Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ईश्वर उवाच । धर्मोढा यस्य पत्नी स्यात्स सच्छूद्र उदाहृतः । समानकुलरूपा च दशदोषविवर्जिता

Transliteration

īśvara uvāca | dharmoḍhā yasya patnī syātsa sacchūdra udāhṛtaḥ | samānakularūpā ca daśadoṣavivarjitā

Translation

Īśvara nói: Người nào có vợ được kết hôn đúng theo dharma thì được gọi là “sacchūdra”. Nàng phải tương xứng về gia tộc và dung mạo, và không vướng mười điều lỗi.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• धर्म-ऊढा: married according to dharma/rite
• धर्म-ऊढा: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + ऊढा (वह् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषण

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• पत्नी: wife
• पत्नी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्यात्: would be/is to be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सत्-शूद्रः: a true Śūdra
• सत्-शूद्रः: Pratijna/Predicate nominal (विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + शूद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (विशेषण-विशेष्यभाव)

• उदाहृतः: is declared/called
• उदाहृतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-आ-हृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense)

• समान-कुल-रूपा: of similar family and appearance
• समान-कुल-रूपा: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समान (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (समानं कुलं च रूपं च यस्याः/या)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• दश-दोष-विवर्जिता: free from ten faults
• दश-दोष-विवर्जिता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक) + विवर्जित (वर्ज् धातोः क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; तत्पुरुष-समास (दशदोषैः विवर्जिता)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Skanda Dialogue

Listener: Skanda

Visual Art Cues

Scene: Īśvara explains criteria of a ‘sacchūdra’ with a symbolic vignette of a dharmic wedding: sacred fire, garlands, and a composed couple; the teaching scene overlays the ritual imagery.

Characters & Entities

• Īśvara
• Sacchūdra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames ‘good conduct’ through the lens of gṛhastha-dharma: a dharmically conducted marriage and ethical spouse-qualities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A normative criterion: marriage performed according to dharma, along with stated spouse-qualifications (including being free from ‘ten faults’).