Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

तत्प्रभावान्मया लब्धो भर्त्ता त्वं परमेश्वर । शाश्वतश्चाक्षयश्चैव मुखप्रेक्षश्च सर्वदा

Transliteration

tatprabhāvānmayā labdho bharttā tvaṃ parameśvara | śāśvataścākṣayaścaiva mukhaprekṣaśca sarvadā

Translation

“Nhờ oai lực của công đức ấy, con đã được Ngài làm Chúa tể và phu quân, ô Đấng Tối Thượng—hằng hữu, bất hoại—và con được chiêm ngưỡng thánh nhan Ngài mọi lúc.”

Word by Word

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; प्रभावान् इति विशेषणार्थ (of that)

• प्रभावात्: from the power/effect
• प्रभावात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन

• लब्धः: obtained/attained
• लब्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु) → लब्ध (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्राप्तः इत्यर्थे

• भर्त्ता: husband/lord
• भर्त्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• परमेश्वर: O Supreme Lord
• परमेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारय (परमः ईश्वरः)

• शाश्वतः: eternal
• शाश्वतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; त्वम्/भर्त्ता इत्यस्य विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• अक्षयः: imperishable
• अक्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)

• मुखप्रेक्षः: face-gazing (one who looks at my face)
• मुखप्रेक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुख (प्रातिपदिक) + प्रेक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुखस्य प्रेक्षः = ‘one who looks at the face’), विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Speaker

Mahālakṣmī (addressing the Lord, likely Viṣṇu as Śaṅkha-cakra-gadā-dhara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Parameśvara / Supreme Lord (addressed as husband and Lord)

Visual Art Cues

Scene: Mahālakṣmī speaks to Parameśvara (here, the Supreme Lord as her husband), declaring that by the holy power she has attained him—eternal, imperishable—and can behold him always.

Characters & Entities

• Parameśvara
• Mahālakṣmī
• Viṣṇu (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit (puṇya) and devotion culminate in lasting divine proximity—symbolized by attaining the Lord and beholding Him always.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider passage belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya within Nāgara Khaṇḍa (Tīrthamāhātmya).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated in this verse; it attributes divine attainment to the ‘power of that’ prior merit/observance.