Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

तत्पुरे क्षत्रियो जात्या मणिभद्र इति स्मृतः । स वै धनेन संयुक्तः पितृपैतामहेन च

Transliteration

tatpure kṣatriyo jātyā maṇibhadra iti smṛtaḥ | sa vai dhanena saṃyuktaḥ pitṛpaitāmahena ca

Translation

Trong thành ấy có một người, sinh ra thuộc giai cấp Kṣatriya, được nhớ đến với tên Maṇibhadra. Ông được ban cho của cải thừa hưởng từ cha và tổ tiên.

Word by Word

• तत्पुरे: in that city
• तत्पुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तत्पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative of place)

• क्षत्रियः: a Kshatriya
• क्षत्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद

• जात्या: by birth
• जात्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: जाति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; हेतौ/प्रकारे (by birth/as to caste)

• मणिभद्रः: Manibhadra
• मणिभद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मणिभद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम (proper name)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• स्मृतः: is known/called
• स्मृतः: Karma (Predicate complement/कर्म)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘is called/remembered’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• धनेन: with wealth
• धनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/सहकारि (with wealth)

• संयुक्तः: endowed/connected
• संयुक्तः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualified of ‘सः’)

• पितृपैतामहेन: with paternal and grandpaternal (ancestral wealth)
• पितृपैतामहेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पितृ + पैतामह (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; द्वन्द्वसमास (पितृ च पैतामहश्च) समाहारार्थे/समुच्चयार्थे; ‘ancestral (paternal and grandpaternal)’

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice within Tīrthamāhātmya; likely Sūta relating the Māhātmya to Ṛṣis)

Visual Art Cues

Scene: A prosperous fortified city; Maṇibhadra, a kṣatriya of notable lineage, stands amid storehouses and ancestral wealth—an auspicious exterior hinting at inner moral testing.

Characters & Entities

• Maṇibhadra
• Vaidiśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Lineage and wealth are presented as karmic endowments that set the stage for dharmic choices and spiritual outcomes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains Vaidiśa within Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; Maṇibhadra’s story likely connects to the tīrtha/deity praised in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it begins a character-focused narrative that will typically culminate in a tīrtha act (such as dāna, snāna, pūjā) in subsequent verses.