Adhyaya 32

Verse 1

। लोमश उवाच । एवं ते शिवधर्माश्च कथितास्तेन वै द्विजाः । सविशेषाः पाशुपताः प्रसादाच्चैव विस्तरात्

Lomaśa nói: “Như vậy, hỡi các bậc hiền triết hai lần sinh, những bổn phận theo dharma của Śiva đã được trình bày—cùng với các hạnh tu Pāśupata đặc thù—nhờ ân sủng mà được giảng giải đầy đủ và tường tận.”

Verse 2

अनेकागमसंवीता यथातत्त्वमुदाहृताः । कापालिकानां भेदाश्च प्रोक्ता व्याससमासतः

Những giáo huấn này—dựa trên nhiều Āgama—đã được tuyên thuyết đúng theo chân thật. Các phân loại của phái Kāpālika cũng đã được trình bày, cả theo lối triển khai lẫn tóm lược.

Verse 3

धर्मा नानाविधाः प्रोक्ता नंदिनं प्रति वै तदा

Khi ấy, nhiều loại dharma đã được giảng dạy, hướng đến Nandin.

Verse 4

ऋषय ऊचुः । श्रुतं कुमारचरितमविशेषं सुमंगलम् । अस्माभिश्च महाभागकिंचित्पृच्छामहे वयम्

Các hiền triết thưa: “Chúng con đã nghe câu chuyện về Kumāra, cát tường và đầy đủ không thiếu. Nay, ô bậc đại phúc, chúng con xin được hỏi Ngài đôi điều.”

Verse 5

श्वेतस्य राजसिंहस्य चरितं परमाद्भुतम् । येन संतोषितो रुद्रः शिवो भक्त्याऽप्रमेयया

Cuộc đời của Śveta, bậc sư tử giữa các vua, thật tối thượng kỳ diệu—nhờ lòng sùng kính vô lượng của ngài mà Rudra, tức Śiva, đã hoan hỷ.

Verse 6

ते भक्तास्ते महात्मानो ज्ञानिनस्ते च कर्मिणः । येऽर्चयंति महाशंभुं देवं भक्त्या समावृताः

Những ai thờ phụng đức Mahāśambhu, vị Thần linh, với tâm tràn đầy sùng kính—họ mới thật là tín đồ; là bậc đại tâm; là người có trí và người hành trì.

Verse 7

तस्मात्पृच्छामहे सर्वे चरितं शंकरस्य च । व्यासप्रसादात्सर्वं यज्जानासि त्वं न चापरः

Vì thế, tất cả chúng tôi xin được hỏi thêm về những công hạnh của Śaṅkara. Nhờ ân phúc của Vyāsa, chỉ ngài biết trọn vẹn mọi điều ấy—không ai khác.

Verse 8

निशम्य वचनं तेषां मुनीनां लोमशोऽब्रवीत्

Nghe lời của các bậc hiền triết ấy, Lomaśa liền đáp.

Verse 9

लोमश उवाच । आकर्ण्यतां महाभागाश्चरितं परमाद्भुतम् । तस्य राज्ञो हि भजतो राजभोगांश्च सर्वशः । मतिर्द्धिर्मे समुत्पन्ना श्वेतस्य च महात्मनः

Lomaśa nói: “Hỡi các bậc phước đức, hãy lắng nghe một chuyện kể vô cùng kỳ diệu. Thấy vị vua ấy—dẫu hưởng đủ mọi lạc thú vương giả—vẫn một lòng phụng thờ, nên trong ta khởi lên niềm kính ngưỡng và tán thán đối với bậc đại tâm Śveta.”

Verse 10

पृथिवीं पालयामास प्रजा धर्मेण पालयन् । ब्रह्मण्यः सत्यवाक्छूरः शिवभक्तो निरंतरम्

Ngài trị vì cõi đất, che chở muôn dân bằng Chánh pháp (dharma). Ngài kính trọng Bà-la-môn và trật tự thiêng liêng, lời nói chân thật, dũng mãnh anh hùng, và luôn là người sùng kính Śiva không gián đoạn.

Verse 11

राज्यं शशासाथ स शक्तितो नृपो भक्त्या तदा चैव समर्चयत्सदा । शंभुं परेशं परमं परात्परं शांतं पुराणं परमात्मरूपम्

Vị vua ấy cai trị vương quốc theo hết năng lực mình; và với lòng sùng kính, ngài luôn thờ phụng Śambhu—Đấng Tối Thượng, Cao hơn cả mọi cao, an tịnh, nguyên sơ, và mang chính hình tướng của Đại Ngã tối thượng (Paramātman).

Verse 12

आयुस्तस्य परिक्षीणमर्चतः परमेश्वरम् । अथैतच्च महाभाग चरितं श्रूयतां मम

Khi ngài vẫn tiếp tục thờ phụng Đấng Tối Thượng, thọ mạng đã định của ngài dần cạn đến hồi kết. Nay, hỡi bậc cao quý, hãy nghe ta kể điều xảy ra tiếp theo trong thiên truyện này.

