Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

Devanagari script

अतिचारगतो मंदः पुनर्वक्राध्व संस्थितः । पापग्रहसमायुक्तो न युक्तोयमिहेष्यते

Transliteration

aticāragato maṃdaḥ punarvakrādhva saṃsthitaḥ | pāpagrahasamāyukto na yuktoyamiheṣyate

Translation

Sao Thổ đi vào quỹ đạo dị thường rồi lại đứng trong thế nghịch hành, lại đồng hội với các ác tinh—cách cục này chẳng hợp nơi đây và báo điềm bất tường.

Word by Word

• अतिचारगतः: having gone into irregular motion (excess transit)
• अतिचारगतः: Karta (Appositional qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अतिचार (प्रातिपदिक) + गत (गम् धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (अतिचारे गतः)

• मन्दः: Saturn (the slow one)
• मन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ग्रहविशेषः (Saturn)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• वक्राध्व: a crooked path (retrograde course)
• वक्राध्व: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वक्र (प्रातिपदिक) + अध्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (पथम्/अध्वानम् as object implied); कर्मधारय/तत्पुरुष (वक्रः अध्वा)

• संस्थितः: is positioned/has settled
• संस्थितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स्थितार्थे (is stationed/has become)

• पापग्रहसमायुक्तः: associated with malefic planets
• पापग्रहसमायुक्तः: Karta (Qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक) + सम्-आ-युक्त (युज् धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (पापग्रहैः समायुक्तः)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• युक्तः: fit/proper
• युक्तः: Karta (Predicate adjective/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; योग्य/उचितार्थे

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• ईष्यते: is desired/approved
• ईष्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An astrologer in Kāśī charts the heavens: Saturn shown retrograde with a looping path, clustered with dark ‘malefic’ planets; citizens gather under a temple lamp, faces lit with concern.

Characters & Entities

• Śani (manda)
• vakragati (retrograde)
• pāpagraha (malefics)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma reads cosmic disturbance as a call for ethical correction and spiritual vigilance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the contextual sacred landscape; the omen is narrated within Kāśīkhaṇḍa’s city-centric mahatmya frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite; it describes an inauspicious planetary condition.