Adhyaya 135

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति दीर्घिकाख्या सुशोभना । सरसी लोकविख्याता सर्वपातकनाशनी

Sūta nói: Ở nơi ấy còn có một hồ nước rực rỡ khác tên là Dīrghikā, lừng danh khắp thế gian—một ao thiêng có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 2

यस्यां स्नातो नरः सम्यग्भास्करस्योदयं प्रति । ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां मुच्यते सर्वपातकैः

Người nào tắm gội đúng pháp trong hồ ấy, hướng mặt về phía mặt trời mọc, vào ngày Chaturdaśī (mồng mười bốn) của nửa tháng sáng tháng Jyeṣṭha, sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 3

आसीत्पूर्वं द्विजो वीरशर्मनामातिविश्रुतः । वेदविद्याव्रतस्नातो वर्धमाने पुरोत्तमे

Thuở trước có một người thuộc hàng lưỡng sinh (dvija) rất nổi tiếng tên là Vīraśarman; tinh thông Veda, trọn vẹn trong học vấn và giới hạnh, cư ngụ tại thành Vardhamāna ưu việt.

Verse 4

तस्य कन्या समुत्पन्ना कदाचिल्लक्षणाच्च्युता । अतिदीर्घा प्रमाणेन जनहास्यविवर्द्धिनी

Ông có một người con gái ra đời; nhưng có lúc nàng thiếu những tướng lành. Thân hình quá cao vượt mức, nàng trở thành đề tài cho người đời chế giễu.

Verse 5

ततः सा यौवनं प्राप्ता तद्रूपापि कुमारिका । न कश्चिद्वरयामास शास्त्रवाक्यमनुस्मरन्

Rồi nàng đến tuổi xuân thì; dẫu mang dung mạo như vậy, vẫn không ai đến cầu hôn, vì nhớ lời răn dạy của các śāstra.

Verse 6

अतिसंक्षिप्तकेशा या अतिदीर्घातिवामना । उद्वाहयति यः कन्यां पुरुषः काममोहितः

Một thiếu nữ có tóc quá ngắn, hoặc quá cao, hoặc quá lùn—nếu người đàn ông vì dục vọng mê muội mà cưới nàng,

Verse 7

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युं स प्राप्नोति नरो ध्रुवम् । एतस्मात्कारणात्सर्वे तां त्यजंति कुमारिकाम्

Trong vòng sáu tháng, người đàn ông ấy chắc chắn gặp cái chết; vì lẽ đó, mọi người đều khước từ thiếu nữ ấy.

Verse 8

पुरुषा अतिदीर्घत्वयुक्तां वीक्ष्य समंततः । ततो वैराग्यमापन्ना तपस्तेपेऽतिदारुणम्

Thấy khắp nơi những người đàn ông được thọ mạng phi thường, nàng tràn đầy tâm ly dục, rồi thực hành khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc.

Verse 9

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तया चीर्णान्यनेकशः । पाराकाणि यथोक्तानि तथा सांतपनानि च

Nàng nhiều lần giữ các pháp sám hối Cāndrāyaṇa và Kṛcchra; lại đúng như nghi quỹ, nàng cũng thực hành Pārāka và Sāṃtapana.

Verse 10

व्रतं यद्विद्यते किंचिन्नियमः संयमस्तथा । अन्यच्चापि शुभं कृत्यं तत्सर्वं च तया कृतम्

Hễ có lời nguyện nào, có giới luật và sự tự chế nào—cùng mọi thiện hạnh cát tường khác—thì tất thảy nàng đều thực hành trọn vẹn.

Verse 11

एवं तस्या व्रतस्थाया जरा सम्यगुपस्थिता । तथापि तेजसो वृद्धिर्ववृधे तपसा कृता

Vì vậy, tuy tuổi già đến với nàng một cách đúng lẽ khi nàng vẫn kiên định trong giới nguyện, nhưng hào quang của nàng vẫn tăng trưởng—lớn lên nhờ uy lực khổ hạnh (tapas) của nàng.

Verse 12

सा च नित्यं महेन्द्रस्य सभां यात्यतिकौतुकात् । देवर्षीणां मतं श्रोतुं देवतानां विशेषतः

Và vì lòng hiếu kỳ lớn lao, mỗi ngày nàng đều đến hội đường của Mahendra, nhất là để nghe ý kiến và lời chỉ dạy của các thánh hiền thiên giới (devarṣi) và chư thiên.

Verse 13

यदा सा स्वासनं त्यक्त्वा प्रयाति स्वगृहोन्मुखी । तदैवाभ्युक्षणं चक्रुस्तत्र शक्रस्य किंकराः

Hễ khi nào nàng rời chỗ ngồi của mình và lên đường hướng về nhà, ngay khoảnh khắc ấy, các tùy tùng của Śakra (Indra) tại đó liền cử hành nghi thức rảy nước thánh (abhyukṣaṇa).