Verse 13

वाणी शिवकथायुक्ता परमाश्चर्यसंयुता । न वाऽधयो हि तस्यैव व्याधयो हि महीपतेः

Lời nói của ngài chan chứa chuyện đạo về Śiva và mang vẻ kỳ diệu sâu xa. Bởi vị quốc vương ấy không hề có ưu phiền trong tâm, cũng chẳng mắc bệnh tật nơi thân.

Verse 14

तस्य राज्ञो न बाधंते तथा चोपद्रवास्त्वमी । निरीतिको जनो ह्यासीन्निरुपद्रव एव च

Không nỗi khổ nào quấy nhiễu vị vua ấy, và tai ương cũng chẳng phát sinh. Dân chúng không bị dịch bệnh hay sợ hãi, và luôn sống yên ổn, không xáo động.

Verse 15

अकृष्टपच्यौषधयस्तस्य राज्ञोऽभवन्भुवि । तपस्विनो ब्राह्मणाश्च वर्णाश्रमयुता जनाः

Trong cõi nước của vị vua ấy, các dược thảo chín muồi dù không cần canh tác. Các Bà-la-môn sống khổ hạnh, và dân chúng an trú trong kỷ luật của varṇa và āśrama.

Verse 16

न पुत्रमरणे दुःखं नापमानं न मारकाः । न दारिद्र्यं च ते सर्वे प्राप्नुवन्ति कदाचन

Họ không hề chịu nỗi khổ vì con chết, không bị nhục nhã, không gặp hiểm họa sát hại; và không ai trong họ từng rơi vào cảnh nghèo túng.

Verse 17

एवं बहुतरः कालस्तस्य राज्ञो महात्मनः । गतो हि सफलो विप्राः शिवपूजारतस्य वै

Vì thế, một thời gian rất dài đã trôi qua đầy quả lành đối với vị vua đại hồn ấy—hỡi các Bà-la-môn—bởi ngài thật sự chuyên tâm thờ phụng Śiva.

Verse 18

एकदा पूजमानं तं शंकरं परमार्थदम् । यमो हि प्रेषयामास यमदूतान्नृपं प्रति

Một lần, khi ngài đang thờ phụng Śaṅkara—đấng ban Chân lý tối thượng—thì Yama sai các sứ giả của mình đến phía nhà vua.

Verse 19

वचनाच्चित्रगुप्तस्य श्वेत आनीयतामिति । तथेति मत्वा ते दूता आगताः शिवमंदिरम्

Theo lệnh của Citragupta: “Hãy đưa Śveta đến”, các sứ giả ấy đáp “Vâng”, rồi đến ngôi đền của Śiva.

Verse 20

राजानं नेतुकामास्ते पाशहस्ता महाभयाः । यावत्समागता याम्या राजानं ददृशुस्त्वरात्

Những sứ giả đáng sợ của Diêm Vương, tay cầm thòng lọng, nóng lòng bắt lấy nhà vua, liền vội vã tiến đến; vừa tới nơi, họ lập tức trông thấy nhà vua.

Verse 21

न चक्रिरे तदा दूता आज्ञां धर्मस्य चैव हि । ज्ञात्वा सर्वं यमश्चैव आगतः स्वयमेव हि

Nhưng khi ấy, các sứ giả đã không thi hành mệnh lệnh của Pháp (Dharma); biết rõ mọi sự, chính Diêm Vương tự thân đến nơi ấy.

Verse 22

उद्धृत्य दंडं सहसा नेतुकामस्तदा नृपम् । ददर्श च महाबाहुः शिवध्यानपरायणम्

Giơ cây trượng lên ngay tức khắc, toan bắt nhà vua đi, vị dũng lực ấy lại thấy nhà vua hoàn toàn chuyên chú thiền định về Śiva.

Verse 23

शिवभक्तियुतं शांतं केवलं ज्ञानसंयुतम् । यमोऽपि दृष्ट्वा राजानं परं क्षोभमुपागमत्

Thấy nhà vua—đầy lòng sùng kính Śiva, an tịnh và an trú trong trí tuệ thanh tịnh—ngay cả Diêm Vương cũng chấn động, bối rối sâu xa.

Verse 24

चित्रस्थो ह्यभवत्स्द्यः प्रेतराजोऽतिविह्वलः । कालरूपश्च यो नित्यं प्रजानां क्षयकारकः

Bấy giờ chúa tể loài ngạ quỷ như đứng sững tựa hình vẽ, bàng hoàng tột độ—dẫu chính Ngài là hiện thân của Thời gian, kẻ muôn đời gây nên sự hoại diệt của chúng sinh.

Verse 25

आगतस्तत्क्षणादेव नृपं प्रति रुषान्वितः । खड्गेन सितधारेण चर्मणा परमेम हि

Ngay khoảnh khắc ấy, ông ta đến, giận dữ hướng về nhà vua—tay cầm thanh kiếm lưỡi sáng trắng, khoác tấm da thú—quả thật oai lực đáng sợ vô cùng.

Verse 26

तावत्तं ददृशे सोऽपि स्थितं द्वारि भयावृतम् । उवाच कालो हि तदा यमं वैवस्वतं प्रति

Ngay lúc ấy, ông cũng thấy người kia đứng nơi cửa, bị nỗi sợ bao trùm. Rồi Kāla cất lời với Yama Vaivasvata.

