिपतिः स्वयम् । आगतस्तिष्ठते यत्र जलशायी हरिः स्वयम्

Ngay lúc ấy, chính vị chúa tể xứ Ānarta đến và lưu lại nơi mà Hari—Đấng Jalaśāyī, vị Chúa nằm trên nước—ngự trị.

Verse 26

चातुर्मास्यव्रतं तेन गृहीतं तत्पुरस्तदा । प्रार्थितस्तु ततो विप्राः शाकल्यस्तैन भूभुजा

Tại đó, trước tôn nhan Đức Chúa, ông thọ trì hạnh nguyện Cāturmāsya. Rồi nhà vua thỉnh các bà-la-môn—đặc biệt là Śākalya—cử hành những nghi lễ cần thiết.

Verse 27

शांतिकं पौष्टिकं नित्यं त्वया कार्यं ममालये । यावत्तिष्ठाम्यहं चात्र प्रसादः क्रियतामिति

Nhà vua nói: “Trong cung thất của trẫm, khanh hãy mỗi ngày cử hành các nghi lễ śāntika (an hòa) và pauṣṭika (tăng phúc thịnh); chừng nào trẫm còn ở đây, xin ban cho ân huệ ấy.”

Verse 28

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा दाक्षिण्येन द्विजोत्तमाः । एकैकं प्रेषयामास स्वशिष्यं तस्य मंदिरे

Nói rằng: “Được vậy,” vị Bà-la-môn tối thượng, với lòng từ ái, đã lần lượt sai các đệ tử của mình đến dinh vua để chu toàn các phận sự theo pháp.

Verse 29

स शांतिकं विधायाथ दत्त्वाशीः पार्थिवस्य च । संप्राप्य दक्षिणां तस्मात्पुनरेति च तं द्विजम्

Sau khi cử hành nghi lễ śānti và ban phúc lành cho nhà vua, ông nhận dakṣiṇā từ vua rồi lại trở về với vị Bà-la-môn (bậc thầy) ấy.

Verse 30

शाकल्याय च तां दत्त्वा दक्षिणां निजमंदिरे । जगाम नित्यमेवं हि व्यवहारो व्यवस्थितः

Rồi ông đem dakṣiṇā ấy trao cho Śākalya tại tư gia của mình và lại đi. Thế là ngày qua ngày, nề nếp phụng sự này được thiết lập vững bền.

Verse 31

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते शाकल्येन विसर्जितः । शांत्यर्थं याज्ञवल्क्यस्तु पार्थिवस्यनिवेशनम्

Vào một ngày khác, Yājñavalkya được Śākalya sai đi vì mục đích cử hành nghi lễ śānti, và ông đã đến dinh vua.

Verse 32

तस्य भूपस्य रूपाढया मंथरास्ति विलासिनी । रात्रौ च कामिता तेन कामाढयेन सुकामिनी

Nhà vua ấy có một người đàn bà ưa hưởng lạc tên Mantharā, dung sắc rực rỡ. Ban đêm, nàng được vua—kẻ tràn đầy dục vọng—khao khát; còn nàng cũng là người thiết tha ái ân.

Verse 33

भावैर्वात्स्यायनप्रोक्तैः समालिंगनपूर्वकैः । स तया विविधैः कृत्तो मयूरपदकादिभिः । शरीरे चाधरे चैव तथा मणिप्रवालकैः

Theo những nghệ thuật ái ân do Vātsyāyana đã giảng, khởi đầu bằng sự ôm ấp, nàng đã để lại trên chàng nhiều dấu vết khác nhau—như hình bàn chân chim công và các kiểu khác—trên thân thể, cả trên môi, lại còn những vết in do châu báu và san hô tạo nên.

Verse 34

संप्राप्तोऽध्ययनार्थाय यावच्छाकल्यसन्निधौ । तावत्संप्रेषितस्तेन शांत्यर्थं भूपमंदिरे

Khi chàng đến bên Śākalya để cầu học, ngay lúc ấy chàng được thầy sai đến hoàng cung, nhằm cử hành nghi lễ śānti để cầu an.

Verse 35

सोऽपि संप्रेषितस्तेन गत्वा तं पार्थिवालयम् । शांतिकं च ततश्चक्रे यथोक्तविधिना द्विजाः

Được thầy sai đi, vị Bà-la-môn đến dinh vua; và tại đó, hỡi các bậc nhị sinh, ngài đã cử hành nghi lễ śānti đúng như pháp thức đã truyền dạy.

Verse 36

शांतिकस्यावसाने तु प्रगृह्य कलशोदकम् । पंचांगैः कल्पितं रुद्रैः स्वयमेवाभिमंत्रितैः

Khi nghi lễ śānti kết thúc, ngài nâng lấy nước từ bình lễ (kalaśa)—đã được chuẩn bị với năm vật dụng cần thiết và được gia trì bằng các thần chú Rudra, tự thân thỉnh mời và khiến nên linh lực.

Verse 37

साक्षतं सुमनोयुक्तं समादाय गतस्ततः । संतिष्ठते नृपो यत्र आनर्तो त्रतसंयुतः

Rồi ngài mang theo akṣata (gạo nguyên hạt) cùng hoa, đi đến nơi vua xứ Ānarta đang đứng, có đoàn tùy tùng hầu cận.

Verse 38

द्यामालेखीति मंत्रं स प्रोच्चार्य विधिपूर्वकम् । छंदर्षिसहितं चैव यावत्क्षिपति मस्तके । तावन्निरीक्षितस्तेन नखलेखाविकर्तितः

Ông tụng niệm đúng nghi thức thần chú mở đầu “dyāmālekhī…”, kèm theo chandas và ṛṣi, rồi phóng (thần lực) ấy lên đỉnh đầu nhà vua. Ngay khoảnh khắc đó, người ta nhận ra ông—môi bị sứt rách như bị móng tay cào cắt.