Verse 14

तथान्यदिवसे दृष्टं क्रियमाणं तया हि तत् । अभ्युक्षणं स्वकीये च आसने द्विजसत्तमाः

Rồi vào một ngày khác, chính nàng đã thấy nghi thức rảy nước thánh ấy được cử hành ngay trên chỗ ngồi của mình—hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh.

Verse 15

ततः कोपपरीतांगी दीर्घिका सा कुमारिका । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः प्राह पुरंदरम्

Bấy giờ, thiếu nữ trường thọ ấy, thân thể bị cơn giận bao trùm, cau mày thành ba nếp, rồi cất lời với Purandara (Indra).

Verse 16

किं दोषं वीक्ष्य मे शक्र प्रोक्षितं चासनं त्वया । परद्वा रकृतं दोषं किं मयैतत्कृतं क्वचित्

Ôi Śakra, thấy lỗi gì nơi ta mà ngài lại rảy nước tịnh lên chỗ ngồi của ta? Đây là vết nhơ do kẻ khác gây ở nơi cửa, hay ta từng làm điều gì ở đây chăng?

Verse 17

तस्मान्मे पातकं ब्रूहि नो चेच्छापं सुदारुणम् । त्वयि दास्याम्यसंदिग्धं सत्ये नात्मानमालभे

Vậy xin hãy nói cho ta biết tội lỗi của ta; bằng không, ta nhất định sẽ giáng lên ngài một lời nguyền vô cùng khốc liệt. Thật vậy, ta sẽ làm không chút nghi ngờ; ta sẽ không tự kềm giữ mình.

Verse 18

इन्द्र उवाच । न ते दीर्घेऽस्तिदोषोत्र कश्चिदेकं विना शुभे । तेनाथ क्रियते चैतदासनस्याभिषेचनम्

Indra nói: “Hỡi người cát tường, hỡi Dīrghā, ở đây nơi nàng không có lỗi nào cả, chỉ trừ một điều. Vì thế việc tẩy tịnh, hiến thánh cho chỗ ngồi này mới được cử hành.”

Verse 19

त्वं कुमार्यपि संप्राप्ता ऋतुकालं विगर्हिता । तेन दोषं त्वमापन्ना नान्यदस्तीह कारणम्

“Dẫu còn là thiếu nữ chưa kết hôn, nàng đã đến kỳ kinh nguyệt và bị bỏ mặc không được lo liệu; bởi thế nàng mang một điều lỗi. Ở đây không có nguyên do nào khác.”

Verse 20

तस्मादद्यापि त्वां कश्चिदुद्वाहयति तापसः । त्वं तं वरय भर्त्तारं येन गच्छसि मेध्यताम्

“Vì thế, ngay hôm nay vẫn có thể có một vị khổ hạnh sẽ cưới nàng. Hãy chọn người ấy làm phu quân, nhờ đó nàng đạt sự thanh tịnh và đủ tư cách nghi lễ.”

Verse 21

ततश्च लज्जया युक्ता सा तदा दीर्घकन्यका । गत्वा भूमितले तूर्णं वर्धमाने पुरोत्तमे

Bấy giờ, nàng Dīrghakanyā, lòng đầy hổ thẹn, vội vã bước xuống mặt đất tại thành Vardhamāna, đô thành tối thắng.

Verse 22

ततः फूत्कर्तुमारब्धा चत्वरेषु त्रिकेषु च । उच्छ्रित्य दक्षिणं पाणिं भ्रममाणा इतस्ततः

Rồi nàng bắt đầu cất tiếng kêu gọi nơi các quảng trường và các ngã ba; giơ tay phải lên, nàng lang thang đây đó.

Verse 23

यदि कश्चिद्द्विजो जात्या करोति मम सांप्रतम् । पाणिग्राहं तपोऽर्द्धस्य श्रेयो यच्छामि तस्य च

Nàng nói: “Nếu có một người dvija (hai lần sinh) do dòng dõi, nay chịu nắm tay ta làm lễ thành hôn, ta sẽ ban cho người ấy công đức và phúc lành tâm linh của một nửa khổ hạnh của ta.”

Verse 24

एवं तां प्रविजल्पन्तीं श्रुत्वा लोका दिवानिशम् । उन्मत्तामिति मन्वाना हास्यं चक्रुः परस्परम्

Nghe nàng nói như thế suốt ngày đêm, mọi người nghĩ: “Nàng điên rồi,” và họ cười cợt với nhau.