Verse 27

कस्मात्त्वया धरमराज नो नीतोऽयं नृपो महान् । यम दूतसहायश्च भीतवत्प्रतिभासि मे

“Vì sao ngươi, hỡi Dharmarāja, chưa dẫn vị đại vương này đi? Dẫu có các sứ giả của ngươi trợ lực, ngươi vẫn hiện ra trước ta như kẻ sợ hãi.”

Verse 28

कालात्ययो न कर्त्तव्यो वचनान्मम सुव्रत । कालेनोक्तस्तदा धर्म उवाच प्रस्तुतं वचः

“Chớ vượt phạm Thời Gian—hãy nghe lời ta, hỡi người giữ hạnh lành.” Được Kāla nói vậy, Dharma (Yama) liền đáp lại bằng lời thích đáng.

Verse 29

तवाज्ञां च करिष्यामि नात्र कार्या विचारणा । असौ हुरत्ययोऽस्माकं शिवभक्तो निरंतरम्

“Ta sẽ thi hành mệnh lệnh của ngài—ở đây không cần bàn luận. Huratyaya kia luôn là kẻ sùng kính Śiva không gián đoạn, thuộc về phía của đấng Chúa tể chúng ta.”

Verse 30

चित्रस्था इव तिष्ठाम भयाद्देवस्य शूलिनः । यमस्य वचनं श्रुत्वा कालः क्रोधसमन्वितः । राजानं हंतुमारेभे त्वरितः खड्गमाददे

Chúng ta đứng bất động như tranh vẽ, vì sợ Đấng cầm tam xoa. Nhưng khi Kāla nghe lời của Yama, cơn giận bùng lên; hắn vội vã toan giết nhà vua và rút kiếm ra.

Verse 31

त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशं प्रविवेश शिवालयम् । यावत्कोपेन महता तावद्दृष्टः पिनाकिना । स्वभक्तं हंतुकामोसौ श्वेतराजानमुत्तमम्

Kāla rực cháy ánh quang khủng khiếp, bước vào thánh điện của Śiva. Nhưng khi hắn tiến lên trong cơn thịnh nộ, liền bị Đấng cầm cung Pināka (Śiva) trông thấy, vì hắn muốn giết Śvetarāja, vị tín đồ cao quý của Śiva.

Verse 32

ध्यानस्थितं चात्मनि तं विशुद्धज्ञानप्रदीपेन विशुद्धचित्तम् । आत्मानमात्मात्मतया निरंतरं स्वयंप्रकाशं परमं पुरस्तात्

Hắn thấy Ngài an trụ trong thiền định nơi Tự Ngã—tâm hoàn toàn thanh tịnh, được soi sáng bởi ngọn đèn trí tuệ vô cấu. Ngài hằng nhận biết Tự Ngã là bản thể của chính Tự Ngã, tự chiếu sáng, tối thượng, hiện tiền trước muôn loài.

Verse 33

एवंविधं तं प्रसमीक्ष्य कालं संचिंत्यमानं मनसाऽचलेन । शैवं पदं यत्परमार्थरूपं कैवल्यसायुज्यकरं स्वरूपतः

Thấy Kāla trong trạng thái ấy, đang suy tư với tâm kiên định, (Ngài) quán niệm Thánh cảnh tối thượng của Śaiva—bản thể của chân lý tối hậu, và tự nơi chính bản tính ấy ban sự hợp nhất đưa đến giải thoát (kaivalya).

Verse 34

सदाशिवेन दृष्टोऽसौ कालः कालांतकेन च । उच्छृंखलः खलो दर्पाद्विशमानो निजांतिके

Kāla ấy cũng bị Sadāśiva—Đấng diệt tận Thời gian—trông thấy. Thế nhưng vì kiêu mạn, kẻ ác không kiềm chế ấy vẫn cứ tiến sát đến ngay trước thánh nhan Ngài.

Verse 35

नंदिकेश्वरमध्यस्थो यावद्दृष्टो निजांतिके । शिवेन जगदीशेन भक्तवत्सलबंधुना

Khi người đứng giữa lãnh địa của Nandikeśvara, người đã được thần Shiva nhìn thấy ở gần đó—Chúa tể của các thế giới, người thân của kẻ sùng đạo, luôn dịu dàng với các tín đồ của Ngài.

Verse 36

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेष्ठिना । स्वभक्तं रक्षमाणेन भस्मसादभवत्क्षणात्

Khi Đấng Tối Cao nhìn bằng con mắt thứ ba của Ngài—để bảo vệ tín đồ của chính mình—Kāla đã bị biến thành tro bụi ngay tức khắc.

Verse 37

ददाह तं कालमनेकवर्णं व्यात्ताननं भीमबहूग्ररूपम् । ज्वालावलीभिः परिदह्यमानमतिप्रचंडं भुवनैकभक्षणम्

Ngài đã thiêu đốt Kāla đó—kẻ đa sắc, miệng há to, kinh hoàng với vô số hình dạng hung dữ—bị bao trùm bởi những vòng lửa, cực kỳ bạo lực, kẻ muốn nuốt chửng cả thế giới.

