Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सूत उवाच । आसीद्विदूरथोनाम हैहयाधिपतिः पुरा । यो वै दानपतिर्दक्षः शत्रुपक्षक्षयावहः

Transliteration

sūta uvāca | āsīdvidūrathonāma haihayādhipatiḥ purā | yo vai dānapatirdakṣaḥ śatrupakṣakṣayāvahaḥ

Translation

Sūta nói: “Thuở xưa có một vị vua của dòng Haihaya tên là Vidūratha—bậc chủ của bố thí, khéo léo trong đức dâng hiến, và là người đem sự diệt vong đến hàng ngũ quân thù.”

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आसीत्: there was/was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विदूरथः: Vidūratha
• विदूरथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विदूरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता

• नाम: by name
• नाम: None
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नामार्थक-अव्यय (particle: by name)

• हैहयाधिपतिः: lord of the Haihayas
• हैहयाधिपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हैहय (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष (हैहयानाम् अधिपतिः)

• पुरा: formerly
• पुरा: None
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (formerly/once)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• वै: indeed
• वै: None
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• दानपतिः: master of charity/generosity
• दानपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष (दानस्य पति: lord of gifts/charity)

• दक्षः: skilful/competent
• दक्षः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• शत्रुपक्षक्षयावहः: bringing destruction to the enemy’s side
• शत्रुपक्षक्षयावहः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक) + आवह (कृदन्त; √वह् (धातु) + आ उपसर्ग, णिनि/अच्-प्रायः ‘आवह’ as agentive)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष (शत्रूणां पक्षस्य क्षयम् आवहति इति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A Haihaya king named Vidūratha in royal court or on battlefield: one hand bestowing gifts, the other holding weapons; enemies routed, while brāhmaṇas bless him—setting the stage for a tīrtha legend.

Characters & Entities

• Vidūratha
• Haihayas
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ideal kingship balances dāna (generosity) with kṣātra-dharma (protection and valor), setting the stage for tīrtha-linked merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse initiates the legend that will support the Gayāśīrṣa/Camatkārapura-kṣetra māhātmya; the specific tīrtha is developed in subsequent verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual; dāna is praised as a royal virtue (dānapati) rather than prescribed as a specific act here.