Verse 39

खंडितेनाधरेणैव ततोऽभूद्दुर्मना नृपः

Bấy giờ nhà vua vô cùng u sầu, vì môi quả thật đã bị nứt rách và biến dạng.

Verse 40

विटप्रायं तु तं दृष्ट्वा मलिनांबरधारिणम् । तं प्रोवाच विहस्योच्चै देहि विप्राऽक्षताञ्जलम्

Thấy ông tiều tụy, mặc y phục lấm bẩn, có người cười lớn mà gọi: “Này bà-la-môn, hãy cho ta một nắm akṣata (gạo nguyên hạt)!”

Verse 41

मंदुरायां स्थितं यच्च काष्ठमेतत्प्रदृश्यते । याज्ञवल्क्यस्ततो दृष्ट्वा सकोपस्तमुपाद्रवत्

“Còn khúc gỗ kia đang nằm trong chuồng…”—khi Yājñavalkya thấy vậy, ông nổi giận và lao tới kẻ ấy.

Verse 42

क्षिप्त्वा तत्र जलं विप्राः साक्षतं गृहमागमत् । अगृह्य दक्षिणां तस्य पार्थिवस्य यथास्थिताम्

Sau khi rảy nước tại đó, các bà-la-môn trở về nhà, mang theo akṣata của mình—không nhận dakṣiṇā (lễ vật thù lao) mà nhà vua đã để sẵn.

Verse 43

एतस्मिन्नंतरे तस्य धवकाष्ठस्य सर्वतः । निष्क्रांता विविधाः शाखाः पल्लवैः समलंकृताः

Ngay lúc ấy, từ khúc gỗ dhava kia, muôn nhánh khác nhau vươn ra bốn phía, đẹp đẽ trang nghiêm với chồi non và lá mới.

Verse 44

तद्दृष्ट्वा विस्मितः सोऽथ आनर्ताधिपतिर्नृपः । पश्चात्तापं परं चक्रे धिङ्मयैवमनुष्ठितम्

Thấy vậy, nhà vua—chúa tể xứ Ānarta—kinh ngạc; rồi liền sinh lòng hối hận sâu xa, thốt rằng: “Thật đáng hổ thẹn cho ta vì đã hành xử như thế!”

Verse 45

स नूनं विबुधः कोऽपि विप्ररूपेण संगतः । येनेदृशः प्रभावोऽयं तस्य मंत्रस्य संस्थितः

Hẳn là có một bậc thiên linh nào đó đã đến đây trong hình tướng một brāhmaṇa; nhờ Ngài mà thần chú này được an lập với uy lực phi thường như vậy.

Verse 46

यद्यहं प्रतिगृह्णामि तस्य मन्त्रोदितं जलम् । जरामरणहीनस्तु तद्भवाभि न संशयः

Nếu ta thọ nhận nước đã được thần chú của Ngài gia trì, thì ta sẽ thoát khỏi già và chết; điều ấy trong lòng ta không hề nghi ngờ.

Verse 47

एवं चिंतयतस्तस्य तद्दिनं विस्मितस्य च । पार्थिवस्य द्विजश्रेष्ठा जातं वर्षशतोपमम्

Khi nhà vua suy nghĩ như thế, trong niềm kinh ngạc, hỡi bậc brāhmaṇa tối thượng, một ngày của ngài dường như dài bằng trăm năm.

Verse 48

दिवसे तु समाक्रांते कथंचित्तस्य भूपतेः । विभावरी क्षयं याति कथंचिन्नैव शारदी

Khi ngày cuối cùng cũng đến với vị vua ấy, đêm tối bằng cách nào đó đã tàn—nhưng không trôi qua theo lẽ thường của đêm thu.

Verse 49

ततः प्रभातसमये समुत्थाय महीपतिः । आह्वयामास शाकल्यं पुरुषैराप्तकारिभिः

Rồi vào lúc rạng đông, nhà vua thức dậy và sai các cận thần thân tín đi thỉnh mời Śākalya.

Verse 50

ततः प्रोवाच विनयात्सादरं प्रांजलिः स्थितः । कल्ये शिष्यः समायातो यस्त्वदीयो ममांतिकम्

Rồi, đứng chắp tay cung kính, ông thưa: “Sáng nay, đệ tử của ngài đã đến gần thần—người thuộc về ngài.”

Verse 51

शांत्यर्थं प्रेषणीयस्तु सोऽद्यापि च द्विजोत्तम । तस्योपरि परा भक्तिर्मम जाताऽद्य केवलम्

“Người ấy vẫn nên được sai đi để cử hành nghi thức an tức, hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng. Quả thật hôm nay, lòng sùng kính cao nhất của ta chỉ khởi lên đối với riêng người ấy.”

Verse 53

गच्छ वत्स त्वमद्यैव पार्थिवस्य निवेशनम् । शांत्यर्थं तेन भूयोऽपि त्वमेवाशुनिमंत्रितः

“Hãy đi, con ơi, ngay hôm nay đến dinh thự của nhà vua. Vì việc an tức, ngài ấy lại thỉnh mời con—mau lên.”

Verse 54

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं यास्यामि तद्धर्म्ये शांत्यर्थं द्विजपुंगव । अनादरेण दृष्टोऽहं नाशीर्मे च समाहृता

Yājñavalkya nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ta sẽ không đến nơi ấy để làm nghi lễ cầu an. Ta đã bị nhìn bằng sự khinh mạn, và chẳng hề được dâng kính lễ tôn vinh.”

Verse 55

काष्ठोपरि मया दत्ता तस्य वाक्यादसंशयम् । तस्मात्प्रेषय चान्यं त्वं गुरो शिष्यं विचक्षणम् । आनर्तं रंजयेद्यस्तु विवेकेन समन्वितम्

“Không nghi ngờ gì, vì lời của ông ta mà ta bị đặt ngồi trên một khúc gỗ tầm thường. Vậy nên, hãy sai một đệ tử khác của bậc Đạo sư—người sáng suốt, có năng lực phân biệt (viveka)—đến để làm cho vị quân vương ấy được thỏa đáng và được dẫn dắt đúng pháp.”

