Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

इति मंत्रेणार्घ्यम् । ततो विधिनिषेधौ च ग्राह्यौ भक्त्या हरेः पुरः । चातुर्मास्ये समायाते सर्वलोकमहासुखे

Transliteration

iti maṃtreṇārghyam | tato vidhiniṣedhau ca grāhyau bhaktyā hareḥ puraḥ | cāturmāsye samāyāte sarvalokamahāsukhe

Translation

“Đó là lễ dâng arghya bằng thần chú. Sau đó, với lòng sùng kính, trước đức Hari, hãy thọ trì các điều phải làm và các điều kiêng cữ, khi mùa Cāturmāsya đến—mang lại đại phúc lạc cho muôn cõi.”

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative particle)

• मन्त्रेण: by/with the mantra
• मन्त्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (करण) एकवचन

• अर्घ्यम्: arghya-offering (water offering)
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (context: विधेय/कर्म)

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक (adverb)

• विधि: injunction
• विधि: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (समासपूर्वपद) एकवचन

• निषेधौ: prohibition(s) (as a pair with injunction)
• निषेधौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निषेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा द्विवचन (समुच्चित)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• ग्राह्यौ: to be accepted/observed
• ग्राह्यौ: Karta (Predicate adjective/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: ग्रह् (धातु) + य (प्रत्यय) → ग्राह्य (कृदन्त)
• Form: भूतव्य/विधिलिङ्गार्थे; प्रथमा द्विवचन पुंलिङ्ग (to be accepted)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया एकवचन

• हरेः: of Hari
• हरेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन

• पुरः: in front (of)
• पुरः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरः (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (adverb: in front of)

• चातुर्मास्ये: in the Cāturmāsya period
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक: चातुर् + मास्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (समये)

• समायाते: when it has arrived
• समायाते: Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + या (धातु) → समायात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); सप्तमी एकवचन नपुंसकलिङ्ग (locative absolute with चातुर्मास्ये)

• सर्वलोकमहासुखे: (in that) great happiness for all worlds
• सर्वलोकमहासुखे: Adhikarana (Qualifier of time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + लोक + महा + सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (विशेषण, चातुर्मास्ये)

Speaker

Brahmā (instructional narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: viprendra (contextual)

Visual Art Cues

Scene: In a Viṣṇu temple, the devotee completes ārghya and then takes a vow before the deity; a calendar-like depiction of four monsoon months appears, with symbols of restraint (simple food, japa beads, charity pot).

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Cāturmāsya
• Arghya
• Mantra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is completed by discipline: worship is followed by adopting ethical and ritual restraints during Cāturmāsya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises the sacred season (Cāturmāsya) rather than a particular tirtha, within the tīrthamāhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform arghya with mantra first; then, before Hari, formally take up vidhis (injunctions) and niṣedhas (restraints) for Cāturmāsya.