Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तद्भक्त्या लब्धराज्यापि दाहेन परियुज्यसे । गौरी यत्तापसंयुक्ता बालुकाभिः कृता त्वया

Transliteration

tadbhaktyā labdharājyāpi dāhena pariyujyase | gaurī yattāpasaṃyuktā bālukābhiḥ kṛtā tvayā

Translation

“Nhờ lòng sùng kính ấy, tuy con đã được một vương quốc, nhưng vẫn bị hành hạ bởi nỗi đau như thiêu đốt—vì hình Gaurī con nặn bằng cát đã được làm trong sự kết hợp với sức nóng.”

Word by Word

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; भक्त्या इत्यस्य विशेषण (genitive relation)

• भक्त्या: by devotion
• भक्त्या: Hetu/Instrument (Cause/Means)
• Type: Noun
• Root: bhakti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• लब्धराज्या: having obtained a kingdom
• लब्धराज्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: labdha (प्रातिपदिक; √labh धातु) + rājya (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त—क्त (PPP) labdha; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (rājyaṃ labdhā)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• दाहेन: by burning/heat
• दाहेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: dāha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• परियुज्यसे: you are afflicted/subjected
• परियुज्यसे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pari + √yuj (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग (passive sense: 'you are afflicted/connected')

• गौरी: Gaurī
• गौरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: gaurī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यत्: because/that
• यत्: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: yat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक (relative particle: 'because/that which')

• तापसंयुक्ता: connected with heat/austerity
• तापसंयुक्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: tāpa (प्रातिपदिक) + saṃyukta (प्रातिपदिक; sam+√yuj धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (PPP) saṃyukta; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तृतीया-तत्पुरुष (tāpena saṃyuktā)

• बालुकाभिः: with sand
• बालुकाभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: bālukā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• कृता: was made/done
• कृता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr̥ (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया, एकवचन

Speaker

The sage (muni)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The teacher explains the paradox: devotion granted kingship, yet burning pain persists due to heat-associated sand worship; visual contrast between royal insignia and the devotee’s suffering heat.

Characters & Entities

• Gaurī (Pārvatī)
• rājya (kingdom)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion can yield worldly success, yet improper or harmful modes of worship may leave lingering suffering; dharma includes correct practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of a tīrtha chapter but does not name the location; the tīrtha context frames the remedy.

What ritualistic prescription is mentioned?

It diagnoses the cause (heat-associated worship with sand), preparing for the prescribed cooling/abhiṣeka practice later.