Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

Devanagari script

अविलंबितमाचक्ष्व कृतं विद्धि कलावति । भवद्विधानां साध्वीनामन्येऽप्राप्यं न किंचन

Transliteration

avilaṃbitamācakṣva kṛtaṃ viddhi kalāvati | bhavadvidhānāṃ sādhvīnāmanye'prāpyaṃ na kiṃcana

Translation

“Hỡi Kalāvatī, hãy nói ngay, chớ chần chừ; hãy biết như việc ấy đã thành. Với bậc hiền phụ đức hạnh như nàng, điều người khác cho là không thể đạt, cũng chẳng còn là không thể.”

Word by Word

• अविलम्बितम्: without delay
• अविलम्बितम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अविलम्बित (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative): ‘without delay’

• आचक्ष्व: tell; declare
• आचक्ष्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-चक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• कृतम्: done; accomplished
• कृतम्: कर्म/विधेय (object-complement with विद्धि)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done’

• विद्धि: know; understand
• विद्धि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कलावति: O accomplished lady
• कलावति: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: कलावती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• भवद्विधानाम्: of those like you
• भवद्विधानाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: भवत् + विधान (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: भवतः (त्वदादृश) + विधान (kind/type)

• साध्वीनाम्: of virtuous women
• साध्वीनाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• अन्ये: for others
• अन्ये: कर्ता (of implied ‘is/are’)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अप्राप्यम्: unattainable
• अप्राप्यम्: विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: आ-प्राप् (धातु)
• Form: अ-उपसर्गेण निषेध + यत्/ण्यत्-भाव (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘not attainable’

• न: not
• न: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• किञ्चन: anything at all
• किञ्चन: कर्म/विधेय (with न)
• Type: Noun
• Root: किञ्चन (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite pronoun)

Speaker

King

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical)

Visual Art Cues

Scene: The king urges Kalāvatī to speak quickly, assuring her request is already fulfilled; the scene conveys decisive protection and reverence toward a virtuous woman.

Characters & Entities

• King
• Kalāvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Virtue (sādhutva) is portrayed as a power that makes righteous aims attainable and inspires confident dharmic action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it is embedded in the Kāśī Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.