Verse 56

शाकल्य उवाच । राजाऽदेशः सदा कार्यः पुरुषैर्देशवासिभिः । योगक्षेमविधानाय तथा लाभाय केवलम्

Śākalya nói: “Mệnh lệnh của nhà vua phải luôn được người dân trong cõi ấy thi hành, vì nhằm thiết lập yogakṣema—an ổn và hộ trì—và quả thật cũng để đem lại phồn thịnh.”

Verse 57

प्रतिकूलो भवेद्यस्तु पाथिवानां स मन्दधीः । न तस्य जायते सौख्यं कथंचिद्द्विजसत्तम

“Còn kẻ nào đối nghịch với các bậc quân vương thì là người trí hèn. Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, đối với kẻ ấy, hạnh phúc chẳng thể phát sinh bằng bất cứ cách nào.”

Verse 58

ये जात्यादि महोत्सेकान्न नरेंद्रानुपासते । तेषामामरणं भिक्षा प्रायश्चित्तं विनिर्मितम्

“Những kẻ vì kiêu mạn về dòng dõi và những điều tương tự mà không tôn kính, không hầu cận các bậc quân vương—đối với họ, việc khất thực cho đến chết đã được nêu ra như một pháp sám hối (prāyaścitta).”

Verse 59

एवं तयोर्विवदतोस्तदा वै गुरुशिष्ययोः । भूयोऽपि तत्र संप्राप्ताः पुरुषाः पार्थिवेरिताः

Khi thầy và trò còn đang tranh luận như thế, những người do nhà vua sai phái lại đến nơi ấy lần nữa.

Verse 60

प्रोचुश्च त्वरया युक्ताः शाकल्यं प्रांजलिस्थिताः । शिष्यं तं प्रेषय क्षिप्रं राजा मार्गं प्रतीक्षते

Họ vội vã, chắp tay cung kính, thưa với Śākalya: “Xin hãy sai người đệ tử ấy đi ngay; nhà vua đang đợi ngoài đường.”

Verse 61

असकृत्प्रोच्यमानोऽपि यदा गच्छति नैव सः । तदा संप्रेषयामास उद्दालकमथारुणिम्

Dù bị thúc giục nhiều lần mà vẫn không chịu đi, bấy giờ Śākalya liền sai Uddālaka, con của Aruṇi, lên đường.

Verse 62

शिष्यं विनयसंपन्नं कृतांजलिपुटं स्थितम् । गच्छ वत्स समादेशात्सांप्रतं नृपमंदिरम्

Ngài bảo người đệ tử đầy đức khiêm cung, đang chắp tay đứng hầu: “Này con, theo lệnh của thầy, hãy đi ngay đến hoàng cung.”

Verse 63

शांतिकर्म विधायाथ स्वाध्यायं च ततः कुरु

Sau khi cử hành nghi lễ an tức (śānti-karman), rồi hãy tiếp tục svādhyāya—tụng đọc và học tập Kinh Veda.

Verse 64

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा तं पार्थिवालयम् । चकार शांतिकं कर्म विधिदृष्टेन कर्मणा

Ông đáp: “Xin như vậy,” rồi đến hoàng cung. Tại đó, ông cử hành nghi lễ an tức (śāntika) đúng theo pháp thức được quy định.

Verse 65

ततः कलशतोयं स साक्षतं सुमनोन्वितम् । गृहीत्वोपाद्रवत्तत्र यत्र राजा व्यवस्थितः

Rồi ông lấy nước từ bình lễ (kalaśa), kèm hạt gạo nguyên (akṣata) và trang điểm bằng hoa, vội vã đến nơi nhà vua đang ngự.

Verse 66

राजोवाच । स्वकीयमन्त्रलिंगेन अभिषेकं तु यच्छ भोः । काष्ठस्यास्य यदग्रे ते प्रोत्थितं तिष्ठते द्विज

Nhà vua nói: “Bạch bậc đáng kính, xin ban lễ tắm thánh hiến (abhiṣeka) bằng chính thần chú và liṅga của ngài. Này vị Bà-la-môn, xin làm cho khúc gỗ này, nơi phía trước nó hiện khởi và đứng vững điềm linh ấy.”

Verse 67

ततस्तेन शुभं मंत्रं प्रोच्याभीष्टं जलं स्वयम् । अभिषिच्य च तत्काष्ठं ततश्च स्वगृहं ययौ

Bấy giờ, ông tụng lên thần chú cát tường, tự tay lấy nước như ý; rồi làm lễ abhiṣeka cho khúc gỗ ấy, sau đó trở về nhà mình.

Verse 68

तावद्रूपं च तत्काष्ठं दृष्ट्वाऽनर्तो महीपतिः । विषादसहितश्चैव पश्चात्तापसमन्वितः

Thấy hình tướng ấy trên khúc gỗ, nhà vua bỗng bấn loạn—tràn đầy sầu muộn và nặng lòng hối hận.

Verse 69

भूयस्तु प्रेषयामास याज्ञवल्क्यकृते तदा । अन्यं दूतं विदग्धं च शाकल्यस्य द्विजाश्रयम्

Rồi lại nữa, vì việc liên quan đến Yājñavalkya, ông sai một sứ giả khác—khôn ngoan và tinh thông—đến Śākalya, nơi nương tựa của các bà-la-môn.

Verse 70

वेदना कायसंस्था मे वर्तते द्विजसत्तम । शांत्यर्थं प्रेषया क्षिप्रं तं शिष्यं पूर्वसंचितम्

“Ôi bậc tối thượng trong hàng bà-la-môn, thân ta đang bị cơn đau hành hạ. Vì sự an tịnh, xin mau sai người đệ tử đã được chuẩn bị từ trước ấy đến.”

