Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 137

Devanagari script

यो देवान्मन्यते नैव धर्मांश्च मनुसूचितान् । नैतौ स याति पंथानौ तत्त्वार्थोऽयं निरूपितः

Transliteration

yo devānmanyate naiva dharmāṃśca manusūcitān | naitau sa yāti paṃthānau tattvārtho'yaṃ nirūpitaḥ

Translation

Ai không thừa nhận chư thiên, cũng không kính nhận các pháp (dharma) do Manu chỉ dạy, thì người ấy không bước đi trên cả hai con đường ấy. Đây là chân lý của sự việc, đã được xác định rõ ràng.

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• मन्यते: thinks/considers
• मन्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• न: not
• न: None
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• एव: indeed/at all
• एव: None
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• धर्मान्: duties/laws
• धर्मान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• मनुसूचितान्: indicated by Manu
• मनुसूचितान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनु (प्रातिपदिक) + सूचित (वच्/सूच् धातु + क्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (मनुना सूचिताः); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-विशेषण; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• न: not
• न: None
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• एतौ: these two
• एतौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन; सर्वनाम

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• पन्थानौ: (two) paths
• पन्थानौ: Gati-Karma (Goal/Object of motion/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पन्थान् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन

• तत्त्वार्थः: the true meaning/principle
• तत्त्वार्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तत्त्वस्य अर्थः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Visheshya (Apposition/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• निरूपितः: has been explained/established
• निरूपितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-रूप् (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Deductive: Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating within Māheśvara-khaṇḍa context

Visual Art Cues

Scene: Two luminous roads (light and smoke) stand guarded by personified Dharma; a figure who turns away from devas and dharma finds the roads fading, entering a barren, trackless wasteland—symbolizing ‘no path’.

Characters & Entities

• Manu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rejecting the devas and Manu-taught dharma disqualifies one from the recognized dharmic paths.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified; the verse focuses on doctrinal adherence rather than sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it frames eligibility for the two dharmic paths previously stated.