Adhyaya 35

Verse 1

नारद उवाच । भगवन्देवदेवेश सृष्टिसंहारकारक । गुणातीतो गुणैर्युक्तो मुक्तीनां साधनं परम्

Nārada thưa: “Bạch Đấng Bhagavān, bậc Thần của các thần, Đấng làm nên sự tạo thành và hủy diệt! Dẫu vượt ngoài các guṇa, Ngài vẫn hiển lộ qua các guṇa; Ngài là phương tiện tối thượng đưa đến giải thoát.”

Verse 2

संस्थाप्य वेदभवनं विधिवद्द्विज सत्तमान् । किं चक्रे रघुनाथस्तु भूयोऽयोध्यां गतस्तदा

Sau khi đúng nghi thức thiết lập nơi cư ngụ của Veda và an trí các bậc dvija ưu tú vào vị trí thích đáng, khi Raghunātha lại trở về Ayodhyā, Ngài đã làm gì tiếp theo?

Verse 3

स्वस्थाने ब्राह्मणास्तत्र कानि कर्माणि चक्रिरे । ब्रह्मोवाच । इष्टापूर्तरताः शांताः प्रतिग्रहपराङ्मुखाः

Phạm Thiên nói: “Tại đó, các Bà-la-môn an trú đúng phận vị của mình và cử hành các nghi lễ thích hợp—tánh hạnh an hòa, chuyên tâm nơi iṣṭa và pūrta (tế lễ và công đức lợi ích cộng đồng), và xa lánh việc nhận tặng vật (pratigraha).”

Verse 4

राज्यं चक्रुर्वनस्यास्य पुरोधा द्विजसत्तमः । उवाच रामपुरतस्तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

Vị dvija tối thượng, giữ vai trò tế sư (purohita), đã thiết lập trật tự cho miền rừng ấy như một vương quốc; và từ Rāmapura, ngài tuyên dương thắng đức tối thượng của thánh địa tīrtha ấy.

Verse 5

प्रयागस्य च माहात्म्यं त्रिवेणीफलमुत्तमम् । प्रयागतीर्थमहिमा शुक्लतीर्थस्य चैव हि

Ngài nói về thắng đức của Prayāga và quả phúc vô song của Triveṇī; quả thật, ngài cũng tán dương vinh quang của tīrtha Prayāga và cả Śukla-tīrtha nữa.

Verse 6

सिद्धक्षेत्रस्य काश्याश्च गंगाया महिमा तथा । वसिष्ठः कथया मास तीर्थान्यन्यानि नारद

Ngài cũng kể về thắng đức của Siddhakṣetra, của Kāśī, và của sông Gaṅgā. Này Nārada, Vasiṣṭha còn thuật lại các tīrtha khác nữa suốt trọn một tháng.

Verse 7

धर्मारण्यसुवर्णाया हरिक्षेत्रस्य तस्य च । स्नानदानादिकं सर्वं वाराणस्या यवाधिकम्

Tại Dharmāraṇya rực sắc vàng và nơi Harikṣetra ấy, mọi việc—tắm gội, bố thí và các hạnh khác—đều sinh công đức vượt hơn Vārāṇasī, dẫu chỉ hơn một hạt yava (lúa mạch) mà thôi.

Verse 8

एतच्छ्रुत्वा रामदेवः स चमत्कृतमानसः । धर्मारण्ये पुनर्यात्रां कर्त्तुकामः समभ्यगात्

Nghe vậy, Đức Rāma lòng tràn kỳ diệu; Ngài lại tiến đến, khởi nguyện thực hiện một cuộc hành hương mới về thánh địa Dharmāraṇya.

Verse 9

सीतया सह धर्मज्ञो गुरुसैन्यपुरःसरः । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा भरतेन सहायवान्

Rāma, bậc am tường dharma, lên đường cùng Sītā; phía trước có thầy (guru) và binh chúng dẫn lối; bên cạnh có em Lakṣmaṇa, và Bharata làm chỗ nương trợ.

