Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 76

Devanagari script

यद्वातद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम् । अपहृत्य नरः पापो नारकी नात्र संशयः

Transliteration

yadvātadvā paradravyamapi sarṣapamātrakam | apahṛtya naraḥ pāpo nārakī nātra saṃśayaḥ

Translation

Dù là vật gì—nếu kẻ tội lỗi trộm tài sản của người khác, dù chỉ nhỏ như hạt cải, thì chắc chắn trở thành kẻ bị định vào địa ngục; không có nghi ngờ nào.

Word by Word

• यद्वा: whether (if)
• यद्वा: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (alternative particle: “whether/if”)

• तद्वा: or (that way)
• तद्वा: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (alternative particle: “or”)

• परद्रव्यम्: another’s property
• परद्रव्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (“परस्य द्रव्यम्” = another’s property)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक-निपात (even/also)

• सर्षपमात्रकम्: only as much as a mustard seed
• सर्षपमात्रकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्षप (प्रातिपदिक) + मात्रक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (“सर्षपस्य मात्रकं” = mustard-seed measure) विशेषणम् परद्रव्यम्-शब्दस्य

• अपहृत्य: having stolen
• अपहृत्य: Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अप-हृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); “having stolen/removed”

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पापः: sinful
• पापः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् नरः-शब्दस्य

• नारकी: hell-bound
• नारकी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नारकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् नरः-शब्दस्य (one destined for hell)

• न: not
• न: Sambandha (Negation particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: here/in this matter)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Mahākāla (contextual—Kaumārikākhaṇḍa dialogue; immediate speaker not marked in this verse)

Visual Art Cues

Scene: A moral tableau: a man stealthily taking a tiny mustard seed from another’s store; behind him, Yama’s messengers (yamadūtas) loom, indicating inevitable karmic consequence.

Characters & Entities

• para-dravya (others' property)
• sarṣapa (mustard seed)
• naraka (hell)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even minor theft is spiritually corrosive; dharma demands strict respect for others’ property.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the emphasis is on universal moral law (dharma) and its fruits.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a prohibition (niṣedha) against stealing.