Verse 25

ततः कतिपयाहस्य प्रकुर्वंती च दीर्घिका । कुष्ठव्याधिगृहीतेन ब्राह्मणेन परिश्रुता

Sau ít ngày, khi Dīrghikā vẫn tiếp tục việc ấy, tiếng tăm của nàng đã đến tai một vị Bà-la-môn đang mắc bệnh phong cùi.

Verse 26

ततः प्रोवाच मन्दं स समाहूय सुदुःखिताम्

Bấy giờ, ngài gọi người phụ nữ đang sầu khổ sâu nặng đến gần và dịu dàng cất lời.

Verse 27

अहं त्वामुद्वहाम्यद्य कृत्वा पाणिग्रहं तव । यदि मद्वचनं सर्वं सर्वदैवानुतिष्ठसि

“Hôm nay ta sẽ cưới nàng, nắm lấy tay nàng trong lễ pाणिग्रह; nếu nàng luôn vâng theo mọi lời chỉ dạy của ta.”

Verse 28

कुमारिकोवाच । करिष्यामि न संदेहस्तव वाक्यं द्विजाधिप । कुरु पाणिग्रहं मेऽद्य विधिदृष्टेन कर्मणा

Thiếu nữ thưa: “Con sẽ làm theo lời ngài, không chút nghi ngờ, ôi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn. Xin hãy cử hành lễ nắm tay con hôm nay, đúng theo nghi thức được quy định.”

Verse 29

सूत उवाच । ततस्तस्याः कुमार्याः स पाणिं जग्राह दक्षिणम् । गृह्योक्तेन विधानेन देवाग्निगुरुसंनिधौ

Sūta nói: Bấy giờ, ngài nắm lấy bàn tay phải của thiếu nữ, theo nghi thức gṛhya đã dạy, trước sự chứng giám của chư thiên, lửa thiêng và vị đạo sư.

Verse 30

अथ सा प्राह भूयोऽपि विवाहकृतमंगला । आदेशं देहि मे नाथ यं करोमि तवाधुना

Rồi nàng lại thưa, được cát tường bởi nghi lễ hôn phối: “Xin ban cho thiếp mệnh lệnh, bậc phu quân—nay thiếp phải làm gì cho ngài?”

Verse 31

पतिरुवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु स्नातुमिच्छामि सुन्दरि । साहाय्येन त्वदीयेन यदि शक्नोषि तत्कुरु

Người chồng nói: “Nàng hiền thê xinh đẹp, ta ước nguyện được tắm gội tại sáu mươi tám thánh địa tīrtha. Nếu nàng có thể, xin hãy trợ giúp ta bằng chính sự nâng đỡ của nàng.”

Verse 32

बाढमित्येव सा प्रोच्य ततस्तूर्णं पतिव्रता । तत्प्रमाणं दृढं कृत्वा रम्यं वंशकुटीरकम्

Nàng đáp: “Vâng, xin như vậy.” Rồi người vợ trọn đạo liền vội vã bắt tay vào việc; đo đạc cho đúng mực, làm cho thật vững, và dựng nên một túp lều tre nhỏ xinh.

Verse 33

मृदु तूलसमायुक्तं ततः प्राह निजं पतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना

Rồi nàng lót vào đó lớp bông mềm mại, và thưa với chính phu quân mình—chắp tay cung kính, lòng dạ hân hoan rạng rỡ.

Verse 34

एतत्तव कृते रम्यं कृतं वंशकुटीरकम् । मम नाथारुहाशु त्वं येन कृत्वाथ मूर्धनि । नयामि सर्वतीर्थेषु क्षेत्रेषु सुशुभेषु च

“Bạch phu quân, vì chàng mà thiếp đã làm túp lều tre nhỏ xinh này. Xin hãy lên mau; thiếp sẽ đội nó trên đầu và đưa chàng đến khắp các thánh địa tīrtha, cùng những kṣetra huy hoàng nữa.”

Verse 35

ततः कुष्ठी प्रहृष्टात्मा शनैरुत्थाय भूतलात् । तया चोद्धृतदेहः सन्सुप्तो वंशकुटीरके

Bấy giờ người mắc bệnh phong, lòng đầy hoan hỷ, chậm rãi đứng dậy khỏi mặt đất. Được nàng nâng đỡ thân mình, chàng nằm xuống trong túp lều tre.

Verse 36

ततस्तं मस्तके कृत्वा सर्वतीर्थे यथासुखम् । सर्वक्षेत्रेषु बभ्राम स्नापयन्ती निजं पतिम्

Rồi nàng đặt chồng lên đỉnh đầu mình, thong dong đi khắp mọi tīrtha và mọi thánh địa kṣetra, và tại mỗi nơi linh thiêng đều tắm gội cho chính phu quân của nàng.

