Adhyaya 48

Verse 1

नारद उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि सोमनाथमहिं स्फुटम् । शृण्वन्यां कीर्त यिष्यामि पापमोक्षमवाप्नुयात्

Nārada nói: “Nay ta sẽ giảng rõ đại uy đức của Somanātha. Ta sẽ tuyên dương; ai lắng nghe sẽ đạt sự giải thoát khỏi tội lỗi.”

Verse 2

पुरा त्रेतायुगे पार्थ चौडदेशसमुद्भवौ । ऊर्जयंतश्च प्रालेयो विप्रावास्तां महाद्युती

Thuở xưa, trong thời Tretā, hỡi Pārtha, có hai vị brāhmaṇa rực rỡ sinh tại xứ Cauḍa: Ūrjayanta và Prāleya.

Verse 3

तावेकदा पुराणार्थे श्लोकमेकमपश्यताम् । तं दृष्ट्वा सर्वशास्त्रज्ञावास्तां कंटकितत्वचौ

Một lần, khi đang khảo cứu ý nghĩa các bộ Purāṇa, hai vị bắt gặp một bài kệ. Vừa thấy kệ ấy, những bậc thông suốt mọi śāstra liền rúng động hoan hỷ, da nổi gai ốc.

Verse 4

प्रभासाद्यानि तीर्थानि पुलस्त्यायाह पद्मभूः । न यैस्तत्राप्लुतं चैव किं तैस्तीर्थमुपासितम्

Đấng Padmabhū (Phạm Thiên Brahmā) bảo với Pulastya về các thánh địa bắt đầu từ Prabhāsa: “Ai chưa từng tắm gội nơi ấy, thì nương tựa các tīrtha khác rốt cuộc được gì chân thật?”

Verse 5

इति श्लोकं पठित्वा तौ पुनःपुनरभिष्टुतम् । तर्ह्येव च प्रभासाय निःसृतौ स्नातुमुत्तमौ

Đọc xong bài kệ ấy, hai vị lại tán thán mãi không thôi. Ngay lúc đó, những bậc ưu tú liền lên đường đến Prabhāsa để tắm gội.

Verse 6

तौ वनानि नदीश्चैव व्यतिक्रम्य शनैःशनैः । महर्षिगणसंकीर्णामुत्तीणौ नर्मदां शिवाम्

Băng qua rừng sâu và sông suối từng bước thong thả, hai vị vượt qua dòng Narmadā cát tường, nơi đông đầy các đoàn đại ṛṣi.

Verse 7

गुप्तक्षेत्रस्य माहात्म्यं महीसागरसंगमम् । तत्र स्नात्वा प्रभासाय तन्मध्येन प्रतस्थतुः

Họ được nghe về sự linh diệu của Guptakṣetra và nơi hợp lưu, chỗ đất liền gặp biển cả. Tắm gội tại đó xong, họ lên đường đến Prabhāsa, đi đúng theo lộ trình ấy.

Verse 8

ततो मार्गस्य शून्यत्वात्तृट्क्षुधापीडितौ भृशम् । आस्तां विचेतनौ विप्रौ सिद्धलिंगसमीपतः

Bấy giờ, vì đường đi vắng lặng không người, hai vị Bà-la-môn bị hành hạ dữ dội bởi khát và đói. Gần Siddhaliṅga, họ nằm bất tỉnh, lả đi như sắp ngất.

Verse 9

सिद्धनाथं नमस्कृत्य संप्रयातौ सुधैर्यतः । क्षुधावेगेन तीव्रेण तृषा मध्यार्कतापितौ

Sau khi cúi lạy Siddhanātha, họ lại lên đường với lòng can đảm vững bền. Nhưng họ bị nắng trưa thiêu đốt, bị cơn đói và khát dữ dội thúc bách.

Verse 10

सहसा पतितौ भूमौ स्थूणपादौ विमूर्छितौ । ततो मुहूर्तात्प्रालेय ऊर्जयंतमभाषत

Bỗng chốc họ ngã quỵ xuống đất, đôi chân cứng như cột, rồi ngất lịm. Một lát sau, Prāleya cất lời nói với Ūrjayanta.