Verse 38

ददर्शिरे देवगणाः समेताः सयक्षगंधर्वपिशाचगुह्यकाः । सिद्धाप्सरःसर्वखगाश्च पन्नगाः पतत्रिणो लोकपालास्तथैव

Tập hợp lại cùng nhau, các chư thiên đã chứng kiến điều đó—cùng với các Yakṣa, Gandharva, Piśāca, và Guhyaka; các Siddha và Apsara; tất cả các loài chim và rắn; những sinh vật có cánh, và cả những vị thần hộ phương nữa.

Verse 39

ज्वालामालावृतं कालमीश्वरस्याग्रतः स्थितम् । लब्धसंज्ञस्तदा राजा कालं स्वं हंतुमागतम्

Trước mặt Đức Chúa, Kāla (Tử thần) đứng đó, được bao quanh bởi một vòng hoa lửa. Lúc bấy giờ, nhà vua tỉnh lại và bước tới, quyết tâm đánh hạ Tử thần của chính mình.

Verse 40

पुनः पुनर्द्ददर्शाथ दह्यमानं कृशानुना । प्रार्थयामास स व्यग्रो रुद्रं कालाग्निसन्निभम्

Hết lần này đến lần khác, ông thấy người ấy bị lửa thiêu đốt. Lòng bồn chồn rối loạn, ông bắt đầu khẩn cầu Rudra, Đấng tựa như ngọn lửa vũ trụ của Thời gian.

Verse 41

राजोवाच । नमो रुद्राय शांताय स्वज्योत्स्नायात्मवेधसे । निरंतराय सूक्ष्माय ज्योतिषां पतये नमः

Nhà vua thưa: Kính lễ Rudra, Đấng an tịnh—ánh quang tự chiếu và bậc tri kiến Chân Ngã; kính lễ Đấng thường hằng hiện hữu, vi tế, là Chúa tể của mọi ánh sáng.

Verse 42

त्राता त्वं हि जगन्नाथ पिता माता सुहृत्सखा । त्वमेव बंधुः स्वजनो लोकानां प्रभुरीश्वरः

Chỉ riêng Ngài là Đấng cứu độ, ô Chúa tể thế gian—là cha là mẹ, là bậc thiện hữu và bạn lành. Chỉ riêng Ngài là quyến thuộc, là người thân của muôn loài; đối với mọi thế giới, Ngài là Đấng Tối Thượng, Chúa tể tối cao.

Verse 43

किं कृतं हि त्वया शंभो कोऽसौ दग्धो ममाग्रतः । न जानामि च किं जातं कृतं केन महत्तरम्

Ô Śambhu, Ngài đã làm gì vậy? Người bị thiêu trước mặt ta là ai? Ta chẳng hiểu điều gì đã xảy ra, cũng không biết ai đã làm nên việc lớn lao này.

Verse 44

एवं प्रार्थयतस्तस्य श्रुत्वा च परिदेवनम् । उवाच शंकरो वाक्यं बोधयन्निव तं नृपम्

Nghe lời khẩn cầu và tiếng than khóc như thế, Śaṅkara cất lời, như thể đang chỉ dạy và đánh thức nhà vua.

Verse 45

रुद्र उवाच । मया दग्धो ह्ययं कालस्तवार्थे च तवाग्रतः । दह्यमानो हि दृष्टस्ते ज्वाला मालाकुलो महान्

Rudra nói: “Vì lợi ích của ngươi, ngay trước mặt ngươi, Ta đã thiêu đốt Kāla này. Quả thật ngươi đã thấy hắn bốc cháy—vĩ đại, bị quấn phủ bởi những chuỗi vòng lửa rực ngời.”

Verse 46

एवमुक्तस्तदा तेन शंभुना राजसत्तमः । उवाच प्रश्रितो भूत्वा वचनं शिवमग्रतः

Được Śambhu nói như vậy, vị vua tối thượng lại thưa lần nữa; lòng khiêm cung, ông cất lời trước thánh nhan Śiva.

Verse 47

किमनेन कृतं शंभो अकृत्यं वद तत्त्वतः । य इमां प्राप्तितोऽवस्थां प्राणात्ययकरीं भव

“Bạch Śambhu, hắn đã làm điều trái nào? Xin Ngài nói rõ chân tướng—do đâu hắn rơi vào cảnh trạng này, cảnh đưa đến sự đoạn diệt sinh mạng?”

Verse 48

एवं विज्ञापितस्तेन ह्युवाच परमेश्वरः । भक्षकोऽयं महाराज सर्वेषां प्राणिनामिह

Được thưa hỏi như vậy, Đấng Tối Thượng đáp: “Hỡi Đại vương, kẻ này chính là kẻ nuốt chửng sinh mạng của mọi loài hữu tình nơi đây.”

