Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

का त्वं वद महाभागे मम मन्मथवर्धनी । किं देवी वासुरी वा किं पन्नगी किं तु मानुषी

Transliteration

kā tvaṃ vada mahābhāge mama manmathavardhanī | kiṃ devī vāsurī vā kiṃ pannagī kiṃ tu mānuṣī

Translation

“Nàng là ai? Xin hãy nói cho ta, hỡi người nữ phúc phần—người làm dậy lên trong ta ngọn sóng ái dục. Nàng là một nữ thần chăng, hay nữ Asura, hay thiếu nữ Nāga (xà nữ), hay là người phàm?”

Word by Word

• का: who (fem.)
• का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; interrogative pronoun

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1), एकवचन; 2nd person pronoun

• वद: tell, speak
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महाभागे: O greatly fortunate one
• महाभागे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + भाग (प्रातिपदिक); महा-भाग (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्याः)

• मम: my, of me
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन

• मन्मथवर्धनी: O enhancer of love (Cupid)
• मन्मथवर्धनी: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: मन्मथ + वर्धनी (प्रातिपदिक); मन्मथ-वर्धनी (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (8/1), एकवचन; तत्पुरुषः (मन्मथं वर्धयति इति)

• किम्: whether?
• किम्: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूतं प्रश्नार्थकं निपातम् (interrogative particle)

• देवी: a goddess
• देवी: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)

• असुरी: a demoness (asura-woman)
• असुरी: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: असुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक निपात

• किम्: whether?
• किम्: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूतं प्रश्नार्थकं निपातम्

• पन्नगी: a serpent-woman (nāgī)
• पन्नगी: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: पन्नगी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• किम्: whether?
• किम्: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूतं प्रश्नार्थकं निपातम्

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)

• मानुषी: a human woman
• मानुषी: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: मानुषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Speaker

Muni (the sage)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rambhā

Visual Art Cues

Scene: A sage, visibly stirred, questions a radiant woman’s identity—goddess, asura, nāgī, or human—against a sacred grove backdrop.

Characters & Entities

• Manmatha
• Rambhā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas acknowledge the power of desire; vigilance and discernment are essential even for ascetics when confronted with alluring appearances.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within a tīrtha-glorification chapter, but the site is not named in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse sets up a moral-spiritual tension relevant to brahmacarya and restraint.