Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

प्रियस्थानमिदं त्याज्यं दुष्टदृष्टिविदूषितम् । असौ क्रूरोति निकटमुपविष्टोऽतिहृष्टवत्

priyasthānamidaṃ tyājyaṃ duṣṭadṛṣṭividūṣitam | asau krūroti nikaṭamupaviṣṭo'tihṛṣṭavat

Chốn thân yêu này nên rời bỏ—đã bị ánh nhìn ác độc làm hoen nhiễm. Kẻ tàn nhẫn ấy ngồi rất gần, như thể đang hân hoan cực độ.

प्रियस्थानम्dear place
प्रियस्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpriya (प्रातिपदिक) + sthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; nominative singular; (प्रियस्य स्थानम्)
इदम्this
इदम्:
Karta (Apposition/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; nominative singular
त्याज्यम्should be left
त्याज्यम्:
Vidhi (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Root√tyaj (त्यज् धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘to be abandoned’
दुष्टदृष्टिविदूषितम्polluted by an evil glance
दुष्टदृष्टिविदूषितम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक) + dṛṣṭi (प्रातिपदिक) + vi-√dūṣ (दूष् धातु)
Formसमासान्त पद; क्त-प्रत्ययान्त ‘विदूषित’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘(दुष्टया दृष्ट्या) विदूषितम्’
असौthat one (he)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasau (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; nominative singular
क्रूरःcruel
क्रूरः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; nominative singular; agreeing with ‘असौ’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
निकटम्nearby
निकटम्:
Adhikarana (Proximity/देशाधिकरण)
TypeNoun
Rootnikaṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; accusative singular; क्रियाविशेषणवत् (as adverbial accusative)
उपविष्टःsat
उपविष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootupa-√viś (विश् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘having sat down’
अतिहृष्टवत्as if very delighted
अतिहृष्टवत्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootati (अव्यय) + hṛṣṭa (√hṛṣ धातु; कृदन्त) + vat (वत्-प्रत्यय)
Formअव्ययीभावसमास; क्रियाविशेषण; ‘अतिशयेन हृष्ट इव’

Pārāvatī/vihaṃgamī (the frightened mate), addressing the male bird

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: The female bird urges abandoning the beloved spot, saying it is tainted by an evil gaze; nearby the hawk sits close, appearing delighted in cruelty.

Ś
Śyena (hawk)
P
Pārāvatī (female bird/mate)

FAQs

Prudence is dharma: when a place becomes morally ‘contaminated’ by hostile intent, one should withdraw and seek safer ground.

No tīrtha is named; the line is part of a Kāśī Khaṇḍa story used to convey moral instruction.

None.