Verse 37

यथा यथा स चक्रेऽथ स्नानं तीर्थेषु कुष्ठभाक् । तथातथास्य गात्रेषु तेजो वृद्धिं प्रगच्छति

Và cứ mỗi lần người đàn ông mắc bệnh phong ấy tắm gội tại các tīrtha linh thiêng, thì ánh quang và sức lực nơi thân thể ông lại tăng trưởng dần dần.

Verse 38

ततः क्रमेण सा साध्वी भ्रममाणा महीतले । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संप्राप्ता रजनी मुखे

Rồi theo thời gian, người phụ nữ hiền đức ấy lang thang trên mặt đất, đến thánh địa của Hāṭakeśvara đúng vào lúc đêm vừa mở ra.

Verse 39

क्लान्ता वैक्लव्यमापन्ना भाराक्रान्ता पतिव्रता । निद्रान्धा निश्वसन्ती च प्रस्खलन्ती पदेपदे

Kiệt sức và bị yếu đuối lấn át, người vợ thủy trinh ấy—bị gánh nặng đè nén—mờ mắt vì cơn buồn ngủ, thở dốc và vấp ngã ở mỗi bước chân.

Verse 40

अथ तत्र प्रदेशे तु माण्डव्यो मुनिपुंगवः । शूलारोपितगात्रस्तु संतिष्ठति सुदुःखितः

Ngay tại vùng ấy đứng Māṇḍavya, bậc thượng thủ trong hàng hiền triết—thân bị đóng cọc xuyên qua—vẫn ở đó trong nỗi đau đớn tột cùng.

Verse 41

अथ सा तं समासाद्य शूलं रात्रौ पतिव्रता । निजगात्रेण भारार्त्ता गच्छमाना महासती

Bấy giờ người phụ nữ đại trinh tiết, bậc hiền thê giữ trọn hạnh phu thê, đi trong đêm tối, thân mình khổ sở vì gánh nặng, và đã đến chạm phải cây cọc ấy.

Verse 42

तया संचालितः सोऽथ मांडव्यो मुनिपुंगवः । परां पीडां समासाद्य ततः प्राह सुदुःखितः

Bị nàng va phải, hiền giả Māṇḍavya—bậc tối thượng trong hàng khổ hạnh—lại rơi vào khổ não lớn hơn; trong nỗi đau sâu thẳm, ngài cất lời than thở.

Verse 43

केनेदं पाप्मना शल्यं ममांतः परिचालितम् । येनाहं दुःखयुक्तोऽपि भूयो दुःखास्पदीकृतः

Kẻ tội lỗi nào đã khuấy động ‘mũi lao đau khổ’ ở trong ta—khiến ta vốn đã chịu đau, lại bị biến thành nơi nương của khổ đau lớn hơn nữa?

Verse 44

दीर्घिकोवाच । न मया त्वं महाभाग निद्रोपहतया दृशा । दृष्टस्तेन परिस्पृष्टो ह्यस्पृश्यः पापकृत्तमः

Dīrghikā thưa: “Bạch bậc cao quý, con không thấy ngài vì mắt con bị cơn buồn ngủ che lấp. Bởi thế ngài đã bị kẻ tội lỗi nhất, kẻ ô uế không nên chạm, đụng phải.”

Verse 45

न त्वया सदृशश्चान्यः पापात्मास्ति धरातले । शिरस्युद्भूतशूलोऽपि यो मृत्युं नाधिगच्छति

“Trên cõi đất này không có kẻ tội lỗi nào giống như ngài—dẫu cây cọc trồi lên từ đỉnh đầu, ngài vẫn chưa đạt đến cái chết.”

Verse 46

अहं पतिव्रता मूढ वहामि शिरसा धृतम् । तीर्थयात्राकृते कांतं विकलांगं सुवल्लभम्

Thiếp là người vợ trinh thuận—dẫu ngu muội—vẫn đội trên đầu người chồng yêu dấu, thân thể tàn tật, để thực hiện cuộc hành hương đến các thánh địa.

Verse 47

कस्मात्तस्यास्तिरस्कारं मम यच्छसि निष्ठुरम् । अज्ञातां मूढबुद्धिः सन्विशेषान्मानुषोद्भवाम्

Sao ngươi lại tàn nhẫn chất chồng sự khinh miệt lên ta? Ngươi vốn chẳng biết ta, lại vì trí ngu mà không phân biệt được những điều khu biệt hợp với đạo hạnh của con người.

Verse 48

माण्डव्य उवाच । अहं यादृक्त्वया प्रोक्तस्तादृगेव न संशयः । पापात्मा मूढबुद्धिश्च अस्पृश्यः सर्वदेहिनाम्

Māṇḍavya nói: “Như lời nàng đã nói về ta, quả thật ta đúng như vậy, không chút nghi ngờ. Ta vốn tâm tội lỗi, trí mê muội, và là kẻ ‘bất khả xúc’ đối với mọi loài hữu thân.”