Verse 11

किंचिद्विश्वस्य धैर्याच्च सखे किं न श्रुतं त्वया । यथा यथा विवर्णांगो जायते तीर्थयात्रया

Này bạn, chẳng lẽ bạn chưa từng nghe—dù chỉ đôi chút—về sự kiên định cần có ở đời sao? Bởi khi hành hương đến các bến thiêng (tīrtha), thân thể có thể nhiều lần trở nên xanh xao, hao mòn.

Verse 12

तथातथा भवेद्दानैर्दीनः सोमेश्वरो हरः । तथाऽस्तां लुंठमानौ तावेवमुक्ते श्रुतेऽपि च

“Cũng vậy, nhờ bố thí và cúng dường, Hara Someshvara trở nên đoái thương kẻ khốn cùng.” Dẫu lời ấy đã nói và đã nghe, hai người kia vẫn nằm đó, lăn lóc trong cơn kiệt lực.

Verse 13

लुंठमानो जगामैव प्रालेयः किंचिदंतरे । उत्थितं सहसा लिंगं भूमिं भित्त्वा सुदुर्दृशम्

Vẫn còn quằn quại, Prāleya đi thêm một quãng ngắn. Bỗng chốc, một Liṅga trồi lên—xé toạc mặt đất—đáng sợ mà uy nghi, khiến người nhìn phải kinh hãi kính sợ.

Verse 14

खे वाणी चाभवत्तत्र पुष्पवर्षपुरःसरा । प्रालेय तव हेतोस्तु सोमनाथसमं फलम् । उत्थितं सागरतटे लिंगं तिष्ठात्र सुव्रत

Bấy giờ, một tiếng nói vang lên giữa hư không, đi trước là mưa hoa: “Hỡi Prāleya, vì ngươi mà phước quả nơi đây sẽ ngang bằng Somanātha. Liṅga này đã hiện khởi trên bờ biển—hãy để nó an trụ tại đây, ô bậc giữ giới nguyện cao quý.”

Verse 15

प्रालेय उवाच । यद्येवं सत्यमेतच्च तथाप्यात्मा प्रकल्पितः

Prāleya thưa: “Nếu quả thật đúng như vậy, thì dẫu thế nào, chí nguyện của ta cũng đã định rồi.”

Verse 16

प्रभासाय प्रयातव्यं यदाऽमृत्योर्मया स्फुटम् । ततश्चैवोर्ज्जयंतोऽपि मूर्छाभावाल्लुठन्पुरः

“Ta phải đi đến Prabhāsa—điều ấy ta đã quyết rõ, dẫu phải đổi bằng mạng sống.” Rồi Ūrjayanta cũng bị choáng ngất, vẫn lê lết phía trước, bò và lăn mà tiến.

Verse 17

अपश्यदुत्थितं लिंगं स चैवं प्रत्यपद्यत । ततः प्रत्यक्षतां प्राप्तो भवश्चक्रे तयोर्दृढे

Ông thấy Liṅga đang trỗi dậy và nhờ thế hiểu rõ sự thật. Bấy giờ Bhava (Śiva) hiện ra trực tiếp, khiến chí nguyện của cả hai trở nên kiên cố, không thể lay chuyển.

Verse 18

दृष्ट्या तनू ततो यातौ प्रभासं शिवसद्म च । तावेतौ सोमनाथौ द्वौ सिद्धेश्वरसमीपतः

Rồi chỉ bằng một cái nhìn, thân họ được đưa đến Prabhāsa và đến thánh cư của Śiva. Hai vị ấy trở thành đôi Somanātha, an tọa gần Siddheśvara.

Verse 19

ऊर्जयंतः प्रतीच्यां च प्रालेयस्येश्वरोऽपरः । सोमकुडांभसि शनैः स्नात्वार्णवमहीजले

Ở phương Tây có một vị Chúa khác—Prāleyeśvara—đấng ban thêm sức lực. Hãy tắm thong thả trong nước Soma-kuḍa, nơi nước biển hòa lẫn với dòng nước của đất mẹ.