Verse 10

शत्रुघ्नेन परिवृतो गतो मोहेरके पुरे । तत्र गत्वा वसिष्ठं तु पृच्छतेऽसौ महामनाः

Được Śatrughna vây quanh hộ vệ, Ngài đến thành Moheraka; tới nơi, bậc đại hồn ấy liền thưa hỏi hiền thánh Vasiṣṭha.

Verse 11

राम उवाच । धर्मारण्ये महाक्षेत्रे किं कर्त्तव्यं द्विजोत्तम । दानं वा नियमो वाथ स्नानं वा तप उत्तमम्

Rāma thưa: “Bạch bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, tại đại thánh địa Dharmāraṇya nên làm gì—bố thí, giữ giới hạnh, tắm gội thanh tịnh, hay khổ hạnh thượng diệu?”

Verse 12

ध्यानं वाथ क्रतुं वाथ होमं वा जपमुत्तमम् । दानं वा नियमं वाथ स्नानं वा तप उत्तमम्

“Hay nên tu thiền định, cử hành kratu (yajña), dâng lễ homa, hoặc trì tụng japa thượng hảo? Hay là bố thí, giữ giới hạnh, tắm gội thanh tịnh, hoặc khổ hạnh tối thượng?”

Verse 13

येन वै क्रियमाणेन तीर्थेऽस्मिन्द्विजसत्तम । ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यते तद्ब्रवीहि मे

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, xin hãy nói cho ta biết: hành vi nào, khi thực hiện tại tīrtha linh thiêng này, sẽ giải thoát khỏi các tội lỗi, bắt đầu từ tội brahma-hatyā và những tội tương tự?

Verse 14

वसिष्ठ उवाच । यज्ञं कुरु महाभाग धर्मारण्ये त्वमुत्तमम् । दिनेदिने कोटिगुणं यावद्वर्षशतं भवेत्

Vasiṣṭha nói: Hỡi người đại phúc, hãy cử hành một yajña tối thượng tại Dharmāraṇya này. Công đức của nó mỗi ngày tăng lên gấp một koṭi, và cứ thế kéo dài trọn một trăm năm.

Verse 15

तच्छ्रुत्वा चैव गुरुतो यज्ञारंभं चकार सः । तस्मिन्नवसरे सीता रामं व्यज्ञापयन्मुदा

Nghe lời ấy từ vị guru, ông liền khởi sự yajña. Ngay lúc đó, Sītā hoan hỷ bạch với Rāma (điều cần thực hiện).

Verse 16

स्वामिन्पूर्वं त्वया विप्रा वृता ये वेदपारगाः । ब्रह्मविष्णुमहेशेन निर्मिता ये पुरा द्विजाः

Muôn tâu Chúa thượng, trước đây Ngài đã tuyển chọn các vị vipra tinh thông Veda; chính là những bậc nhị sinh được truyền rằng thuở xưa do Brahmā, Viṣṇu và Maheśa tạo tác.

Verse 17

कृते त्रेतायुगे चैव धर्मारण्यनिवासिनः । विप्रांस्तान्वै वृणुष्व त्वं तैरेव साधकोऽध्वरः

Trong Kṛta Yuga và cả Tretā Yuga, những vị vipra cư trú tại Dharmāraṇya ấy vốn lừng danh. Xin Ngài hãy chọn chính họ, vì chỉ nhờ họ mà adhvara (yajña) mới được thành tựu đúng pháp.

Verse 18

तच्छ्रुत्वा रामदेवेन आहूता ब्राह्मणास्तदा । स्थापिताश्च यथापूर्वमस्मिन्मोहे रके पुरे

Nghe vậy, Đức Rāma liền triệu thỉnh các Bà-la-môn; rồi Ngài an vị họ như thuở trước, ngay tại chốn ấy và trong thành ấy, đúng theo sự sắp đặt xưa.

Verse 19

तैस्त्वष्टादशसंख्याकैस्त्रैविद्यैर्मेहिवाडवैः । यज्ञं चकार विधिवत्तैरेवायतबुद्धिभिः

Với mười tám vị ấy—những Bà-la-môn tinh thông Tam Veda—Đức Rāma cử hành tế lễ đúng pháp, nhờ chính các bậc trí tuệ vững bền và thấu suốt ấy trợ duyên.