Verse 49

यदि प्रातस्तवायं च भर्त्ता जीवति निष्ठुरे । येन मे जनिता पीडा प्राणांतकरणी दृढा

Nếu đến sáng mà chồng ngươi vẫn còn sống, hỡi kẻ tàn nhẫn—chính kẻ ấy đã gây cho ta nỗi đau kiên cố, dẫn đến tận cùng sinh mạng—

Verse 50

तस्मादेष तवाभीष्टः स्पृष्टः सूर्यस्य रश्मिभिः । मया शप्तः परित्यागं जीवितस्य करिष्यति

Vì thế, người chồng yêu dấu của ngươi, một khi bị tia nắng Mặt Trời chạm đến, do lời nguyền của ta, sẽ lìa bỏ mạng sống.

Verse 51

दीर्घिकोवाच । यद्येवं मरणं पत्युः प्रभाते संभविष्यति । मदीयस्य ततः प्रातर्नोद्गमिष्यति भास्करः

Dīrghikā nói: “Nếu cái chết của phu quân ta xảy ra vào lúc rạng đông, thì vì ta, mặt trời sẽ không mọc vào buổi sáng.”

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः साथ निषसाद धरातले । भूमौ तद्भर्तृसंयुक्तं मुक्त्वा वंशकुटीरकम्

Nói xong, nàng liền ngồi xuống mặt đất, bỏ lại túp lều tre nhỏ cùng với phu quân, và ở lại trên nền đất ấy.

Verse 53

अथ तां प्राह कुष्ठी स पिपासा संप्रवर्तते । तस्मात्तोयं समानेहि पानार्थमतिशीतलम्

Bấy giờ người mắc bệnh phong nói với nàng: “Ta khát đã dấy lên. Vậy hãy mang nước cho ta uống—nước thật mát lạnh.”

Verse 54

तथैव सा समाकर्ण्य भर्तुरादेशमुत्सुका । इतस्ततश्च बभ्राम जलार्थं न प्रपश्यति । न च निर्याति दूरं सा त्यक्त्वारण्ये तथाविधम्

Nghe lệnh của phu quân, nàng sốt sắng đi khắp nơi tìm nước mà chẳng thấy. Nàng cũng không đi xa, vì không nỡ bỏ chàng trong tình trạng ấy giữa chốn rừng hoang.

Verse 55

भर्तारं श्वापदोत्थं च भयं हृदि वितन्वती । उपविश्य ततो भूमौ स्पृष्ट्वा पादौ पतेस्तदा । प्रोवाच दीर्घिका वाक्यं तारवाक्येन दुःखिता

Trong lòng đầy sợ hãi—vừa lo cho phu quân, vừa sợ thú dữ—nàng ngồi xuống đất. Rồi chạm vào chân chàng, Dīrghikā, đau buồn vì những lời cay nghiệt, cất tiếng nói.

Verse 56

पतिव्रता त्वमाचीर्णं यदि सम्यङ्मया स्फुटम् । तेन सत्येन भूपृष्ठान्निर्गच्छतु जलं शुभम्

“Nếu ta đã thực hành minh bạch và đúng đắn hạnh nguyện của người vợ trinh chính, thì nhờ chân lý ấy, xin cho dòng nước cát tường phun lên từ mặt đất.”

Verse 57

एवमुक्त्वा जघानाथ पादाघातेन मेदिनीम् । कान्तभक्तिं पुरस्कृत्य तस्य जीवितवांछया

Nói xong, nàng lấy chân giáng xuống mặt đất, đặt lòng sùng kính đối với người chồng yêu dấu lên hàng đầu, khẩn cầu cho mạng sống của chàng.

Verse 58

एतस्मिन्नन्तरे तोयं पादाघातादनन्ततरम् । निष्क्रांतं निर्मलं स्वादु माण्डव्यस्य च पश्यतः

Ngay lúc ấy, do cú giáng chân, nước tuôn vọt dồi dào—trong sạch và ngọt lành—trước mắt hiền giả Māṇḍavya.

Verse 59

ततस्तं स्नापयामास तस्मिंस्तोये श्रमातुरम् । अपाययत्ततः पश्चात्स्वयं स्नात्वा पपौ जलम्

Rồi nàng tắm gội cho người mệt lả trong dòng nước ấy, sau đó cho chàng uống; kế đó nàng tự tắm và cũng uống nước ấy.

