Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

ममतावह्निसंयोगो नराणां तापदायकः । उत्पन्नः शमनं तस्य योगिनां शांतिचारणम्

Transliteration

mamatāvahnisaṃyogo narāṇāṃ tāpadāyakaḥ | utpannaḥ śamanaṃ tasya yogināṃ śāṃticāraṇam

Translation

Sự kết hợp với ngọn lửa của “cái của ta” (tính chiếm hữu) đem lại khổ nhiệt cho con người. Khi nó khởi lên, sự dập tắt của nó được tìm thấy nơi hạnh tu của các yogin và con đường an tịnh.

Word by Word

• ममता: of possessiveness
• ममता: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ममता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (feminine; genitive singular)

• वह्नि: of fire
• वह्नि: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (masculine; genitive singular)

• संयोगः: union/connection
• संयोगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संयोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (mamatā-vahni-saṃyogaḥ: 'union with the fire of possessiveness')

• नराणाम्: of men/people
• नराणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (masculine; genitive plural)

• ताप: of suffering/heat
• ताप: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ताप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (masculine; genitive singular)

• दायकः: causing; giving
• दायकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दायक (प्रातिपदिक; √दा (धातु) + ण्वुल्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (tāpa-dāyakaḥ: 'giver of suffering')

• उत्पन्नः: arisen, produced
• उत्पन्नः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्पन्न (कृदन्त; उत्- + √पद्/√पन् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (masculine; nominative singular; arisen)

• शमनम्: pacification, cessation
• शमनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शमन (प्रातिपदिक; √शम् (धातु) + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रियानाम (neuter; nominative/accusative singular; act of pacifying)

• तस्य: of that; its
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन (pronoun; genitive singular)

• योगिनाम्: of yogins
• योगिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (masculine; genitive plural)

• शांति: of peace
• शांति: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (feminine; genitive singular)

• चरणम्: practice/means; conduct
• चरणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (śānti-cāraṇam: 'means/practice of peace')

Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa–Māhātmya didactic narration style)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A person scorched by a red-orange flame labeled 'mamatā' reaches toward a line of calm yogins walking a cool, moonlit path; the flames subside into blue शांतिः.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Possessiveness burns like fire; peace cultivated through yogic discipline is its remedy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse does not name a tīrtha; it teaches an inner ‘tīrtha’ of peace within the broader māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external ritual; it prescribes śānti-cāraṇa—habitual cultivation of peace as yogic practice.