Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

मातृतीर्थं तथैवान्यत्सर्वकामप्रदं नृणाम् । यत्र ता मातरो दिव्याः कार्तिकेयप्रतिष्ठिताः

Transliteration

mātṛtīrthaṃ tathaivānyatsarvakāmapradaṃ nṛṇām | yatra tā mātaro divyāḥ kārtikeyapratiṣṭhitāḥ

Translation

Lại có Mātṛ-tīrtha, ban cho con người mọi điều sở cầu—nơi các Thánh Mẫu thiêng liêng đã được Kārtikeya an vị và thiết lập.

Word by Word

• मातृतीर्थम्: Mātṛ-tīrtha
• मातृतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मातॄणां तीर्थम्)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपमानार्थक (adverb: likewise)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (particle: indeed/just)

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषण (तीर्थम्)

• सर्वकामप्रदम्: granting all desires
• सर्वकामप्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक; √दा-प्रद ‘giver’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष—‘सर्वान् कामान् प्रददाति’

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्ध-देशवाचक (where)

• ताः: those
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• मातरः: mothers (Mātṛs)
• मातरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• दिव्याः: divine
• दिव्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषण (मातरः)

• कार्तिकेयप्रतिष्ठिताः: established by Kārttikeya
• कार्तिकेयप्रतिष्ठिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कार्तिकेय (प्रातिपदिक) + प्रतिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था with प्रति-; PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुष—‘कार्तिकेयेण प्रतिष्ठिताः’

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mātṛ-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ

Visual Art Cues

Scene: A sacred tank/ford with a shrine platform bearing Saptamātṛkā icons; Kārttikeya (Skanda) performs pratiṣṭhā, placing divine Mothers in their seats; devotees approach with lamps and flowers.

Characters & Entities

• Mātṛ-tīrtha
• Mātṛkās (Divine Mothers)
• Kārtikeya (Skanda)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to the Divine Mothers and honoring their kṣetra is portrayed as a means to fulfill righteous aspirations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mātṛ-tīrtha, sanctified by the establishment of the Mātṛkās by Kārtikeya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse emphasizes the tīrtha’s fruit (sarvakāma-prada).