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे सूर्यः पतिव्रतकृताद्भयात् । नाभ्युदेति समुत्पन्नस्ततः कालात्ययो महान्

Trong lúc ấy, vì e sợ uy lực do hạnh pativratā gây nên, Mặt Trời không mọc; từ đó phát sinh một sự đảo lộn lớn lao của thời gian.

Verse 61

अथ रात्रिं समालोक्य दीर्घां ये कामुका जनाः । ते सर्वे तुष्टिमापन्नास्तथा च कुल स्त्रियः

Thấy đêm kéo dài, những kẻ đắm say dục lạc đều hoan hỷ mãn nguyện; các phụ nữ trong gia thất cũng vậy.

Verse 62

कौशिका राक्षसाश्चापि चोरा जाराश्च ये नराः । ते सर्वे प्रोचुः संहृष्टाः समालिंग्य परस्परम्

Những kẻ Kauśika, cả bọn rākṣasa, trộm cướp và những gã tình nhân tà dâm—tất thảy đều reo hò hân hoan, ôm chầm lấy nhau.

Verse 63

अद्यास्माकं विधिस्तुष्टो भगवान्मन्मथस्तथा । येन दीर्घा कृता रात्रिर्नाशं नीतश्च भास्करः

Họ nói: “Hôm nay vận mệnh chúng ta thuận lợi, và Đức Manmatha cũng hoan hỷ; chính Ngài khiến đêm dài ra và xua mặt trời vào chốn biến mất.”

Verse 64

ये पुनर्ब्राह्मणाः शांता यज्ञकर्मसमुद्यताः । ते सर्वे दुःखमापन्नाः सूर्योदयविनाकृताः

Nhưng các bà-la-môn hiền hòa, chuyên tâm vào nghi lễ tế tự, đều rơi vào sầu khổ vì bị tước mất bình minh.

Verse 65

न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं न च सद्द्विजः । न श्राद्धं न च संकल्पं न स्वाध्यायं कथंचन

Không ai cử hành tế lễ; chẳng có vị nhị sinh đáng kính nào làm nghi thức chủ tế. Không có śrāddha, không có lời phát nguyện trang nghiêm, cũng không có tụng đọc svādhyāya.

Verse 66

न स्नानं न च दानं च लोकयात्रां विशेषतः । व्यवहारं न कृत्यं च किंचिद्धर्मसमुद्भवम्

Không có tắm gội, không có bố thí, và nhất là không còn nếp sinh hoạt công cộng thường nhật; không giao dịch, không bổn phận—mọi điều phát sinh từ dharma đều không được thực hành.

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । परं दौःस्थ्यं समापन्ना यज्ञभागविवर्जिताः

Trong lúc ấy, tất cả chư thiên—do Śakra (Đế Thích) dẫn đầu—lâm vào cảnh khốn khó tột cùng, vì bị tước mất phần hưởng trong các lễ tế (yajña).

Verse 68

ततो भास्करमासाद्य ऊचुर्दुःखसमन्विताः । कस्मान्नोद्गमनं देव प्रकरोषि दिवाकर

Rồi họ đến gần Bhāskara (Thái Dương) và nói trong khổ não: “Ôi Thần linh, ôi Đấng làm nên ban ngày—Divākara—cớ sao Ngài không khiến mình mọc lên?”

Verse 69

एतत्त्वया विना सर्वं जगद्व्याकुलतां गतम्

“Không có Ngài, toàn cõi thế gian này đã rơi vào rối loạn.”

Verse 70

तस्माल्लोकहितार्थाय त्वमुद्गच्छ यथापुरा । अग्निष्टोमादिका यज्ञा वर्तंते येन भूतले

“Vì lợi ích của thế gian, xin Ngài hãy mọc lên như thuở trước—để các lễ tế Agniṣṭoma và những yajña khác được tiếp tục trên mặt đất.”

Verse 71

सूर्य उवाच पतिव्रतासमादेशात्त्यक्तश्चाभ्युदयो मया । तस्माद्गत्वा सुराः सर्वे तां वदंतु कृते मम

Mặt Trời nói: “Theo mệnh lệnh của người vợ trinh liệt (pativratā), ta đã từ bỏ việc mọc lên. Vì thế, chư thiên hãy đến và thay ta thưa với nàng.”

Verse 72

येन तद्वाक्यमासाद्य प्रवर्त्तामि यथासुखम् । अन्यथा मां शपेत्क्रुद्धा नूनं सा हि पतिव्रता

“Chỉ khi nhận được lời của nàng, ta mới có thể an nhiên tiếp tục hành trình; nếu không, trong cơn phẫn nộ, nàng hẳn sẽ nguyền rủa ta—vì nàng thật là một pativratā.”

