Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

Devanagari script

मातस्त्वयाद्य विनिहत्य महासुरेंद्रं दुर्गं निसर्गविबुधार्पितदैत्यसैन्यम् । त्राताः स्म देवि सततं नमतां शरण्ये त्वत्तोऽपरः क इह यं शरणं व्रजामः

Transliteration

mātastvayādya vinihatya mahāsureṃdraṃ durgaṃ nisargavibudhārpitadaityasainyam | trātāḥ sma devi satataṃ namatāṃ śaraṇye tvatto'paraḥ ka iha yaṃ śaraṇaṃ vrajāmaḥ

Translation

Ôi Mẫu Thân, hôm nay Ngài đã diệt vị chúa tể đại Asura cùng đạo quân Daitya khó khuất phục—tựa như do số mệnh ban cho để chống lại chư thiên. Ôi Nữ Thần, nơi nương tựa của kẻ cúi đầu, Ngài hằng cứu độ chúng con; ngoài Ngài ra, trong đời này còn ai để chúng con đến quy y?

Word by Word

• मातः: O Mother
• मातः: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया (3rd), एकवचन

• अद्य: today/now
• अद्य: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (today/now)

• विनिहत्य: having slain
• विनिहत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: वि-नि-हन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); 'having slain'

• महा-असुर-इन्द्रम्: the great lord of the asuras
• महा-असुर-इन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (असुराणाम् इन्द्रः; महाश्चासौ)

• दुर्गम्: the fort/stronghold
• दुर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• निसर्ग-विबुध-अर्पित-दैत्य-सैन्यम्: the daitya army (naturally) offered/assigned to the gods
• निसर्ग-विबुध-अर्पित-दैत्य-सैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निसर्ग (प्रातिपदिक) + विबुध (प्रातिपदिक) + अर्पित (कृदन्त; √अर्प्/अर्पय् धातु) + दैत्य (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (दैत्यानां सैन्यम्; विबुधैः अर्पितम्; निसर्गे/स्वभावतः)

• त्राताः: (we) have been saved
• त्राताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्रातृ/त्रात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √त्रा धातु)
• Form: भूतकालिक-परिप्रयोगः; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) बहुवचन, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st); 'we (are) saved'—लुप्त-भू/अस्

• स्म: indeed (in the past)
• स्म: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: अव्यय; भूतार्थक-स्म (past marker particle)

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• सततम्: always
• सततम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb)

• नमताम्: of those who bow
• नमताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी (6th), बहुवचन (genitive plural) = 'of those who bow'

• शरण्ये: O giver of refuge
• शरण्ये: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; 'शरण्य' = शरणं दात्री (worthy of refuge)

• त्वत्तः: than you/from you
• त्वत्तः: Apadana (Comparison-source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पञ्चमी (5th), एकवचन

• अपरः: another
• अपरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कः: who?
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक

• इह: here
• इह: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• यम्: whom/which
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• व्रजामः: we go/seek
• व्रजामः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद

Speaker

Devas (deduced from content: collective voice praising Devī after slaying an asura-lord)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Battle aftermath: Devī stands victorious over the fallen mahāsurendra; devas with folded hands offer praise; the daitya army’s ‘durga’ (fortified formation) lies shattered; Devī radiates protective calm.

Characters & Entities

• Devī
• Mātā (Mother)
• Devas
• Asura-indra
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Surrender (śaraṇāgati) to Devī is proclaimed as the highest protection; she alone is the ultimate refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The larger frame is Kāśī in the Kāśī Khaṇḍa; the verse contributes to the celebratory tone of divine protection associated with the sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the verse models a devotional act—bowing and taking refuge in the Goddess.