Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 84

Devanagari script

कः प्रार्थ्यः प्रार्थनीयं किं को वा प्रार्थयिता प्रिये । न पृथग्जनवत्किंचिद्वर्तनं नौ कलावति

Transliteration

kaḥ prārthyaḥ prārthanīyaṃ kiṃ ko vā prārthayitā priye | na pṛthagjanavatkiṃcidvartanaṃ nau kalāvati

Translation

“Ái khanh, phải cầu xin ai, xin điều gì, và ai là kẻ cầu xin? Hỡi Kalāvatī, giữa đôi ta chẳng có sự đối đãi như những người thường vốn tách biệt nhau.”

Word by Word

• कः: who? what (person)?
• कः: कर्ता/विधेय (interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक

• प्रार्थ्यः: to be asked for
• प्रार्थ्यः: विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: प्रार्थ्य (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be requested’

• प्रार्थनीयम्: a thing to be requested
• प्रार्थनीयम्: विधेय/कर्म (interrogative complement)
• Type: Noun
• Root: प्रार्थनीय (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: अनीयर्-प्रत्ययान्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘something to be requested’

• किम्: what?
• किम्: प्रश्न-पूर्ति
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• कः: who?
• कः: कर्ता/विधेय
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक

• वा: or
• वा: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

• प्रार्थयिता: one who requests
• प्रार्थयिता: कर्ता/विधेय
• Type: Noun
• Root: प्रार्थयितृ (प्रातिपदिक; कर्तृवाचक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-नाम (agent noun)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• न: not
• न: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• पृथग्जनवत्: like ordinary people
• पृथग्जनवत्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पृथग्जन + वत् (प्रातिपदिक + तद्धित)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (adverbial ‘-वत्’ = like); तत्पुरुषाधार: पृथग् + जन (ordinary people)

• किञ्चित्: anything; something
• किञ्चित्: कर्म/विधेय
• Type: Noun
• Root: किञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अल्पार्थ/अनिश्चित (something)

• वर्तनम्: conduct; dealing; practice
• वर्तनम्: कर्ता/विधेय (subject of implied ‘is’)
• Type: Noun
• Root: वर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नौ: of us; our
• नौ: सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/सप्तमी-द्विवचन (Genitive/Locative dual) ‘of us / in us’; अत्र षष्ठी (our) अधिक

• कलावति: O accomplished lady
• कलावति: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: कलावती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

King

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical)

Visual Art Cues

Scene: The king speaks of no separation between them—no petitioner, no petition—suggesting intimate unity; the couple is shown close, calm, and synchronized in posture.

Characters & Entities

• King
• Kalāvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Within dharmic partnership, unity and shared purpose are exalted over transactional or self-centered relations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named; the passage remains within the Kāśī Khaṇḍa framework connected with Vārāṇasī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.