Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

भूपाले कोपमापन्ने स्वजनेषु विरोधिषु । सिद्धिर्नो तपसोऽस्माकं तेन त्यक्तं निजं पुरम्

Transliteration

bhūpāle kopamāpanne svajaneṣu virodhiṣu | siddhirno tapaso'smākaṃ tena tyaktaṃ nijaṃ puram

Translation

“Khi nhà vua nổi giận và chính người thân của chúng ta trở nên đối nghịch, thì thành tựu của khổ hạnh (tapas) của chúng ta sẽ không thể đạt được. Vì thế chúng ta đã rời bỏ chính thành đô của mình.”

Word by Word

• भूपाले: when/with the king
• भूपाले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Locative, Singular

• कोपम्: anger
• कोपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• आपन्ने: having become (angry)
• आपन्ने: Adhikarana (State/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: आ+पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Locative, Singular; क्त-प्रत्ययान्त (having reached/entered)

• स्वजनेषु: among (his) own people
• स्वजनेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वजन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Locative, Plural

• विरोधिषु: hostile, opposing
• विरोधिषु: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विरोधिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Locative, Plural (स्वजनेषु इति विशेष्य)

• सिद्धिः: success, attainment
• सिद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular

• नः: of us/our
• नः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (एन्क्लिटिक); Genitive, Plural (of us)

• तपसः: of austerity
• तपसः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Genitive, Singular

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive, Plural

• तेन: therefore/by that
• तेन: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental, Singular

• त्यक्तम्: abandoned, left
• त्यक्तम्: Kriya (Result/क्रिया-फल)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; Past passive participle used predicatively

• निजम्: one's own
• निजम्: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular (पुरम् इति विशेष्य)

• पुरम्: city
• पुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular

Speaker

Brāhmaṇas

Visual Art Cues

Scene: Ascetics depart their city at dawn, carrying minimal belongings; behind them, an angry king and hostile townsfolk argue. The ascetics’ faces are calm but sorrowful, emphasizing sacrifice for tapas.

Characters & Entities

• King (Bhūpāla)
• Tapas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas thrives in peace and restraint; where anger and hostility dominate, sages may withdraw to protect spiritual accomplishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse explains departure from a ‘nijaṁ puram’ (their own city); the named tīrtha is not specified in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; it highlights preserving tapas-siddhi by avoiding environments that provoke conflict.