Verse 49

भक्षणार्थं तव विभो सोऽयं क्रूरोऽधुनाऽगतः । ममांतिकं महाराज तस्माद्दग्धो मया विभो

“Bạch Đấng Tối Linh, kẻ hung bạo này nay đã đến gần Ta, toan nuốt chửng (Ta/kẻ sùng kính của Ngài). Vì thế, hỡi Đại vương, ngay bên Ta hắn đã bị Ta thiêu rụi, bạch Chúa Tể.”

Verse 50

बहूनां क्षेममन्विच्छंस्तवार्थेऽन्हं विशेषतः

Vì cầu an lạc và an toàn cho muôn người, ta đã hành động—đặc biệt là vì lợi ích của ngươi.

Verse 51

ये पापिनो ह्यधर्मिष्ठा लोकसंहारकारकाः । पाषंडवादसंयुक्ता वध्यास्ते मम चैव हि । वाक्यं निशम्य रुद्रस्य श्वेतो वचनमब्रवीत्

Những kẻ tội lỗi, cực kỳ phi pháp, gây tai họa cho thế gian—lại kết hợp với tà thuyết mê lầm—thật đáng để ta trừng phạt đến chết. Nghe lời của Rudra, Śveta liền cất lời đáp lại.

Verse 52

कालेनैव हि लोकोऽयं पुण्यमाचरते सदा । धर्मनिष्ठाश्च केचित्तु भक्त्या परमया युताः

Quả thật, theo dòng thời gian, thế gian này luôn thực hành công đức. Và có kẻ kiên định trong dharma, được trang nghiêm bởi lòng sùng kính tối thượng.

Verse 53

उपासनारताः केचिज्ज्ञानिनो हि तथा परे । केचिदध्यात्मसंयुक्ताश्चान्ये मुक्ताश्च केचन

Có người vui thích trong sự thờ phụng; có người là bậc trí biết chân lý. Có người gắn với con đường nội tâm (adhyātma); và có người trong số ấy đã được giải thoát.

Verse 54

कालो हि हर्ता च चराचराणां तथा ह्यसौ पालकोऽप्यद्वितीयः । स स्रष्टा वै प्राणिनां प्राणभूतस्तस्मादेनं जीवयस्वाशु भूयः

Kāla (Thời gian) quả là kẻ cướp đi mọi loài động và bất động; nhưng chính Ngài cũng là Đấng hộ trì vô song. Ngài thật là Đấng sáng tạo, là hơi thở của muôn loài—vì thế, hãy khiến Ngài sống lại ngay lập tức.

Verse 55

यदि सृष्टिपरोऽसि त्वं कालं जीवय सत्वरम् । यदि संहारभूतोऽसि सर्वेषां प्राणिनामिह

Nếu Ngài hướng về sự sáng tạo, xin mau làm cho Kāla sống lại. Còn nếu Ngài là hình tướng của sự tiêu diệt đối với mọi loài hữu tình nơi đây…

Verse 56

तर्ह्येवं कुरु शंभो त्वं कालस्य च महात्मनः । विना कालेन यत्किंचिद्भविष्यति न शंकर

Vì thế, ô Śaṁbhu, xin Ngài hãy làm như vậy đối với Kāla, bậc đại hồn. Không có Kāla thì chẳng có điều gì có thể thành tựu, ô Śaṅkara.

Verse 57

इति विज्ञापितस्तेन राज्ञा शंभुः प्रतापिना । चकार वचनं तस्य भक्तस्य च चिकीर्षितम्

Được vị vua rực rỡ ấy khẩn cầu như vậy, Śaṁbhu đã làm theo lời thỉnh và hoàn thành điều người tín đồ mong được thành tựu.

Verse 58

शंभुः प्रहस्याथ तदा महेशः संजीवयामास पिनाकपाणिः । चकार रूपं च यथा पुरासीदालिंगतोसौ यमदूतमध्ये

Bấy giờ Śaṁbhu mỉm cười; Mahēśa, Đấng cầm cung Pināka, đã làm cho người ấy sống lại. Ngài cũng phục hồi thân tướng như thuở trước—ngay giữa các sứ giả của Yama, người ấy đứng đó như kẻ vừa bị tóm giữ.

Verse 59

उपस्थितोऽसौ त्वथ लज्जमानस्तुष्टाव देवं वृषभध्वजं तम् । नत्वा पुरःस्थाग्निमयं हि कालः सविस्मयो वाक्यमिदं बभाषे

Rồi người ấy tiến đến, lòng hổ thẹn, và ca tụng vị Thần mang cờ hiệu con bò. Sau khi đảnh lễ Kāla đang đứng trước mặt trong hình tướng rực lửa, người ấy đầy kinh ngạc mà thốt lên những lời này.

Verse 60

काल उवाच । कालांतक त्रिपुरेश त्रिपुरांतकर प्रभो । मदनो हि त्वया देव कृतोऽनंगो जगत्पते

Kāla thưa rằng: “Ô Đấng kết liễu Thời gian, Chúa tể Tripurā, Đấng diệt Tripura, ô Bậc Tôn Chủ! Chính Ngài, hỡi Thiên Thần, đã khiến Madana (Kāma) trở thành Vô Thân, ô Chúa tể muôn cõi.”

