Adhyaya 138
Các ṛṣi hỏi Sūta về khổ hạnh và phép quán niệm mà Dharmarāja (Yama) đã thực hành để hóa giải lời nguyền của hiền giả Māṇḍavya. Sūta kể rằng Dharmarāja đau buồn vì lời nguyền, bèn đến một thánh địa để tu tapas, dựng một nơi thờ tự trang nghiêm như cung điện cho Kapardin (Śiva), rồi cúng dường hoa, hương và các thứ hương liệu xoa bôi. Mahādeva hoan hỷ và ban cho một ân phúc. Dharmarāja bạch rằng tuy mình giữ đúng bổn phận của chính mình, vẫn bị nguyền phải sinh vào thai Śūdra; ngài lo sợ khổ đau và sự diệt vong của thân tộc (jñāti-nāśa). Śiva dạy rằng lời của bậc hiền thánh không thể đảo ngược: Dharmarāja sẽ sinh làm Śūdra, nhưng sẽ không có con; dù chứng kiến cảnh thân tộc suy vong, ngài sẽ không bị sầu khổ lấn át, vì người khác không nghe lời ngăn răn của ngài nên gánh nặng cảm xúc được nhẹ đi. Rồi Śiva tiên báo một đời sống mang tính giáo huấn: trong một trăm năm, ngài sẽ nghiêng về dharma, ban nhiều lời chỉ dạy vì lợi ích của bà con—dẫu họ thiếu tín tâm và sa sút đạo hạnh. Hết trăm năm, ngài sẽ xả thân qua “cửa Phạm thiên” (brahma-dvāra) và đạt mokṣa. Kết lại, truyện xác nhận sự ứng nghiệm ấy là Dharmarāja giáng sinh làm Vidura, do Vyāsa (Pārāśarya) sắp đặt, sinh trong thai một dāsī, khiến lời Māṇḍavya thành sự thật; ai nghe câu chuyện này được nói là có công năng diệt trừ tội lỗi.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । किं कृतं धर्मराजेन तपोध्यानादिकं च यत् । मांडव्यशापनाशाय तदस्माकं प्रकीर्तय
Các hiền triết thưa: “Dharmarāja đã tu khổ hạnh, thiền định và các pháp môn nào để hóa giải lời nguyền của Māṇḍavya? Xin kể lại cho chúng tôi.”
Verse 2
सूत उवाच । मांडव्य शापमासाद्य धर्मराजः सुदुःखितः । तपस्तेपे द्विजश्रेष्ठास्तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थितः
Sūta thưa: “Vì mắc phải lời nguyền của Māṇḍavya, Dharmarāja vô cùng đau khổ. Hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, ngài đã tu khổ hạnh, an trú tại thánh địa ấy.”
Verse 3
प्रासादं देवदेवस्य संविधाय कपर्दिनः । अव्यग्रं पूजयामास पुष्पधूपानुलेपनैः
Sau khi sắp đặt một ngôi đền thờ cho Đấng Thần của chư thần—Kapardin (Śiva)—người ấy đã nhất tâm phụng thờ Ngài bằng hoa, hương và các thứ hương liệu xoa thoa.
Verse 4
ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यदीप्सितम्
Rồi theo thời gian lâu dài, Maheśvara hoan hỷ với người ấy và phán: “Ta là Đấng ban ân—hãy cầu xin điều ngươi mong muốn.”
Verse 5
धर्मराज उवाच । अहं देव पुरा शप्तो मांडव्येन महात्मना । स्वधर्मे वर्तमानोऽपि सर्वदोषविवर्जितः
Dharmarāja thưa: “Muôn tâu Chúa tể, thuở xưa con bị bậc đại hồn Māṇḍavya nguyền rủa; dẫu con vẫn an trụ trong bổn phận của mình và không vướng một lỗi nào.”
Verse 6
कुपितेन च तेनोक्तं शूद्रयोनौ भविष्यसि
Và trong cơn phẫn nộ, ngài ấy nói với con: “Ngươi sẽ sinh vào thai tộc Śūdra.”
Verse 7
तत्रापि च महद्दुःखं ज्ञातिनाशसमुद्रवम् । मच्छापजनितं सद्यो जातिजं समवाप्स्यसि
“Ngay cả ở đó, ngươi cũng sẽ chịu đại khổ do sự diệt vong của thân tộc; nỗi khổ do chính sự sinh ra mà thành, lập tức phát khởi bởi lời nguyền của ta.”
Verse 8
तस्मात्त्राहि सुरश्रेष्ठ तस्या योनेः सकाशतः । कथं चैतद्विधो भूत्वा तस्यां जन्म करोम्यहम्
Vì vậy, ôi bậc tối thượng trong chư thiên, xin Ngài cứu hộ con khỏi bào thai ấy. Con vốn như thế này, làm sao có thể thọ sinh trong cảnh trạng ấy được?
