Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

कोटयस्तु त्रयस्त्रिंशद्देवानां सायुधास्ततः । रक्षार्थं तस्य लिंगस्य तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । माघकृष्णचतुर्दश्यां सुसंनद्धाः प्रहारिणः

Transliteration

koṭayastu trayastriṃśaddevānāṃ sāyudhāstataḥ | rakṣārthaṃ tasya liṃgasya tasminkṣetre vyavasthitāḥ | māghakṛṣṇacaturdaśyāṃ susaṃnaddhāḥ prahāriṇaḥ

Translation

Bấy giờ, ba mươi ba ức chư Thiên, đều mang binh khí, đứng trấn giữ trong thánh địa ấy để hộ vệ Linhga. Vào ngày Chaturdashi của nửa tháng tối (Krishna paksha) tháng Māgha, các Ngài chỉnh tề giáp trụ, sẵn sàng giáng kích.

Word by Word

• कोटयः: crores; tens of millions
• कोटयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तु: but; indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/विशेषार्थक)

• त्रयस्त्रिंशत्: thirty-three
• त्रयस्त्रिंशत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रयस् + त्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या-शब्दः; ‘thirty-three’ (देवानाम् इत्यस्य विशेषण)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• सायुधाः: armed
• सायुधाः: Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘with weapons’

• ततः: then; thereafter
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तदनन्तर/तस्मात्-अर्थे)

• रक्षार्थम्: for protection
• रक्षार्थम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: रक्षा + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; अव्यय (प्रयोजनवाचक) ‘for the sake of protection’

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण (लिङ्गस्य)

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (क्षेत्रे)

• क्षेत्रे: in the sacred field/place
• क्षेत्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• व्यवस्थिताः: stationed
• व्यवस्थिताः: Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-अव-√स्था (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (P.P.P.) ‘stationed/arrayed’

• माघ: of Māgha (month)
• माघ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th) (समासपूर्वपद), एकवचन; मासनाम

• कृष्ण: dark (fortnight)
• कृष्ण: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th) (समासपूर्वपद), एकवचन; पक्षविशेषण

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth lunar day
• चतुर्दश्याम्: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• सुसंनद्धाः: well-armoured; well-prepared
• सुसंनद्धाः: Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + संनद्ध (प्रातिपदिक; √नह्/√नद्ध ‘bound/armoured’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (P.P.P.)

• प्रहारिणः: strikers; warriors
• प्रहारिणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रहारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘one who strikes’ (agent noun)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast divine army—thirty-three crores—stands armed in protective formation around a central liṅga shrine within the kṣetra; it is Māgha’s kṛṣṇa-caturdaśī night, the air charged, banners and weapons gleaming in lamplight and moonless darkness.

Characters & Entities

• Devas (33 koṭi)
• Liṅga
• Kṣetra
• Māgha Kṛṣṇa Caturdaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A kṣetra’s holiness is portrayed as so vital that the devas themselves stand guard—sacred space and sacred time converge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kṣetra of the revered liṅga (Vṛṣanātha context) where the gods assemble for its protection.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights Māgha Kṛṣṇa Caturdaśī as the key time connected with the liṅga; earlier verses prescribe night worship on this tithi.