Verse 73

एवं सा तपसा युक्ता प्रोत्कृष्टं हि सुरोत्तमाः । पतिव्रतात्वमाधत्ते तथान्यदपरं महत्

“Vì vậy, nhờ được trang nghiêm bởi khổ hạnh (tapas), nàng thật cao quý, hỡi bậc tối thượng trong chư thiên; nàng mang trọn hạnh pativratā, lại còn có nhiều đức lớn khác.”

Verse 74

कस्तस्या वचनं शक्तः कर्तुमेवमतोऽन्यथा । एतस्मात्कारणाद्भीतो नोद्गच्छामि कथंचन

“Ai có thể làm khác lời nàng được? Vì lẽ ấy, ta sợ hãi nên chẳng thể mọc lên bằng bất cứ cách nào.”

Verse 76

ततस्ते विबुधाः सर्वे गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रोचुस्तां दीर्घिकां वाक्यैर्मृदुभिः पुरतः स्थिताः

Bấy giờ, tất cả chư thiên cùng đi đến thánh địa tối thắng ấy; đứng trước mặt nàng, họ dùng lời dịu dàng mà thưa với phu nhân Dīrghikā.

Verse 77

त्वया पतिव्रते सूर्यो यन्निषिद्धो न तत्कृतम् । शुभं यतो हताः सर्वा भूतले शोभनाः क्रियाः

Hỡi người vợ trinh tín (pativratā), vì nàng đã ngăn cấm Mặt Trời nên điều ấy đã không xảy ra (Ngài không mọc). Bởi vậy, mọi nghi lễ cát tường và đẹp đẽ trên mặt đất đều bị tiêu tan.

Verse 78

तस्मादुद्गच्छतु प्राज्ञे त्वद्वाक्यात्तीक्ष्णदीधितिः । यज्ञक्रिया विशेषेण येन वर्तंति भूतले

Vì thế, hỡi bậc nữ trí, xin cho Mặt Trời tia sắc bén hãy mọc lên theo lời nàng, để các nghi lễ tế tự (yajña), nhất là, được tiếp tục trên cõi đất.

Verse 79

न तत्क्रतुसहस्रेण यजंतः प्राप्नुयुः फलम् । पतिव्रतात्वमापन्ना यत्स्त्री विंदति केवलम्

Quả phúc mà người nữ đạt được chỉ nhờ bước vào đạo pativratā—trọn lòng thủ tiết với chồng—thì đàn ông, dẫu cử hành đến một nghìn tế lễ, cũng không thể đạt được.

Verse 80

शप्तश्चानेन दुष्टेन मांडव्येन सुपाप्मना । कार्यं विनापि निर्दिष्टस्तद्ब्रूयां भास्करं कथम्

Ta đã bị kẻ xấu xa Māṇḍavya, một đại tội nhân, nguyền rủa; lại còn bị ràng buộc dù chẳng có duyên cớ. Vậy thì làm sao ta có thể nói hay thuận theo về Bhāskara (Mặt Trời) được?

Verse 81

उदयार्थं न मे यज्ञैः कार्यं किंचिन्न चापरैः । श्राद्धदानादिकैः कृत्यैः संजातैर्दर्यितं विना

Đối với sự mọc lên của ta (udaya), ta chẳng cần đến tế lễ, cũng chẳng cần các nghi thức khác—như śrāddha hay bố thí—do người đời thực hiện; đường vận hành của ta vẫn diễn tiến, không bị những việc ấy cưỡng ép.

Verse 82

सूत उवाच । ततस्ते विबुधाः सर्वे समालोक्य परस्परम् । चिरकालं सुदुःखार्तास्तामूचुर्विनयान्विताः

Sūta nói: Bấy giờ tất cả các bậc thiên nhân nhìn nhau, đã lâu chịu khổ vì sầu não sâu nặng, liền khiêm cung thưa với nàng.

Verse 83

उद्गच्छतु रविर्भद्रे तवायं दयितः पतिः । प्रयातु निधनं सद्यो भूयादेष मुनीश्वरः

“Ôi hiền phụ cát tường, hãy để Mặt Trời mọc lên; đây là người chồng yêu dấu của nàng. Xin bậc thánh hiền tôn quý này lập tức đi vào cái chết—rồi người sẽ lại được phục hồi.”

Verse 84

पुनर्जीवापयिष्यामो वयमेनमपि द्रुतम् । मृत्युमार्गमनुप्राप्तं त्वत्कृते पतिवत्सले

“Chúng ta cũng sẽ mau chóng khiến người ấy sống lại—dẫu đã bước vào con đường tử vong—vì nàng, hỡi người một lòng với chồng.”