Verse 9
तत्रापि च महदुःखं ज्ञातिनाशसमुद्भवम् । एतदर्थे सुरश्रेष्ठ मया चाराधितो भवान्
Và ngay trong kiếp sinh ấy cũng sẽ có nỗi khổ lớn, phát sinh từ sự diệt vong của thân tộc. Chính vì điều đó, ôi bậc tối thượng trong chư thiên, con đã phụng thờ Ngài.
Verse 10
श्रीभगवानुवाच । न तस्य सन्मुनेर्वाक्यं शक्यते कर्तुमन्यथा । तस्माच्छूद्रोऽपि भूत्वा त्वं न संतानमवाप्स्यसि
Đức Thế Tôn phán: “Lời của vị hiền thánh ấy không thể đổi khác. Vì vậy, dù ngươi trở thành một Śūdra, ngươi cũng sẽ không được con nối dõi.”
Verse 11
ज्ञातिक्षयं प्रदृष्ट्वापि नैव दुःखमवाप्स्यसि । यतो निषिध्यमानापि न करिष्यंति ते वचः
Dẫu chứng kiến sự diệt vong của thân tộc, ngươi cũng sẽ không rơi vào sầu khổ; bởi dù đã bị ngăn răn, họ vẫn chẳng nghe lời ngươi.
Verse 12
एतस्मात्कारणाच्चित्ते न ते दुःखं भविष्यति । ज्ञातिजं धर्मराजैतत्सत्यमेव मयोदितम्
Chính vì nguyên do ấy, trong tâm ngươi sẽ không khởi lên sầu não. Ôi Dharmarāja, đây là lời chân thật Ta đã nói: nỗi buồn của ngươi gắn liền với thân tộc.
Verse 13
स्थित्वा वर्षशतं प्राज्ञ त्वं शूद्रो धर्मवत्सलः । उपदेशान्बहून्दत्त्वा ज्ञातिभ्यो हितकाम्यया । अपि श्रद्धा विहीनेषु पापात्मसु सदैव हि
Hỡi bậc hiền trí, dù sống trọn một trăm năm trong thân phận Śūdra, ngươi vẫn mến đạo (dharma). Vì cầu lợi ích cho quyến thuộc, ngươi sẽ ban nhiều lời giáo huấn cho họ, dẫu họ thường là kẻ tội lỗi và thiếu vắng tín tâm.
Verse 14
ततो वर्षशते पूर्णे ब्रह्मद्वारेण केवलम् । आत्मानं सम्यगुत्सृज्य मोक्षमेव प्रयास्यसि
Rồi khi trọn đủ một trăm năm, chỉ nhờ cửa Brahma, ngươi sẽ đúng pháp xả bỏ thân này và tiến thẳng đến giải thoát (mokṣa).
Verse 15
एवमुक्त्वा स भगवान्गतश्चादर्शनं ततः । धर्मराजोऽपि तं शापं भेजे मांडव्यसंभवम्
Nói xong như vậy, Đức Thế Tôn liền ẩn mất khỏi tầm mắt. Còn Dharmarāja cũng phải gánh chịu lời nguyền phát sinh từ Māṇḍavya.
Verse 16
तदा विदुररूपेण ह्यवतीर्य धरातले । मांडव्यस्य वचः सत्यं स चकार महामतिः
Bấy giờ, giáng thế trên mặt đất trong hình tướng Vidura, bậc đại trí ấy đã khiến lời của Māṇḍavya trở thành sự thật.
Verse 17
जातो भगवता साक्षाद्व्यासेनामिततेजसा । पाराशर्येण विप्रेण दासीगर्भसमुद्भवः
Ngài được sinh ra trực tiếp nhờ đấng Vyāsa thần thánh, rực sáng vô lượng—vị Bà-la-môn, con của Parāśara—phát xuất từ lòng một nữ tỳ.
Verse 18
एतद्वः सर्वमाख्यातं धर्मराजसमुद्भवम् । आख्यानं यदहं पृष्टः सर्वपातकनाशनम्
Như vậy, ta đã kể cho các ngươi trọn vẹn câu chuyện phát sinh từ sự hiển lộ của Dharmarāja—chính là thiên truyện mà ta được hỏi đến—có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.
Verse 138
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहरस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धर्मराजेश्वरोत्पत्तिवर्णनंनामाष्टात्रिंशदुत्तरशततमोअध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ 138, mang nhan đề “Mô tả sự khởi nguyên của Dharmarājeśvara”, thuộc phần Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya của Nāgara Khaṇḍa thứ sáu, trong Skanda Mahāpurāṇa (bộ Saṃhitā tám mươi mốt nghìn câu kệ).