Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

मुक्तिक्षेत्रं कृतं येन महालिंगेन काशिका । अविमुक्ते महादेवं यो द्रक्ष्यत्यत्रमानवः

Transliteration

muktikṣetraṃ kṛtaṃ yena mahāliṃgena kāśikā | avimukte mahādevaṃ yo drakṣyatyatramānavaḥ

Translation

Chính nhờ Đại Liṅga ấy mà Kāśikā (Vārāṇasī) trở thành ‘thánh địa giải thoát’. Người phàm nào tại Avimukta chiêm bái Mahādeva nơi đây…

Word by Word

• मुक्तिक्षेत्रम्: the field of liberation
• मुक्तिक्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुक्तेः क्षेत्रम्)

• कृतम्: made, created
• कृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘made/created’

• येन: by whom
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे—‘by whom/whereby’

• महालिङ्गेन: by the great Liṅga
• महालिङ्गेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् लिङ्गम्)

• काशिका: Kāśikā (Kāśī)
• काशिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; काशी-नगरी

• अविमुक्ते: in Avimukta (the sacred area)
• अविमुक्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; स्थानवाचक—अविमुक्तक्षेत्रे

• महादेवम्: Mahādeva
• महादेवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (महान् देवः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• द्रक्ष्यति: will see
• द्रक्ष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• मानवः: a human (man)
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta (inner Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Within the dense sacred lanes of Avimukta, a towering, radiant Mahāliṅga is worshipped; a pilgrim receives Mahādeva-darśana as the city itself glows like a mukti-field.

Characters & Entities

• Kāśikā (Kāśī/Vārāṇasī)
• Avimukta
• Mahādeva
• Mahāliṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī becomes a mokṣa-giving land through Śiva’s presence as the Mahāliṅga; darśana of Mahādeva in Avimukta is supremely transformative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta-kṣetra within Kāśī (Vārāṇasī), celebrated as the ‘never-abandoned’ sacred zone of Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights darśana (beholding) of Mahādeva in Avimukta; it implies pilgrimage and reverent approach to the Liṅga.