Verse 71

अपमानं कृतं तस्य मया कल्ये द्विजोत्तम । तेन मे सहसा व्याधिराशीर्वादमनिच्छतः

“Ôi bậc tối thượng trong hàng bà-la-môn, hôm qua ta đã xúc phạm người ấy. Vì thế, một cơn bệnh bất ngờ giáng xuống ta—dẫu người ấy chẳng hề muốn ban phúc.”

Verse 72

तस्मात्प्रेषय मे शीघ्रं येन मे स्वस्थता भवेम् । असकृत्प्रोच्यमानोऽपि यदा नैव स गच्छति

“Vì vậy, xin mau sai người ấy đến với ta để ta được bình phục. Dẫu đã nhiều lần thỉnh cầu mà nếu người ấy vẫn không đi…”

Verse 73

याज्ञवल्क्यस्ततः शिष्यमन्यं प्रोवाच सादरम् । ततस्तं मधुकं पैग्यं प्रेषयामास तद्गृहे

Bấy giờ Yājñavalkya kính cẩn dặn dò một đệ tử khác; rồi ông sai Madhuka Paigya đến ngôi nhà ấy.

Verse 74

तेनापि विहितं तच्च यथोद्दालकनिर्मितम् । आशीर्वादो नृपोद्देशाद्दत्तः काष्ठस्य तस्य च

Người ấy cũng làm đúng như cách Uddālaka đã thực hiện. Và theo thỉnh cầu của nhà vua, một lời chúc phúc được ban xuống—cả cho khúc gỗ ấy nữa.

Verse 76

असकृत्प्रोच्यमानोऽपि याज्ञवल्क्यो व्रजेन्न हि । यदा तदा बहुगुणमन्यं शिष्यं प्रदिष्टवान्

Dẫu được thỉnh cầu nhiều lần, Yājñavalkya vẫn không đến đó. Khi ấy, ngài liền chỉ định một đệ tử khác—người hội đủ nhiều đức hạnh.

Verse 77

प्रचूडं भागवित्तिं च सोऽपि गत्वा यथा पुरा । चकार शांतिकं कर्म यथा ताभ्यां पुरा कृतम्

Vị ấy cũng đến gặp Pracūḍa và Bhāgavitti như trước, rồi cử hành nghi lễ an tức (śānti-karman) đúng như hai vị kia đã làm thuở trước.

Verse 78

ततः शांत्युदकं तस्मिन्प्राक्षिपच्चैव दारुणि । मंत्रवच्च तथाप्येव तद्रूपं च व्यवस्थितम्

Rồi ngài rưới nước an tức đã gia trì (śānty-udaka) lên vật đáng sợ ấy; dẫu được thực hiện cùng thần chú, hình dạng kia vẫn y nguyên, không đổi.

Verse 79

तद्रूपमपि तत्काष्ठं दृष्ट्वा भूयोऽपि पार्थिवः । अन्यं संप्रेषयामास याज्ञवल्क्यकृते नरम्

Thấy khúc gỗ ấy vẫn giữ nguyên hình dạng, nhà vua lại sai một người khác đi lần nữa—lần này để thỉnh Yājñavalkya đến.

Verse 80

प्रणम्य स द्विजश्रेष्ठः शाकल्यं च द्विजोत्तमम् । शांत्यर्थं मम हर्म्ये त्वं कल्ये शिष्यं समादिश । येन मे जायते शांतिः शरीरस्य द्विजोत्तम

Sau khi đảnh lễ, vị Bà-la-môn tối thượng thưa với Śākalya, bậc tối ưu trong hàng nhị sinh: “Vì sự an tịnh, xin thầy sai một đệ tử đến cung điện của tôi vào sáng mai—nhờ người ấy mà thân này được an hòa và nhẹ bớt, ôi bậc Bà-la-môn xuất chúng.”

Verse 81

ततः प्रोवाच शाकल्यो याज्ञवल्क्यं द्विजोत्तमाः । भूयोऽपि शृण्वतस्तस्य आनर्तस्य महीपतेः

Bấy giờ Śākalya, bậc Bà-la-môn xuất chúng, nói với Yājñavalkya, trong khi vị vua xứ Ānarta lại lắng nghe.

Verse 82

याज्ञवल्क्य द्रुतं गच्छ ममादेशान्नृपालयम् । राज्ञोस्य रोगनाशाय शांतिकं कुरु पुत्रक

“Yājñavalkya, hãy mau đi—theo lệnh ta—đến hoàng cung. Để diệt trừ bệnh tật của đức vua này, con hãy cử hành nghi lễ Śānti (an tức), hỡi con trai.”

Verse 83

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि गुरो मैवं ब्रवीहि माम् । अपमानः कृतोऽनेन गुरो मम महीभुजा

Yājñavalkya thưa: “Con sẽ không đến đó đâu, bạch Guru; xin thầy đừng bảo con như vậy. Vị vua ấy đã làm nhục con, bạch thầy.”

Verse 84

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स कोपं परमं गतः । अब्रवीद्भर्त्समानस्तु याज्ञवल्क्यं ततः परम्

Nghe lời ấy, thầy nổi giận dữ dội; rồi quở trách Yājñavalkya và nói tiếp.

Verse 85

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा चानृणी भवेत्

Dù đạo sư chỉ truyền cho đệ tử một âm tiết, thì trên cõi đất này cũng không có vật gì có thể đem dâng mà trả hết món nợ ân ấy.

Verse 86

यस्मात्त्वं शिष्यतां गत्वा मम वाक्यं करोषि न । तस्मात्त्वां योजयिष्यामि ब्रह्म शापेन सांप्रतम्

Vì ngươi đã nhận thân phận đệ tử mà không làm theo lời ta, nên nay ta sẽ trói buộc ngươi bằng lời nguyền của bậc Bà-la-môn.