Verse 85

पञ्चविंशतिवर्षीयं कामदेवमिवापरम् । त्वं द्रक्ष्यसि सुदीप्तांगं सर्वलक्षणलक्षितम्

“Nàng sẽ thấy người ấy được phục hồi như một thanh niên hai mươi lăm tuổi—tựa một Kāma-deva khác—thân thể rực sáng, đầy đủ mọi tướng tốt cát tường.”

Verse 86

भूत्वा पंचदशाब्दीया पद्मपत्रायतेक्षणा । मर्त्यलोके सुखं सम्यक्त्वेच्छया साधयिष्यसि

“Còn nàng, khi trở thành thiếu nữ mười lăm tuổi, mắt như cánh sen, sẽ trọn vẹn thành tựu hạnh phúc nơi cõi người theo đúng ý nguyện của mình.”

Verse 87

एषोऽपि मुनिशार्दूलो विपाप्मा सांप्रतं शुभे । शूलवेधेन निर्मुक्तः सुखभागी भवत्क्लम

Vị hiền triết như hổ ấy nay cũng đã sạch tội, hỡi bậc cát tường; được giải thoát khỏi mũi giáo đâm xuyên, người sẽ hưởng an lạc—và nỗi nhọc nhằn của nàng sẽ dứt.

Verse 88

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते तया स द्विजसत्तमाः । उद्गतो भगवान्सूर्यस्तत्क्षणादेव वेगतः

Sūta nói: Khi nàng vừa thốt “Xin được như vậy”, hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, thì ngay khoảnh khắc ấy, đức Mặt Trời chí tôn liền vọt lên, mau lẹ.

Verse 89

ततः सूर्यांशुसंस्पृष्टः स मृतश्च सुकुष्ठभाक् । विबुधानां करैः स्पृष्टः पुनरेव समुत्थितः

Rồi, được tia nắng Mặt Trời chạm đến, người ấy—dẫu đã chết và mắc bệnh phong—lại được bàn tay chư thiên chạm vào và sống dậy lần nữa.

Verse 90

पंचविंशतिवर्षीयः कामदेव इवापरः । संस्मरन्पूर्विकां जातिं सर्वा हर्ष समन्वितः

Người trở lại tuổi hai mươi lăm, như một Kāma-deva khác; nhớ lại tiền kiếp, lòng người tràn đầy hoan hỷ khắp bề.

Verse 91

दीर्घिकापि परिस्पृष्टा स्वयं देवेन शंभुना । संजाता यौवनोपेता दिव्यलक्षणलक्षिता

Và Dīrghikā cũng vậy—được chính thần Śambhu chạm khắp quanh mình—liền trở nên trẻ trung, mang những tướng hảo cát tường và dấu ấn thiêng liêng.

Verse 92

पद्मपत्रेक्षणा रम्या चन्द्रबिम्बसमानना । मध्ये क्षामा सुगौरांगी पीनोन्नतपयोधरा

Nàng diễm lệ, mắt như cánh sen, dung nhan tựa vầng nguyệt; eo thon, thân thể trắng ngần, bầu ngực đầy đặn vươn cao—nàng hiện ra trong tuổi xuân rực rỡ.

Verse 93

ततस्तं मुनिशार्दूलं शूलाग्रादवतार्य च । प्रोचुश्च विबुधश्रेष्ठाः सादरं हर्षसंयुताः

Bấy giờ, các bậc tối thượng trong hàng chư thiên, hoan hỷ và cung kính, đưa “mãnh hổ giữa các hiền sĩ” ấy xuống khỏi mũi cây tam xoa rồi cất lời với ngài.

Verse 94

एतत्सत्यं कृतं वाक्यं मुने तव यथोदितम् । मृतोऽपि ब्राह्मणः कुष्ठी संस्पृष्टो रविरश्मिभिः

“Bạch hiền giả, lời ngài đã nói nay đã thành sự thật đúng như ngài tuyên bố: ngay cả vị bà-la-môn mắc bệnh phong, dẫu đã chết, khi được tia nắng của Thần Mặt Trời chạm đến….”

Verse 95

पुनरुत्थापितोऽस्माभिः कृतश्च तरुणः पुनः । अनया भार्यया सार्धं तस्मात्त्वं स्वाश्रमं व्रज

“Chúng ta đã khiến người ấy sống lại và lại làm cho trẻ trung như xưa. Vậy nên, ngài hãy trở về đạo viện của mình cùng với người vợ này.”

Verse 96

नास्माकं दर्शनं व्यर्थं कथंचिदपि जायते । तस्मात्प्रार्थय यच्चित्ते तव नित्यं समाश्रितम्

“Sự hiển hiện của chúng ta không bao giờ là vô ích, dù trong bất cứ cách nào. Vậy nên, hãy cầu xin điều mà lòng ngài hằng ôm giữ như ước nguyện chí thiết.”