Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

कृतमात्रे ततः श्राद्धे दिव्य रूपधरः पुमान् । विमानवरमारूढो विदूरथमथाऽब्रवीत्

Transliteration

kṛtamātre tataḥ śrāddhe divya rūpadharaḥ pumān | vimānavaramārūḍho vidūrathamathā'bravīt

Translation

Vừa khi lễ śrāddha hoàn tất, một người mang hình tướng thần diệu, cưỡi trên cỗ xe trời tuyệt hảo, rồi cất lời với Vidūratha.

Word by Word

• कृतमात्रे: when it had just been done
• कृतमात्रे: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कृतं मात्रं यस्मिन् = ‘just done’)

• ततः: then, thereafter
• ततः: सम्बन्ध/कालसूचक (Discourse/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम्-अर्थे (then/thereafter)

• श्राद्धे: in the śrāddha rite
• श्राद्धे: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• दिव्य: divine
• दिव्य: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्

• रूपधरः: one bearing a form
• रूपधरः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + धर (धृ-धातु, ण्वुल्/अच्-प्रत्यय; ‘धारक’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रूपं धरति)

• पुमान्: a man
• पुमान्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुमांस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विमानवरम्: a splendid aerial car
• विमानवरम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (वरं विमानम्)

• आरूढः: having mounted
• आरूढः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: आ-रुह् (धातु) → आरूढ (क्त-प्रत्यय, भूतकृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः (past participle)

• विदूरथम्: Vidūratha (name)
• विदूरथम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विदूरथ (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तर-अर्थे (then/now)

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Divine-form being (the relieved departed spirit), speaking to Vidūratha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṛtaghna-preta-tīrtha (kūpikā)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied standard frame)

Visual Art Cues

Scene: At a sacred well-side, the śrāddha has just concluded; a formerly unseen being manifests as a radiant, divine-form man, ascending an ornate vimāna and addressing King Vidūratha with gratitude.

Characters & Entities

• Vidūratha
• Śrāddha
• Vimāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper śrāddha performed at a potent tīrtha yields swift, visible fruit—upliftment from suffering to a divine state.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The plakṣa-tree kūpikā tīrtha where śrāddha is said to bear immediate transformative results.

What ritualistic prescription is mentioned?

Completion of śrāddha is the trigger for the promised fruit; the narrative underscores correct performance leading to immediate phala.