Verse 20

सोमनाथद्वयं पश्येज्जन्मपापात्प्रमुच्यते । ब्रह्मात्र स्थापयित्वा तु हाटकेश्वर संज्ञितम्

Ai chiêm bái đôi Somanātha thì được giải thoát khỏi những tội lỗi tích tụ từ khi sinh ra. Tại đây, Brahmā đã an lập một liṅga mang danh Hāṭakeśvara.

Verse 21

महीनगरके लिंगं पातालात्सुमनोहरम् । तुष्टाव देवं प्रयतः स्तुतिं तां शृणु पांडव

Tại Mahī-nagara có một liṅga tuyệt mỹ, phát khởi từ Pātāla. Rồi với tâm chuyên nhất trong lòng sùng kính, ông tán thán Đức Chúa. Hỡi Pāṇḍava, hãy lắng nghe bài tán tụng ấy.

Verse 22

नमस्ते भगवन्रुद्र भास्करामिततेजसे । नमो भवाय रुद्राय रसायांबुमयाय ते

Đảnh lễ Ngài, bậc Thế Tôn Rudra, có quang huy vô lượng như mặt trời. Đảnh lễ Bhava-Rudra, Ngài được kết thành từ tinh túy của đất và của nước.

Verse 23

शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः । ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमोनमः

Kính lễ Śarva, Đấng mang hình thể của đất, luôn thơm lành và nuôi dưỡng sinh linh. Kính lễ muôn lần đến Ngài, hỡi Īśa, Đấng là gió và là nguyên lý của sự xúc chạm.

Verse 24

पशूनां पतये चापि पावकायातितेजसे । भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः

Kính lễ Paśupati, Chúa tể muôn loài; và kính lễ Ngài như Lửa rực sáng vượt bậc. Kính lễ Bhīma, Đấng mang hình thể hư không, là tinh túy vi tế của âm thanh.

Verse 25

महादेवाय सोमाय अमृताय नमोऽस्तु ते । उग्राय यजमानाय नमस्ते कर्मयोगिने

Kính lễ Ngài, Mahādeva—Soma—chính là cam lộ bất tử. Đảnh lễ Ngài, Ugra đáng sợ, Đấng chủ tế hiến lễ, bậc hợp nhất với con đường Karma-yoga (hành nghiệp thánh).

Verse 26

इत्येवं नामभिर्दिव्यैः स्तव एष उदीरितः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि पितामहकृतं स्तवम्

Như vậy, bài tán tụng này đã được xướng lên bằng những danh hiệu thiêng liêng. Ai tụng đọc—hoặc chỉ cần lắng nghe—bài tán do Đấng Tổ Phụ (Brahmā) soạn…

Verse 27

हाटकेश्वरलिंगस्य नित्यं च प्रयतो नरः । अष्टमूर्तेः स सायुज्यं लभते नात्र संशयः

Người có kỷ luật, giữ hạnh thanh tịnh, hằng ngày thờ phụng Hāṭakeśvara-liṅga sẽ đạt sāyujya—sự hợp nhất thân cận—với Đấng Aṣṭamūrti (Śiva tám hình). Điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 28

हाटकेश्वरलिंगं च प्रयतो यः स्मरेदपि । तस्य स्याद्वरदो ब्रह्मा तेनेदं स्थापितं जय

Dù chỉ người biết tự chế, chỉ cần tưởng niệm Liṅga Hāṭakeśvara, cũng được Phạm Thiên (Brahmā) ban ân phúc; bởi chính Phạm Thiên đã thiết lập liṅga này, hỡi Jaya.

Verse 29

एवंविधानि तीर्थानि महीसागरसंगमे । बहूनि संति पुण्यानि संक्षेपाद्वर्णितानि मे

Nơi đất liền gặp biển cả có vô số tīrtha như thế—nhiều vô kể và ban công đức. Ta chỉ tóm lược mà thuật lại.

Verse 48

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे स्तम्भतीर्थमाहात्म्ये सोमनाथवृत्तांतवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ bốn mươi tám, mang tên “Thuật chuyện về Somanātha”, trong Stambhatīrtha-māhātmya, thuộc Kaumārikākhaṇḍa của Māheśvarakhaṇḍa thứ nhất, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa (bộ hợp tuyển tám mươi mốt nghìn kệ).