Adhyaya 211
Chương này triển khai như một cuộc đối thoại giáo huấn. Viśvāmitra nêu câu hỏi về nỗi khổ của bậc quân vương—nghèo túng (dāridrya), bệnh phong/kuṣṭha, và thất bại quân sự—để tìm nguyên nhân. Nārada quy kết sự suy vong ấy do sai lầm đạo đức và trị quốc, trọng tâm là việc ngược đãi các brāhmaṇa: hứa trợ cấp rồi không thực hiện, làm nhục người đến cầu xin, và đàn áp hoặc bãi bỏ các sắc lệnh pháp quy của cha ông (śāsana) liên quan đến quyền lợi và ân điển cấp cho brāhmaṇa. Sự phá vỡ dharma khiến kẻ thù được thế thắng. Con đường hóa giải được nêu rõ, thiết thực và gắn với thánh địa: nhà vua chí thành đến Śaṅkhatīrtha, tắm gội nghi lễ, triệu tập brāhmaṇa, rửa chân họ trước Śaṅkhāditya, rồi ban hành nhiều văn thư cấp phát/khế ước bố thí (kể cả một số lượng được định rõ) để hoàn trả điều đã từng khước từ. Kết thúc, những kẻ thù hiện diện tại đó liền gặp cái chết nhờ ân phúc (prasāda) của brāhmaṇa, nêu bật đạo lý Purāṇa rằng sự đền bù xã hội–tôn giáo và lòng tôn kính sẽ ổn định cả thân thể lẫn vận mệnh chính trị.
Shlokas
Verse 1
विश्वामित्र उवाच । राज्ञो दारिद्र्यदोषस्य कुष्ठव्याधेश्च कारणम् । कथयित्वा पुनः प्राह नारदो मुनिसत्तमः
Viśvāmitra thưa: Sau khi đã nói rõ nguyên nhân khiến nhà vua mắc tội khốn cùng và bệnh cùi, hiền thánh Nārada—bậc tối thắng trong hàng ẩn sĩ—lại cất lời lần nữa.
Verse 2
नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं राजन्कुष्ठस्य कारणम् । दारिद्र्यस्य च यत्सम्यग्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा
Nārada thưa: Tâu Đại vương, tất cả điều ấy ta đã thuật rõ cho ngài—nguyên nhân của bệnh cùi và của cảnh bần cùng—do đã quán triệt đúng đắn bằng thiên nhãn.
Verse 3
अधुना संप्रवक्ष्यामि यथा तव पराभवः । शत्रुभ्यः संप्रजातोऽत्र द्विजानामपमानतः
Nay ta sẽ nói rõ vì sao nơi đây ngài bị bại trận trước kẻ thù: chính do ngài đã xúc phạm những bậc “nhị sinh” (Brāhmaṇa).
Verse 4
आनर्ताधिपतिर्योऽत्र कश्चिद्राज्येऽभिषिच्यते । स पूर्वं गच्छति ग्रामं नागराणां प्रभक्तितः
Bất cứ ai được làm lễ quán đảnh tại đây để làm chúa tể xứ Ānarta, trước hết đều đến làng của người Nāgara, với lòng sùng kính và kính trọng đúng mực.
Verse 5
त्वया तत्कल्पितं राजन्नैव दत्तं प्रमादतः । पराभूता द्विजास्ते च याचमाना मुहुर्मुहुः
Nhưng bệ hạ, ôi đức vua—dẫu việc ấy đã được sắp đặt—vì lơ là mà không ban cấp; khiến các vị Bà-la-môn kia bị nhục mạ, phải cầu xin hết lần này đến lần khác.
Verse 6
तथा कोपवशाद्यानि शासनानि द्विजन्मनाम् । लोपितानि त्वयान्यानि पितृपैतामहानि च
Cũng vậy, vì bị cơn giận chi phối, bệ hạ đã hủy bỏ các sắc chỉ và văn tự ban cấp thuộc về những bậc nhị sinh; lại còn làm thất lạc các điền sản cúng dường tổ truyền, lưu truyền từ cha ông nhiều đời.
Verse 7
तेन तेऽत्र पराभूतिः संजाता शत्रुसंभवा । एवं ज्ञात्वा द्विजेद्राणां शास नानि प्रयच्छ भोः
Vì thế, sự bại trận của bệ hạ đã phát sinh tại đây, do kẻ thù gây nên. Biết vậy rồi, ôi đức vua, xin hãy hoàn trả và ban lại các sắc chỉ cùng văn tự ban cấp chính đáng cho những bậc nhị sinh tối thượng.
Verse 8
गृहीतानि च यान्येव तेषां मोक्षं समाचर । तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽथ शंखतीर्थे प्रभक्तितः
Và bất cứ điều gì bệ hạ đã chiếm giữ, xin hãy phóng thích và hoàn trả đúng phép cho họ. Nghe vậy, vị quốc vương ấy, tràn đầy lòng sùng kính, liền tiến hành việc ấy tại Śaṅkhatīrtha.
Verse 9
स्नात्वा विप्रान्समा हूय मध्यगेन समन्वितान् । शंखादित्यस्य पुरतः प्रक्षाल्य चरणौ नृप
Tắm gội xong, nhà vua triệu thỉnh các Bà-la-môn, cùng vị trưởng thượng của họ. Trước mặt Śaṅkhāditya, ngài kính cẩn rửa chân cho họ, ôi bậc quân vương.
Verse 10
ददौ च शासनशतं प्रक्षाल्य चरणांस्ततः । षड्विंशत्यधिकं राजा नागराणां महात्मनाम्
Rồi, sau khi rửa chân, nhà vua ban một trăm sắc chỉ—thật ra là một trăm hai mươi sáu—cho các Bà-la-môn đại tâm thuộc cộng đồng Nāgara.
Verse 11
एतस्मिन्नंतरे तत्र शत्रवो ये च संस्थिताः । सर्वे मृत्युं समापन्ना ब्राह्मणानां प्रसादतः
Trong lúc ấy, những kẻ thù đóng tại đó đều gặp tử vong, nhờ ân phúc và sự gia hộ của các Bà-la-môn.
Verse 12
विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । प्रभावं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
Viśvāmitra nói: Tất cả điều ấy ta đã thuật cho ngươi—oai lực phát sinh từ Śaṅkhatīrtha. Hỡi bậc vương thượng tối thắng, ngươi còn muốn nghe thêm điều gì?
Verse 211
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Như vậy, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa, bộ hợp tụ tám mươi mốt nghìn kệ, ở phần thứ sáu—Nāgara Khaṇḍa—trong Māhātmya của thánh địa Hāṭakeśvara, kết thúc chương thứ 211 mang tên “Sự mô tả về sự vĩ đại của Śaṅkhatīrtha.”