Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57

Devanagari script

त्वं महोपाय सन्दोहा नीतिर्नयविसर्पिणाम् । परिस्थितिस्त्वमर्थानां त्वमहो प्राणिका मता

Transliteration

tvaṃ mahopāya sandohā nītirnayavisarpiṇām | paristhitistvamarthānāṃ tvamaho prāṇikā matā

Translation

Ngài là kho tàng lớn của mọi phương tiện thiện xảo, là đạo lý trị quốc dẫn đường cho kẻ tinh thông mưu lược; Ngài là sự an định đúng đắn của mọi việc—và quả thật, Ngài được xem là sinh lực nơi muôn loài hữu tình.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Sambodhana/Prathamā (Addressed entity; subject-equivalent)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुषार्थे (2nd person), एकवचन, प्रथमा (1st case), लिङ्ग-निरपेक्ष (pronoun)

• महोपाय: great means/remedy
• महोपाय: Pradhāna-nāma (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + उपाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् उपायः’

• सन्दोहः: collection, multitude
• सन्दोहः: Pradhāna-nāma (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: सन्दोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नीतिः: policy, right conduct
• नीतिः: Pradhāna-nāma (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: नीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नयविसर्पिणाम्: of those who proceed by policy
• नयविसर्पिणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नय (प्रातिपदिक) + विसर्पिन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘नये विसर्पिणः’ (those who move/operate in policy)

• परिस्थितिः: proper state/settlement
• परिस्थितिः: Pradhāna-nāma (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: परिस्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Sambodhana/Prathamā (Addressed entity; subject-equivalent)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (1st)

• अर्थानाम्: of aims/meanings/objects
• अर्थानाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Sambodhana/Prathamā (Addressed entity; subject-equivalent)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (1st)

• अहो: indeed! ah!
• अहो: Discourse particle (Nipāta)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: अव्यय; विस्मय/सम्बोधनार्थक-निपात (exclamatory particle)

• प्राणिका: life-giver; vital force
• प्राणिका: Pradhāna-nāma (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: प्राणिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• मता: considered, regarded
• मता: Predicate qualifier (Pradhāna-nāma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: √मन् (धातु) → मत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘considered/held as’

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvarakhaṇḍa framing)

Visual Art Cues

Scene: A hymn-like tableau: the Devī as the unseen axis of counsel and life-breath—ministers and sages offering praise while a subtle aura (prāṇa) radiates from her, symbolizing upāya, nīti, and the ‘settlement’ of affairs.

Characters & Entities

• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All effective means, wise governance, and stability in worldly aims ultimately rest upon the Divine Power (Devī-śakti).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is mentioned; the focus is stuti—praising Devī as the underlying power behind nīti and artha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicit; the verse functions as contemplative praise, suitable for recitation as Devī-stuti.