Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 145

Devanagari script

परं भावं समाश्रित्य जगन्मंगलमंगला । तुष्ट्यर्थं च महेशस्य तताप परमं तपः

Transliteration

paraṃ bhāvaṃ samāśritya jaganmaṃgalamaṃgalā | tuṣṭyarthaṃ ca maheśasya tatāpa paramaṃ tapaḥ

Translation

Nương tựa nơi ý chí tâm linh tối thượng, Đấng Cát Tường đem cát tường cho muôn thế gian đã thực hành khổ hạnh tối thượng, mong làm thỏa lòng Maheśa.

Word by Word

• परम्: supreme, highest
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: para (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (Accusative singular neuter)

• भावम्: state, disposition, spiritual attitude
• भावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: bhāva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular masculine)

• समाश्रित्य: having resorted to
• समाश्रित्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sam-ā-śri (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिकक्रिया (having resorted to)

• जगत्-मङ्गल-मङ्गला: she who is auspicious for the world
• जगत्-मङ्गल-मङ्गला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: jagat (प्रातिपदिक) + maṅgala (प्रातिपदिक) + maṅgalā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular feminine); समासः—जगतः मङ्गलम् इति जगन्मङ्गलम् (षष्ठी-तत्पुरुष), तस्य मङ्गला इति (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय)

• तुष्टि-अर्थम्: for (his) satisfaction
• तुष्टि-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: tuṣṭi (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तुष्ट्यर्थम् (चतुर्थी-तत्पुरुष/प्रयोजनवाचकः) (for the sake of satisfaction)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• महेशस्य: of Maheśa (Śiva)
• महेशस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: maheśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive singular masculine)

• तताप: performed austerity; did penance
• तताप: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: tap (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (3rd person singular)

• परमम्: supreme, great
• परमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: parama (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Accusative singular neuter)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tapas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular neuter)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, serene yet intense, seated in Himalayan austerity posture, radiating auspiciousness; distant snowy peaks and a subtle presence of Maheśa implied by light/linga-symbol.

Characters & Entities

• Maheśa (Śiva)
• Pārvatī (implied by epithets)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The quality of intention (paraṃ bhāva) sanctifies practice; austerity becomes dharma when rooted in the highest devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-khaṇḍa situates the account within Kedāra’s sacred Shaiva milieu, enhancing the Mahatmya of the region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific vrata is named; the verse highlights ‘paramaṃ tapaḥ’ as the devotional means to please Maheśa.