Verse 87

याज्ञवल्क्य उवाच । अन्यायेन हि चेच्छापं गुरो मम प्रदास्यसि । अहमप्येव दास्यामि प्रतिशापं तवाधुना

Yājñavalkya nói: “Nếu thầy định nguyền rủa con một cách bất công, thì ngay lúc này con cũng sẽ thốt lời phản nguyền đối với thầy.”

Verse 88

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथे वर्तमानस्य परित्यागो विधीयते

Ngay cả một vị đạo sư—nếu kiêu mạn, không biết điều nên và không nên làm, lại đi trên đường tà—thì cũng có thể bị từ bỏ một cách chính đáng; sự từ bỏ ấy được kinh điển truyền dạy.

Verse 89

तस्मात्त्वं हि मया त्यक्तः सांप्रतं हि न मे गुरुः । अविशषेण शिष्यार्थं यदादेशं प्रयच्छसि

Vì thế, nay con đã từ bỏ thầy; hiện giờ thầy không còn là đạo sư của con nữa. Tuy vậy, xin thầy vẫn ban lời chỉ dạy nào có lợi cho hàng đệ tử, không phân biệt.

Verse 90

यावंतस्ते स्थिताः शिष्यास्तावद्भिर्दिवसैरहम् । तवादेशं करिष्यामि नोचेद्यास्यामि दूरतः

“Chừng nào các đệ tử của thầy còn ở bên thầy, trong chừng ấy ngày con sẽ vâng theo mệnh lệnh của thầy; bằng không con sẽ rời đi thật xa.”

Verse 91

शाकल्य उवाच । यदि गच्छसि चान्यत्र तत्त्वं विद्यां परित्यज । यां मया पाठितः पाप व्रज पश्चात्कुशिष्य भोः

Śākalya nói: “Nếu ngươi đi nơi khác, hãy bỏ đi thánh tri và chân nghĩa mà ta đã dạy. Cút đi—hỡi kẻ tội lỗi, hỡi đệ tử hèn mạt—lùi ra phía sau mà đi!”

Verse 92

मयाभिमंत्रितं तोयं क्षुरिकामुण्डसंभवम् । पिब तस्याः प्रभावेण शीघ्रमेव त्यजिष्यसि । जठरान्मामकीं विद्यां त्वयाधीता पुरा तु या

“Hãy uống nước này, thứ nước ta đã trì chú, phát sinh từ ‘Kṣurikāmuṇḍa’—nghi thức dữ dội như lưỡi dao. Nhờ uy lực ấy, ngươi sẽ mau chóng tống khứ khỏi bụng mình tri thức thuộc về ta, điều ngươi xưa đã học từ ta.”

Verse 93

एवमुक्त्वा स चामंत्र्य मंत्रैराथर्वणैर्जलम् । पानाय प्रददौ तस्मै वांत्यर्थं सद्विजोत्तमः

Nói xong, vị Bà-la-môn tối thượng ấy trì chú Atharvan lên nước, rồi trao cho người kia uống, nhằm khiến phát nôn.

Verse 94

याज्ञवल्क्योऽपि तत्पीत्वा जलं तेनाभिमंत्रितम् । वांतिं कृत्वा सहान्नेन तद्विद्यां तां परित्यजत्

Yājñavalkya cũng uống nước đã được trì chú ấy; rồi sau khi nôn ra—cùng với thức ăn—ông đã từ bỏ học thức ấy.

Verse 95

ततो मूढत्वमापन्नो विश्वामित्रह्रदं शुभम् । गत्वा स्नातो विधानेन शुचि र्भूत्वा समाहितः

Bấy giờ, do rơi vào cơn mê lầm, ông đến hồ Viśvāmitra cát tường. Tắm gội tại đó đúng theo nghi pháp, ông trở nên thanh tịnh và tâm ý an định.

Verse 96

चकार मूर्तीस्ता भक्त्या रवेर्द्वादशसंख्यया । प्रतिष्ठाप्य ततः सर्वाः पूजयामास भक्तितः

Với lòng sùng kính, ông tạo tác mười hai tượng thánh của Ravi (Thần Mặt Trời). Sau khi an vị tất cả, ông lại chí thành lễ bái bằng trọn vẹn bhakti.

Verse 97

धाता मित्रोऽर्यमा शक्रो वरुणः सांब एव च । भगो विवस्वान्पूषा च सविता दशमस्तथा । एकादशस्तथा त्वष्टा विष्णुर्द्वादश उच्यते

Dhātā, Mitra, Aryaman, Śakra, Varuṇa và Sāṃba; Bhaga, Vivasvān, Pūṣan, và Savitṛ là vị thứ mười; rồi vị thứ mười một là Tvaṣṭṛ; và Viṣṇu được tuyên xưng là vị thứ mười hai—đó là mười hai hình thái của Thần Mặt Trời được nói ở đây.

Verse 98

एवं द्वादशधा सूर्यः स्थापितोऽत्र विपश्चिता । आराधितस्ततो नित्यं गन्धपुष्पानुलेपनैः

Như vậy, bậc trí đã thiết lập Thần Mặt Trời tại đây trong mười hai hình thái. Từ đó, ông hằng ngày phụng thờ Ngài bằng hương thơm, hoa tươi và các thứ hương liệu xoa thoa.

Verse 99

ततः कालेन महता गत्वा प्रत्यक्षतां रविः । प्रोवाच सुन्दरं प्रीत्या वाक्यमेतन्मुनिं प्रति

Sau một thời gian rất lâu, Ravi (Thần Mặt Trời) hiện ra rõ ràng trước mắt. Hoan hỷ, Ngài nói với vị hiền triết những lời nhã nhặn và đầy ân tình này.

Verse 100

याज्ञवल्क्य प्रतुष्टोऽहं तव ब्राह्मणसत्तम । इष्टं ददामि ते ब्रूहि यद्यत्संप्रति वांछितम्

Hỡi Yājñavalkya, bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, Ta hài lòng về ngươi. Ta sẽ ban cho ngươi điều ngươi mong cầu—hãy nói ngay điều ngươi ước nguyện lúc này.