Verse 61

दक्षयज्ञविनाशश्च कृतो हि परमाद्भुतः । कालकूटं दुःप्रसहं सर्वेषां क्षयकृन्महत्

“Ngài đã làm nên sự hủy diệt kỳ diệu đối với lễ tế của Dakṣa. Ngài cũng đối trị thứ độc Kālakūṭa ghê gớm—khó ai chịu nổi—mênh mông và có thể gây diệt vong cho tất cả.”

Verse 62

ग्रसितं तत्त्वया शंभो अन्येषामपि दुर्द्धरम् । लिंगरूपेण महता व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

“Ô Śambhu, Ngài đã nuốt lấy điều mà kẻ khác cũng không thể kham chịu. Và trong hình tướng vĩ đại của Liṅga, Ngài đã thấm nhuần, bao trùm cả ba cõi.”

Verse 63

लयनाल्लिंगमित्युक्तं सर्वैरपि सुरा सुरैः । यस्यांतं न विदुर्द्देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

“Vì nó hòa tan (muôn vật) vào chính mình, nên tất cả—chư thiên lẫn asura—đều gọi đó là ‘Liṅga’. Ngay cả các thần, đứng đầu là Brahmā và Viṣṇu, cũng không biết được tận cùng của nó.”

Verse 64

लिंगस्य देवदेवस्य महिमानं परस्य च । नमस्ते परमेशाय नमस्ते विश्वमंगल । नमस्ते शितिकण्ठाय नमस्तस्मै कपर्दिने

“(Con xin ca ngợi) uy đức của Đấng Tối Thượng, Thiên Chủ của chư thiên, hiển lộ trong hình tướng Liṅga. Kính lễ Ngài, hỡi Parameśvara; kính lễ Ngài, Đấng ban phúc lành cho vũ trụ. Kính lễ Ngài, Đấng Bạch Hầu (Śitikāṇṭha); kính lễ Ngài, Đấng Tóc Bện (Kapardin).”

Verse 65

नमोनमः कारणकारणाय ते नमोनमो मंगलमंगलात्मने । ज्ञानात्मने ज्ञानविदां मनीषिणां त्वमादिदेवोऽसि पुमान्पुराणः

Muôn lần đảnh lễ Ngài—nguyên nhân của mọi nguyên nhân; muôn lần đảnh lễ Ngài, Đấng có tự tánh là cát tường tối thượng. Ngài là Tự Ngã của trí tuệ đối với bậc hiền tri; Ngài là Thần linh nguyên thủy, là Cổ Nhân vĩnh cửu.

Verse 66

त्वमेव सर्वं जगदेवबंधो वेदांतवेद्योऽसि महानुभावः । महानुभावैः परिकीर्त्तनीयस्त्वमेव विश्वेश्वर विश्वमान्यः

Chỉ riêng Ngài là tất cả, hỡi bạn của thế gian. Ngài là Đấng Đại Uy Đức, được nhận biết qua Vedānta. Bậc đại tâm phải ca tụng Ngài; chỉ riêng Ngài là Viśveśvara, được toàn vũ trụ tôn kính.

Verse 67

त्वं पासि लुंपसि जगत्त्रितयं महेश स्रष्टासि भूतपतिरेव न कश्चिदन्यः

Hỡi Maheśa, Ngài che chở và cũng tiêu dung ba cõi. Ngài là Đấng sáng tạo; chỉ riêng Ngài là Chúa tể muôn loài—không có ai khác.

Verse 68

इति स्तुतस्तदा तेन कालेन जगदीश्वरः । उवाच कालो राजानं श्वेतं संबोधयन्निव

Được Kāla tán thán như vậy vào lúc ấy, Đấng Chúa tể thế gian (Śiva) liền cất lời. Còn Kāla, như thể đang chỉ dạy, đã ngỏ lời với vua Śveta.

Verse 69

काल उवाच । मनुष्यलोके सकले नान्यस्त्वत्तो हि विद्यते । येन त्वया जितो देवो ह्यजेयो भुवनत्रये

Kāla nói: “Trong toàn cõi nhân gian, không ai sánh bằng ngươi. Vì chính ngươi đã chiến thắng vị Thần ấy—Đấng bất khả chiến bại trong ba cõi.”

Verse 70

मया हतमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । जेताहं सर्वदेवानां सर्वेषां दुरतिक्रमः

Chính ta đã đánh gục toàn thể vũ trụ này—thế giới động và bất động. Ta là kẻ chinh phục mọi chư thiên, bất khả chiến bại, khó ai vượt qua được.

Verse 71

स हि ते चानुगो जातो महाराज प्रयच्छ मे । अभयं देवदेवाच्च शूलिनः परमेष्ठिनः

Vì người ấy đã trở thành kẻ theo hầu của ngài, hỡi đại vương. Xin ban cho ta sự vô úy—ân xá—từ Đấng Thần của các thần, Chúa Tối Thượng cầm đinh ba.

Verse 72

एवमुक्तस्तदा तेन श्वेतः कालेन चैव हि । उवाच प्रहसन्वाचा मेघनादगभीरया

Bấy giờ, được Kāla nói như thế, vua Śveta liền đáp lại, mỉm cười, với giọng trầm sâu như tiếng mây sấm.

