Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

युष्माभिर्बध्यते श्रेयो यस्य वै धूतकिल्विषैः । प्रणमामि च वः सर्वान्मनोबुद्धिसमाधिभिः । तपो विद्या च वृत्तं च यतो वार्द्धक्यकारणम्

Transliteration

yuṣmābhirbadhyate śreyo yasya vai dhūtakilviṣaiḥ | praṇamāmi ca vaḥ sarvānmanobuddhisamādhibhiḥ | tapo vidyā ca vṛttaṃ ca yato vārddhakyakāraṇam

Translation

Nhờ chư vị—những bậc đã rũ sạch tội cấu—mà phúc lành được gìn giữ và dựng lập. Con xin đảnh lễ tất cả chư vị bằng tâm, bằng trí và bằng định lực chí thành. Vì khổ hạnh, thánh học và hạnh kiểm cao quý chính là nhân của sự chín muồi đáng kính (tuổi già khả kính).

Word by Word

• युष्माभिः: by you (all)
• युष्माभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• बध्यते: is secured/obtained
• बध्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• श्रेयः: the highest good, welfare
• श्रेयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रेयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यस्य: whose
• यस्य: Shashthi-sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध

• वै: indeed
• वै: Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle) = ‘indeed’

• धूतकिल्विषैः: by (you) whose sins are shaken off
• धूतकिल्विषैः: Karana/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Adjective
• Root: धूत + किल्विष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (युष्मद्)

• प्रणमामि: I bow
• प्रणमामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• वः: to you / of you
• वः: Sampradana/Relation (सम्प्रदान/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative), बहुवचन; ‘to/for/of you’

• सर्वान्: all (of you)
• सर्वान्: Karman (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण (वः)

• मनःबुद्धिसमाधिभिः: with mind, intellect, and concentration
• मनःबुद्धिसमाधिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् + बुद्धि + समाधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः

• तपः: austerity
• तपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विद्या: knowledge
• विद्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• वृत्तम्: conduct, behavior
• वृत्तम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आचारार्थ

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• यतः: because of which; from which
• यतः: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (relative adverb) = ‘from which/whereby; because’

• वार्द्धक्यकारणम्: the cause of old age
• वार्द्धक्यकारणम्: Predicate nominative (विधेय)
• Type: Noun
• Root: वार्द्धक्य + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वार्द्धक्यस्य कारणम्)

Speaker

Bhāskara (Sūrya)

Visual Art Cues

Scene: A devotee/speaker bows to a line of aged sages; the bow is shown as total—mind, intellect, and meditative focus—while symbols of tapas (fire), vidyā (palm-leaf texts), and vṛtta (staff, waterpot) surround them.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sūrya)
• Brāhmaṇas (vipramukhyāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True greatness is measured by austerity, learning, and conduct; these create real spiritual maturity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse glorifies virtues (tapas, vidyā, sadācāra).

What ritualistic prescription is mentioned?

The act implied is praṇāma (reverent salutation) and cultivating tapas, learning, and right conduct.