Verse 101

याज्ञवल्क्य उवाच । वरं ददासि चेन्मह्यं वेदपाठे नियोजय । मां विभो येन शिष्यत्वं तव गच्छामि सांप्रतम्

Yājñavalkya thưa: “Nếu Ngài ban cho con một ân phúc, hỡi Đấng Tối Thượng, xin đặt con vào việc tụng đọc và học tập các Veda, để nay con được làm đệ tử dưới chân Ngài.”

Verse 102

आदित्य उवाच । मया पर्यटनं कार्यं सदैव द्विजसत्तम । मेरोः प्रदक्षिणार्थाय लोकालोककृते द्विज

Āditya phán: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, Ta phải luôn vận hành trên lộ trình của mình—đi nhiễu quanh núi Meru vì lợi ích các thế giới và ranh giới của chúng, để an bài ánh sáng và bóng tối, hỡi Bà-la-môn.”

Verse 103

तत्कथं योजयामि त्वां वेदपाठेन स द्विज

“Vậy thì, hỡi nhị sinh, làm sao Ta có thể giao cho ngươi việc tụng đọc Veda?”

Verse 104

तस्मात्त्वं लघुतां गत्वा मम मुख्यहयस्य च । श्रवणे तिष्ठ मद्वाक्यात्तेजसा चैव येन मे

“Vì thế, hãy trở nên vi tế và đi vào tai của con ngựa chủ lực của Ta; hãy ở đó, được nâng đỡ bởi lời truyền của Ta và bởi hào quang uy lực của Ta.”

Verse 105

न दह्यसि महाभाग तत्र स्थोऽध्ययनं कुरु । स तथेति प्रतिज्ञाय प्रविश्यादित्यवाजिनः

“Này người hữu phúc, ngươi sẽ không bị thiêu đốt; hãy ở đó mà chuyên cần học tập.” Chàng đáp lời thệ nguyện: “Xin vâng,” rồi bước vào tuấn mã của Āditya.

Verse 106

कर्णेऽपठत्ततो वेदांश्चतुरोऽपि च तन्मुखात् । अंगोपांगसमोपेतान्परिशिष्टसमन्वितान्

Rồi, qua lỗ tai, chàng học trọn cả bốn bộ Veda từ chính miệng ấy—đầy đủ các bộ phận (aṅga), các ngành phụ (upāṅga), cùng những phần phụ lục (pariśiṣṭa).

Verse 107

ततः समाप्ते स प्राह प्रार्थयस्व विभो हि माम् । प्रदास्यामि न सन्देहस्तवाद्य गुरुदक्षिणाम्

Khi việc học đã viên mãn, chàng thưa: “Bạch đấng tôn kính, xin hãy cho con biết điều Ngài mong cầu. Hôm nay, không nghi ngờ gì, con sẽ dâng trọn lễ đáp ân thầy (guru-dakṣiṇā) của Ngài.”

Verse 108

आदित्य उवाच । यानि सूक्तानि ऋग्वेदे मदीयानि द्विजोत्तम । सावनानि यजुर्वेदे सामानि च तृतीयके

Āditya phán: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, những thánh tụng (sūkta) trong Ṛgveda thuộc về Ta, các công thức Sāvana trong Yajurveda, và những khúc Sāman trong Veda thứ ba (Sāmaveda)—”

Verse 110

ये द्विजास्तानि सर्वाणि कीर्तयिष्यंति मे पुरः । ते सर्वे पाप निर्मुक्ताः प्रयास्यंति दिवालयम्

Những bậc nhị sinh nào tụng đọc trọn vẹn các phần ấy trước mặt Ta—tất thảy đều được giải thoát khỏi tội lỗi và sẽ đạt đến cõi trời.

Verse 111

व्याख्यास्यंति पुनर्ये च मम भक्तिपरायणाः । ते यास्यंति द्विजा मुक्तिं सत्यमेतन्मयोदितम्

Và những bậc nhị sinh, chí thành quy hướng về Ta, lại giảng giải (giáo pháp này) lần nữa—ắt sẽ đạt giải thoát. Đây thật là lời chân thật do chính Ta nói ra.

Verse 112

सूत उवाच । एवं वेदान्पठित्वा स प्रदत्त्वा गुरुदक्षिणाम् । सूर्यायाभ्यागतो भूयश्चमत्कारपुरं प्रति

Sūta nói: “Như vậy, sau khi học tụng các Veda và dâng guru-dakṣiṇā (lễ tạ ơn thầy), ông lại đến với thần Sūrya, rồi tiến bước về phía thành Camatkārapura.”

Verse 113

ततः शाकल्यमभ्येत्य गुरुस्त्वं प्राङ् मम स्थितः । प्रार्थयस्व महाभाग दास्यामि गुरुदक्षिणाम्

Rồi ông đến gần Śākalya và thưa: “Ngài là thầy của con, đang đứng trước mặt con. Ôi bậc hữu phúc, xin hãy yêu cầu—con sẽ dâng guru-dakṣiṇā.”

Verse 114

ज्येष्ठो भ्राता पिता चैव माता चैव गुरुस्तथा । वैरुद्ध्येनापि वर्तंते यद्येते द्विजसतम । तथापि पूजनीयाश्च पुरुषेण न संशयः

Anh cả, cha, mẹ, và cũng như vậy vị guru—hỡi bậc nhị sinh tối thượng—dẫu họ có cư xử trái ý, con người vẫn phải tôn kính phụng thờ; điều ấy không nghi ngờ gì.

Verse 115

सांगोपांगा मयाधीता वेदाश्चत्वार एव च । अधीताश्चैव सर्वेषां तेषामर्थोऽवधारितः

Con đã học bốn bộ Veda cùng với các bộ phận phụ trợ và các ngành học kèm theo; và sau khi học trọn vẹn tất cả, con đã thấu đạt ý nghĩa của chúng.