Verse 73

राजोवाच । शिवस्य परमं रूपं त्वमेको नास्ति संशयः । कालस्त्वमसि भूतानां स्थितिसंहाररूपवान्

Nhà vua nói: “Chỉ riêng ngài là hình tướng tối thượng của Śiva, không còn nghi ngờ. Ngài là Kāla của muôn loài, mang hình thái của sự duy trì và sự tiêu diệt.”

Verse 74

तस्मात्पूज्यतमोऽसि त्वं सर्वेषां च नियामकः । त्वद्भयात्कृतिनः सर्वे शरणं परमेश्वरम् । व्रजंति विविधैर्भार्वैरात्मलक्षणतत्पराः

Vì thế, ngài là đấng đáng được thờ phụng nhất và là bậc điều ngự muôn loài. Do kính sợ ngài, hết thảy bậc hiền trí đều nương tựa nơi Đấng Tối Thượng, đến gần Ngài bằng nhiều khuynh hướng nội tâm khác nhau, chuyên chú vào dấu ấn chân thật của Tự Ngã.

Verse 75

सुत उवाच । तेनैवं रक्षिततः कालो राज्ञा परमधर्मिणा । शिवप्रसादमात्रेण लब्धसंज्ञो बभूवह

Sūta nói: “Được vị vua chí công, tối thượng trong Chánh pháp che chở như vậy, Kāla chỉ nhờ ân điển của Śiva mà hồi phục lại ý thức.”

Verse 76

तदा यमेन स्तवितो मृत्युना यमदूतकैः । शिवं प्रणम्य संस्तुत्य श्वेतं राजानमेव च । ययौ स्वमालयं विप्रा मेने स्वं जनितं पुनः

Bấy giờ, được Yama, Mṛtyu và các sứ giả của Yama tán dương, ông cúi lạy Śiva và ca tụng Ngài, đồng thời kính trọng vua Śveta. Rồi ông trở về nơi ở của mình; hỡi các Bà-la-môn, ông cảm thấy như được sinh ra lần nữa.

Verse 77

मायया सह पत्न्या च शिवस्य चरितं महत् । अनुसंस्मृत्य संस्मृत्य विस्मयं परमं ययौ

Cùng với Māyā và người vợ của mình, ông hết lần này đến lần khác hồi tưởng những công hạnh vĩ đại của Śiva, và lại càng chìm sâu trong niềm kinh ngạc thẳm sâu.

Verse 78

कथयामास सर्वेषां दूतानां स्वयमेव हि । आकर्ण्यतां मम वचो हे दूतास्त्वरितेन हि

Chính ông đích thân nói với tất cả các sứ giả: “Hãy nghe lời ta, hỡi các sứ giả—mau lên, chớ chần chừ.”

Verse 79

कर्त्तव्यं च प्रयत्नेन नान्यथा मम भाषितम्

Việc này phải được thi hành với mọi nỗ lực—tuyệt đối không được làm khác lời ta đã nói.

Verse 80

काल उवाच । ये त्रिपुण्ड्रंधारयंति तथा ये वै जटाधराः । ये रुद्राक्षधराश्चैव तथा ये शिवनामिनः

Kāla nói: Những ai mang dấu tripuṇḍra; những ai thật sự để tóc bện (jaṭā); những ai đeo chuỗi rudrākṣa; và những ai được ghi dấu bằng danh hiệu của Śiva—

Verse 81

उपजीवनहेतोश्च भिया ये ह्यपि मानवाः । पापिनोऽपि दुराचाराः शिववेषधरा ह्यमी

Ngay cả những người đàn ông vì mưu sinh hay vì sợ hãi mà khoác y phục của Śiva—dẫu là kẻ tội lỗi, hạnh kiểm xấu—thì họ vẫn là những kẻ mang dấu hiệu bên ngoài của Śiva.

Verse 82

नानेतव्या भवद्भिश्च मम लोकं कदाचन । वर्ज्यास्ते हि प्रयत्नेन पापिनोऽपि सदैव हि

Các ngươi chớ bao giờ đưa họ đến cõi của ta. Hãy cẩn trọng mà tránh xa họ—luôn luôn—dẫu họ là kẻ tội lỗi cũng vậy.

Verse 83

अन्येषां का कथा दूता येऽर्चयंति सदाशिवम् । भक्त्या परमया शंभुं रुद्रास्ते नात्र संशयः

Còn nói gì đến những kẻ khác nữa, hỡi các sứ giả? Ai thờ phụng Sadāśiva—Śambhu—với lòng sùng kính tối thượng, người ấy chính là Rudra; điều này không còn nghi ngờ.

Verse 84

रुद्राक्षमेकं शिरसा बिभर्ति यस्तथा त्रिपुंड्रं च ललाटमध्यके । पंचाक्षरीं ये प्रजपंति साधवः पूज्य भवद्भिश्च न चान्यथा क्वचित्

Ai đội trên đầu dù chỉ một hạt rudrākṣa, lại mang dấu tripuṇḍra giữa trán; và những bậc thiện nhân trì tụng thần chú năm âm (pañcākṣarī) — các ngươi phải tôn kính họ, chớ bao giờ đối đãi khác đi trong bất cứ trường hợp nào.

