Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

स देवानामहोरात्रं पुराणज्ञाः प्रचक्षते । अयनं चोत्तरं शुक्लं यद्देवानां दिनं च तत् । यद्दक्षिणं तु सा रात्रिः शुभकर्मविगर्हिता

Transliteration

sa devānāmahorātraṃ purāṇajñāḥ pracakṣate | ayanaṃ cottaraṃ śuklaṃ yaddevānāṃ dinaṃ ca tat | yaddakṣiṇaṃ tu sā rātriḥ śubhakarmavigarhitā

Translation

Chu kỳ ấy được các bậc thông hiểu Purāṇa gọi là ngày-đêm của chư thiên. Uttarāyaṇa sáng trong là ngày của chư thiên; còn Dakṣiṇāyaṇa là đêm của các ngài, thời kỳ bị xem là bất lợi cho những việc lành cát tường.

Word by Word

• saḥ: that (same)
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• devānām: of the gods
• devānām: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन

• ahaḥrātram: day-and-night
• ahaḥrātram: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ahaḥrātra (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• purāṇa-jñāḥ: knowers of the Purāṇas
• purāṇa-jñāḥ: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: purāṇa (प्रातिपदिक) + jña (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पुराणं जानन्ति); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• pracakṣate: declare, state
• pracakṣate: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra-cakṣ (धातु)
• Form: लट् (Present); आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुष, बहुवचन

• ayanam: the ayana (half-year)
• ayanam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ayana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (अत्र प्रथमा)

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• uttaram: northern (uttara)
• uttaram: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: uttara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (ayanam)

• śuklam: bright, white
• śuklam: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śukla (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (ayanam)

• yat: which
• yat: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• devānām: of the gods
• devānām: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन

• dinam: day
• dinam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dina (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (अत्र प्रथमा)

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• tat: that
• tat: Karta (Predicate-noun/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम

• yat: which
• yat: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• dakṣiṇam: southern
• dakṣiṇam: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dakṣiṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (ayanam—अनुक्तम्)

• tu: but
• tu: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारण-अव्यय

• sā: that (it)
• sā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• rātriḥ: night
• rātriḥ: Karta (Predicate-noun/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rātri (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• śubha-karma-vigarhitā: censured for auspicious rites (inauspicious for good acts)
• śubha-karma-vigarhitā: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śubha (प्रातिपदिक) + karma (प्रातिपदिक) + vi-garhita (कृत: क्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (शुभकर्मणि विगर्हिता/शुभकर्म-विगर्हिता); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (rātriḥ)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Skanda Dialogue

Listener: dvijoत्तमāḥ (addressed audience: best of twice-born)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic diagram-like scene: the sun’s northward and southward paths shown as bright and dark halves; devas in a luminous assembly during Uttarāyaṇa and withdrawn/veiled during Dakṣiṇāyaṇa; a sage instructing pilgrims beside a tīrtha.

Characters & Entities

• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious action is linked to cosmic order; aligning one’s undertakings with the ‘day of the gods’ is presented as dharmically superior.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tirtha is named; the verse provides a pan-Indic calendrical principle often applied to pilgrimage and vrata timing.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prefer śubha-karmas during Uttarāyaṇa (the gods’ day); Dakṣiṇāyaṇa is characterized as comparatively unsuitable for auspicious rites.