Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

चमत्कारपुरे पूर्वमासीत्कश्चित्सुशल्यवित् । रजकः शुद्धकोनाम पुत्रपौत्रसमन्वितः

Transliteration

camatkārapure pūrvamāsītkaścitsuśalyavit | rajakaḥ śuddhakonāma putrapautrasamanvitaḥ

Translation

Thuở xưa, tại thành Camatkārapura, có một người thợ giặt tên là Śuddhaka, tinh thông nghề nghiệp, và có đủ con trai cùng cháu nội.

Word by Word

• चमत्कारपुरे: in Camatkārapura
• चमत्कारपुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चमत्कारपुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्थानवाचक; तत्पुरुषः: 'चमत्कारस्य पुरम्'

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• आसीत्: there was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; धातु: अस् (to be)

• कश्चित्: someone, a certain (man)
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (indefinite pronoun)

• सुशल्यवित्: skilled in treating/removing splinters
• सुशल्यवित्: Karta (Subject-apposition/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सु + शल्यवित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: 'सु-शल्यवित्' = well-skilled in removing splinters/foreign bodies (surgeon-like)

• रजकः: a washerman
• रजकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रजक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शुद्धकः: Śuddhaka
• शुद्धकः: Karta (Subject-apposition/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शुद्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name)

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशक (indeclinable indicating 'by name')

• पुत्रपौत्रसमन्वितः: accompanied by sons and grandsons
• पुत्रपौत्रसमन्वितः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + पौत्र + समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) 'सम्+अन्वि/अन्वय' भावः; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-पूर्वपदः (पुत्र-पौत्र) + 'समन्वित' = endowed with

Speaker

Sūta (narrator, continuing)

Skanda Dialogue

Listener: Dvijottamāḥ (assembled brāhmaṇas/sages)

Visual Art Cues

Scene: A bustling town scene: the washerman Śuddhaka at work with dyed cloth bundles, surrounded by sons and grandsons; the town’s name hints at marvels to come.

Characters & Entities

• Camatkārapura
• Śuddhaka (rajaka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas link tīrtha-māhātmya to everyday social life, showing how ordinary professions become part of dharmic storytelling.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate setting is Camatkārapura; the tīrtha context continues from Śuklatīrtha in the same adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces a character and locale for the ensuing tīrtha-related account.