Verse 116

तत्त्वं वद महाभाग कां ते यच्छामि दक्षिणाम्

Xin hãy nói sự thật, hỡi bậc cao quý; ta nên dâng cho ngài lễ dakṣiṇā (tịnh tài cúng dường) nào?

Verse 117

शाकल्य उवाच । यानि वेदरहस्यानि सूर्येण कथितानि ते

Śākalya thưa: “Những giáo huấn bí mật của Veda mà Sūrya đã truyền dạy cho ngài—”

Verse 118

यैः स्यात्पापप्रणाशश्च व्याख्यातैः पठितैस्तथा । तानि मे कीर्तय क्षिप्रमेषा मे गुरुदक्षिणा

“Xin hãy mau nói cho tôi những điều ấy—những điều mà khi được học tụng và được giảng giải thì tội lỗi tiêu trừ. Đó chính là guru-dakṣiṇā (lễ tạ thầy) của tôi.”

Verse 119

याज्ञवल्क्य उवाच । तदागच्छ मया सार्धं यत्र सूर्याः प्रतिष्ठिताः । मया द्वादश तेषां च कीर्तयिष्यामि चात्रतः

Yājñavalkya đáp: “Vậy hãy cùng ta đến nơi các tượng Sūrya được an vị. Tại đó, ngay lúc này, ta sẽ thuật rõ mười hai vị ấy.”

Verse 120

तच्छ्रुत्वा शिष्यसंयुक्तः शाकल्यस्तैश्च सद्द्विजैः । शिष्यैस्तिष्ठन्ति ये तत्र स्थापितास्तेन भास्कराः

Nghe vậy, Śākalya cùng các đệ tử và những vị brāhmaṇa đáng kính ấy đi đến nơi các Bhāskara (các hình tướng Sūrya) do ông an lập đang đứng đó, với đệ tử hiện diện quanh mình.

Verse 121

ततस्तु कीर्तयामास व्याख्यानं तत्पुरः स्थितः । वेदान्तानां च सर्वेषां यथोक्तं रविणा पुरा

Rồi đứng trước mọi người, ngài thuyết giảng sự khai triển của toàn thể Vedānta, đúng như xưa kia Thần Mặt Trời (Ravi) đã truyền dạy.

Verse 122

अवसाने च तेषां तु चतुश्चरणसंभवैः । ब्राह्मणैर्याज्ञवल्क्यस्तु वेदान्तज्ञैः प्रतोषितः

Và khi lời dạy ấy kết thúc, Yājñavalkya vô cùng hoan hỷ trước sự tôn kính của các brāhmaṇa—những bậc thông đạt Vedānta—được gọi là “sinh từ bốn chân”, tức vững lập trong truyền thống Veda bốn phần.

Verse 123

प्रोक्तस्तव प्रसादेन वेदांतज्ञा वयं स्थिताः । श्रुताध्ययनसंपन्ना याचस्व गुरुदक्षिणाम्

Họ thưa: “Nhờ ân đức của thầy, chúng con đã được chỉ dạy và nay an lập làm người biết Vedānta, đầy đủ công phu nghe và học. Xin thầy hãy thọ nhận lễ guru-dakṣiṇā (lễ tạ ơn thầy).”

Verse 124

याज्ञवल्क्य उवाच । एतेषां भास्कराणां च मदीयानां पुरो द्विजाः । कीर्तयिष्यंति ये विप्रास्तेषां युष्मत्प्रसादतः । भूया स्वर्गगतिर्विप्रा एषा मे गुरु दक्षिणा

Yājñavalkya nói: “Hỡi các bậc nhị sinh, nhờ ân của các ông, nguyện cho những brāhmaṇa nào, trước mặt các ông, xưng tụng công đức các Bhāskara do ta thiết lập, sẽ được đường lên cõi trời ngày càng thù thắng. Đó chính là guru-dakṣiṇā ta xin.”

Verse 125

ये पुनर्भक्तिसंयुक्ताः करिष्यंति विचारणम् । तेषां तुर्यपदं यच्च जरामरणवर्जितम्

Nhưng những ai đầy lòng bhakti mà thực hành quán chiếu, suy tư thâm sâu, thì đối với họ có cảnh giới thứ tư—turya—vượt ngoài già và chết.

Verse 126

ब्राह्मणा ऊचुः । भविष्यति कलौ विप्रा दौस्थ्यभावसमन्विताः । पठने नैव शक्ताश्च व्याख्यानस्य च का कथा

Các Bà-la-môn thưa rằng: “Trong thời Kali, các Bà-la-môn sẽ mang gánh nghèo khổ và gian nan—đến việc học tụng cũng không đủ sức; huống chi còn nói đến việc giảng giải?”

Verse 127

तस्मात्सारस्वतं ब्रूहि वेदानां द्विजसत्तम । अपि दौस्थ्यसमायुक्ता येन ते कीर्तयंति च

“Vì thế, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh, xin hãy truyền dạy Sārasvata của các Veda—nhờ đó, dù kẻ đang chịu gian nan vẫn có thể tụng đọc và xướng dương Veda.”

Verse 129

चित्रं देवानामिति च तथान्यत्तस्य वल्लभम् । हंसः शुचिषदित्युक्तं ततश्चापि प्रहर्षदम्

“‘Citraṃ devānām’—và một thánh tụng khác được Ngài yêu quý; ‘Haṃsaḥ śuciṣad’ như đã được tuyên xưng; rồi tiếp theo là bài tụng ban hỷ lạc—(những lời tán tụng Veda ấy nên được tụng tại đây).”

Verse 130

पावमानं तथा सूक्तं ये पठिष्यंति बह्वृचः । इत्येषामाद्यमेवं तु ते यास्यंति परां गतिम्

“Và những vị tụng giả Ṛg-veda (Bahvṛca) nào sẽ tụng Pāvamāna Sūkta—khởi đầu theo cách ấy—thì sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.”

