Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

निराकर्तुं समर्थोऽपि मुनिर्मेने तथैव तत् । एतावान्साधुवादो हि यतश्च क्षमते स्वयम्

Transliteration

nirākartuṃ samartho'pi munirmene tathaiva tat | etāvānsādhuvādo hi yataśca kṣamate svayam

Translation

Dẫu vị hiền triết có thể hóa giải lời nguyền, ngài vẫn chấp nhận như vậy. Vì đó chính là thước đo của bậc thánh thiện chân thật: tự mình nhẫn chịu và tự mình tha thứ.

Word by Word

• निराकर्तुम्: to annul/remove
• निराकर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: निर् + आ + कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; धातुः कृ (to do) उपसर्गैः; अर्थः ‘निराकर्तुम्’ = to ward off/annul

• समर्थः: capable
• समर्थः: Visheshana (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: समर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपवादार्थक-निपात (even/also)

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मेने: considered/thought
• मेने: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; धातुः मन् (to think/consider)

• तथा: thus
• तथा: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारार्थ (thus)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (indeed/just)

• तत्: that (thing)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एतावान्: so much/this great
• एतावान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक

• साधुवादः: praise/commendation
• साधुवादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साधुवाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चयार्थक-निपात (indeed/for)

• यतः: because
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कारणार्थ (because/since)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (and)

• क्षमते: forgives/endures
• क्षमते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; धातुः क्षम् (to forgive/endure)

• स्वयम्: by himself
• स्वयम्: Karta (Agent emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मार्थ (oneself)

Speaker

Śrī Kṛṣṇa (concluding the explanation)

Visual Art Cues

Scene: Nārada, serene, palms joined or holding vīṇā gently, accepts the curse; Dakṣa’s anger softens; a quiet aura of forgiveness radiates, suggesting inner victory over outer insult.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The hallmark of a sādhu is kṣamā—voluntary forbearance and forgiveness, even when one has the power to retaliate or undo harm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse emphasizes inner dharma (forgiveness) rather than sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it prescribes a moral discipline: patient endurance and forgiveness.