Verse 85

यस्मिन्राष्ट्रोऽथ वा देशे ग्रामे चापि विचक्षणः । शिवभक्तो न दृश्येत स्मशानात्तु विशिष्यते । तद्राष्ट्रं देशमित्याहुः सत्यं प्रतिवदामि वः

Trong bất cứ vương quốc, miền đất, hay cả một thôn làng nào, nếu không thấy một người trí tuệ là kẻ sùng kính Śiva, thì xứ ấy còn tệ hơn bãi hỏa táng. Chỉ nơi như vậy mới bị gọi là “xứ sở” — sự thật này ta nói với các ông.

Verse 86

यस्मिन्न संति नित्यं हि शिवभक्तिसमन्विताः । तद्ग्रमस्था जनाः सर्वे शासनीया न संशयः

Nơi nào không thường xuyên có những người đầy đủ lòng sùng kính Śiva, thì mọi dân cư của làng ấy đều đáng bị răn trị—không chút nghi ngờ.

Verse 87

एवमाज्ञापयामास यमोऽपि निजकिंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णी मासन्सुविस्मिताः

Yama cũng truyền lệnh như thế cho các sứ giả của mình. Nghĩ rằng: “Xin vâng,” tất cả đều lặng thinh, vô cùng kinh ngạc.

Verse 88

एवंविधोऽयं भुवनैकभर्ता सदाशिवो लोकगुरुः स एकः । दाता प्रहर्ता निजभावयुक्तः सनातनोऽयं जगदेकबंधुः

Sadāśiva như thế ấy: đấng duy nhất nâng đỡ muôn cõi, vị đạo sư duy nhất của hết thảy chúng sinh. Ngài là đấng ban ân và cũng là đấng trừng trị, hành động đúng theo tự tánh của mình; Ngài hằng hữu, là người thân chân thật duy nhất của vũ trụ.

Verse 89

दग्ध्वा कालं महादेवो निर्भयं च ददौ विभुः । श्वेतस्य राजराजस्य महीपालवरस्य च

Đại Thần Mahādeva đầy uy lực đã thiêu đốt (khuất phục) Kāla, rồi ban sự vô úy cho Śveta—bậc vương của các vương, vị minh quân tối thượng.

Verse 90

तदा निर्भयमापन्नः श्वेतराजो महामनाः । भक्त्या च परया मुक्तो बभूव कृतनिश्चयः

Bấy giờ, vua Śveta, bậc đại tâm, đạt được sự vô úy; nhờ lòng bhakti tối thượng mà được giải thoát, và trở nên kiên định trong chí nguyện hướng về Śiva.

Verse 91

तदा देवैः पूज्यमान ऋषिभिः पन्नगैस्तथा । श्वतो राजन्यवर्योऽसौ शिवसायुज्यमाप्तवान्

Bấy giờ, được chư thiên, các ṛṣi và cả nāga tôn kính, vị vương thượng đẳng ấy—Śveta—đạt đến śiva-sāyujya, tức sự hợp nhất với Śiva.

Verse 92

एवं भक्तिपराणां च महेशे च जगद्गुरौ । सिद्धिः करतले तेषां सत्यं प्रतिवदामि वः

Vì thế, đối với những ai chuyên tâm bhakti nơi Maheśa, bậc Thầy của thế gian, thành tựu như ở ngay trong lòng bàn tay—điều chân thật ấy ta tuyên bố cùng các ngươi.

Verse 93

श्वपचोऽपि वरिष्ठः स्यात्प्रसादाच्छं करस्य च । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीयो हि शंकरः

Ngay cả kẻ nấu thịt chó (hạng thấp nhất) cũng có thể trở nên bậc tối thượng nhờ ân sủng của Śaṅkara. Vì vậy, với mọi nỗ lực, thật nên thờ phụng Śaṅkara.

Verse 94

बहूनां जनमनामंते शिवभक्तिः प्रजायते

Trong lòng của nhiều người, lòng sùng kính đối với Śiva dần dần khởi sinh theo thời.

Verse 95

ज्ञानिनां कृतबुद्धीनां जन्मजन्मनिशंकरः । किं मया बहुनोक्तेन पूजनीयः सदाशिवः

Đối với bậc trí và người có ý chí kiên định, qua đời này sang đời khác, Śaṅkara vẫn là nơi nương tựa và mục đích. Ta còn cần nói nhiều làm gì? Sadāśiva đáng được thờ phụng.

Verse 96

अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । किरातेन कृतं व्रतं च परमाद्भुतम् । येनैव तारितं विश्वं जगदेतच्चराचरम्

Ngay tại đây, ta sẽ kể một truyền thuyết cổ xưa: một lời nguyện (vrata) vô cùng kỳ diệu do một Kirāta thực hành; nhờ đó toàn thể thế giới này—mọi loài động và bất động—được nâng đỡ và cứu độ.