Verse 131

एकविंशतिसामानि आदित्येष्टानि यानि च । सामगाः कीर्तयिष्यंति येऽत्रस्थाः शुचयः स्थिताः

“Và các vị xướng tụng Sāma-veda hiện diện nơi đây—thanh tịnh và an trụ—sẽ ca xướng hai mươi mốt Sāman được quy định cho lễ thờ phụng Āditya (Sūrya).”

Verse 132

निश्चयं तु परं धृत्वा येऽपि स्तोष्यंति भास्करम् । ततस्तेऽपि प्रयास्यंति निर्भिद्य रविमंडलम्

Ngay cả những ai giữ vững chí nguyện tối thượng và tán dương Bhāskara (Thần Mặt Trời), họ cũng sẽ tiến bước, như xuyên thấu quầng cầu nhật nguyệt của Mặt Trời.

Verse 133

क्षुरिकासंपुटं चैव सूर्यकल्पं तथैव च । शांतिकल्पसमायुक्तं कीर्तयिष्यंति ये द्विजाः

Và những bậc nhị sinh (dvija) nào tụng đọc Kṣurikā-saṃpuṭa, Sūrya-kalpa, cùng các phần liên hệ với Śānti-kalpa, thì cũng được công đức như đã nói.

Verse 134

अथर्वपाठकास्तेऽपि प्रयास्यंति परां गतिम् । मूर्खा अपि समागत्य संप्राप्ते सूर्यवासरे

Những người tụng Atharva-veda ấy cũng sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng. Ngay cả kẻ ngu dốt, chỉ cần đến khi ngày của Mặt Trời (Chủ nhật) đã tới…

Verse 135

प्रणामं ये करिष्यंति श्रद्धया परया युताः । सप्तरात्रकृतात्पापान्मुक्तिं प्राप्संति ते द्विजाः

Những bậc nhị sinh nào đảnh lễ, đầy đủ lòng tin tối thượng, sẽ được giải thoát khỏi các tội lỗi đã tạo trong bảy đêm (bảy ngày vừa qua).

Verse 136

सूत उवाच । तथेति तैः प्रतिज्ञाते चतुश्चरणसंभवैः । ब्राह्मणैर्याज्ञवल्क्यस्तु विज्ञातो येन केन तु

Sūta nói: “Khi các Bà-la-môn—sinh từ bốn ‘chân’ của Veda—đã hứa thuận, thưa ‘Đúng vậy’, thì Yājñavalkya bằng cách nào đó cũng được nhà vua biết đến.”

Verse 137

विदेहेन ततः प्राप्तः श्रवणार्थं नराधिपः । वेदांतानां च सर्वेषां रत्नाख्येन महीभुजा

Bấy giờ, đấng chúa tể loài người, vua xứ Videha tên Ratna, đã đến để lắng nghe giáo pháp của toàn thể các Vedānta.

Verse 138

तेनापि च परिज्ञाय माहात्म्यं सूर्यसं भवम् । ततः संस्थापितः सूर्यस्तस्मिन्स्थाने द्विजोत्तमाः

Và chính ngài, sau khi thấu hiểu đại oai lực phát sinh từ Sūrya, liền an vị Sūrya ngay tại chốn ấy, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh.

Verse 139

तं चापि सूर्यवारेण यः प्रपश्यति मानवः । सप्तरात्रकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

Hỡi người, ai chiêm bái thánh hiện ấy vào ngày Chủ nhật thì được giải thoát khỏi tội lỗi đã gây trong bảy đêm—điều này không nghi ngờ.

Verse 140

एतद्वः कथितं सर्वं माहात्म्यं सूर्यसंभवम् । यः शृणोति नरो भक्त्या अश्वमेधफलं लभेत्

Như vậy ta đã thuật trọn vẹn cho các ngươi về đại công đức phát sinh từ Sūrya. Người nào nghe với lòng sùng kính sẽ được quả báo như lễ tế Aśvamedha.

Verse 191

संक्रांतौ यत्प्रदानेन सूर्ये वा श्रवणेन तु । तत्फलं समवाप्नोति श्रुत्वा माहात्म्यमुतमम्

Bất cứ bố thí nào được làm vào ngày Saṅkrānti, hay việc lắng nghe vào ngày Chủ nhật, thì người ấy cũng đạt chính quả ấy chỉ nhờ nghe Māhātmya tối thượng này.

Verse 278

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये द्वादशार्कोत्पत्तिरत्नादित्योत्पत्तिमाहात्म्ये याज्ञवल्क्यवृत्तांतवर्णनं नामाष्टसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ 278, mang tên “Mô tả sự tích của Yājñavalkya”, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa, thuộc Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, phần thứ sáu gọi là Nāgara-khaṇḍa, trong Śrīhāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya—đặc biệt là Māhātmya về sự hiển lộ của Mười Hai Mặt Trời và Ratnāditya.

Verse 582

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वाऽथ निजमन्दिरम् । प्रोवाच याज्ञवल्क्यं च शांत्यर्थं श्लक्ष्णया गिरा

Ông đáp: “Đúng như vậy,” rồi trở về tư thất của mình; và để hòa giải, ông nói với Yājñavalkya bằng lời lẽ dịu dàng.

Verse 1293

याज्ञवल्क्य उवाच । रथं युञ्जंति सूक्तं यत्प्रथमं वित्तलक्षणम् । त्रिष्टुभेति च यत्सूक्तं तथाद्यं ब्राह्मणोत्तमाः

Yājñavalkya nói: “Bài tụng bắt đầu bằng câu ‘Họ thắng ách cho cỗ xe’ là bài thứ nhất, được nêu là thuộc về tài sản; và bài tụng bắt đầu bằng câu ‘Trong thể Triṣṭubh’ cũng là bài thứ nhất, hỡi các bậc Bà-la-môn tối thắng.”