Verse 20

कुशिकः कौशिको वत्स उपमन्युश्च काश्यपः । कृष्णात्रेयो भरद्वाजो धारिणः शौनको वरः

Kuśika, Kauśika, Vatsa, Upamanyu và Kāśyapa; Kṛṣṇātreya, Bharadvāja, Dhāriṇa, cùng bậc ưu tú Śaunaka—đều là những vị tư tế chủ lễ trong đàn tế.

Verse 21

मांडव्यो भार्गवः पैंग्यो वात्स्यो लौगाक्ष एव च । गांगायनोथ गांगेयः शुनकः शौनकस्तथा

Māṇḍavya, Bhārgava, Paiṅgya, Vātsya và cả Laugākṣa; rồi Gāṃgāyana, Gāṃgeya, Śunaka, và cũng vậy Śaunaka—những vị ấy cũng ở trong hàng ngũ ấy.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । एभिर्विप्रैः क्रतुं रामः समाप्य विधिवन्नृपः । चकारावभृथं रामो विप्रान्संपूज्य भक्तितः

Phạm Thiên nói: Cùng với các vị vipra ấy, vua Rāma đã hoàn mãn kratu đúng nghi pháp; rồi với lòng sùng kính tôn kính các tư tế, Đức Rāma cử hành avabhṛtha, lễ tắm kết đàn.

Verse 23

यज्ञांते सीतया रामो विज्ञप्तः सुविनीतया । अस्याध्वरस्य संपत्ती दक्षिणां देहि सुव्रत

Khi lễ tế (yajña) kết thúc, nàng Sītā hiền nhu cung kính thưa với Rāma: “Ôi bậc giữ giới nguyện cao quý, xin ban dakṣiṇā đầy đủ, cùng các lễ vật hoàn mãn đúng pháp cho nghi lễ này.”

Verse 24

मन्नाम्ना च पुरं तत्र स्थाप्यतां शीघ्रमेव च । सीताया वचनं श्रुत्वा तथा चक्रे नृपोत्तमः

“Và hãy mau lập tại đó một thành đô mang tên của thiếp.” Nghe lời Sītā, bậc vương thượng liền làm đúng như vậy.

Verse 25

तेषां च ब्राह्मणानां च स्थानमेकं सुनिर्भयम् । दत्तं रामेण सीतायाः संतोषाय महीभृता

Và đối với các vị brāhmaṇa ấy, Rāma—đấng quân vương nâng đỡ cõi đất—đã ban một nơi cư trú duy nhất, vững bền không sợ hãi, để làm thỏa lòng Sītā.

Verse 26

सीतापुरमिति ख्यातं नाम चक्रे तदा किल । तस्याधिदेव्यौ वर्त्तेते शांता चैव सुमंगला

Bấy giờ, ngài đặt cho nơi ấy danh xưng lừng danh “Sītāpura”. Và với tư cách các nữ thần hộ trì (adhidevī) của xứ ấy, có Śāntā cùng Sumaṅgalā ngự trị.

Verse 27

मोहेरकस्य पुरतो ग्रामद्वादशकं पुरः । ददौ विप्राय विदुषे समुत्थाय प्रहर्षितः

Trước mặt Moheraka-pura, ngài hoan hỷ đứng dậy và ban tặng mười hai thôn làng cho một vị brāhmaṇa uyên bác.

Verse 28

तीर्थांतरं जगामाशु काश्यपीसरितस्तटे । वाडवाः केऽपि नीतास्ते रामेण सह धर्मवित्

Ngài mau chóng đến một bến thánh khác, nơi bờ sông Kāśyapī. Vài con ngựa cái cũng được đưa tới đó, cùng với Rāma—bậc am tường Dharma.

Verse 29

धर्मालये गतः सद्यो यत्र माला कमंडलुः । पुरा धर्मेण सुमहत्कृतं यत्र तपो मुने

Rồi ngài lập tức đến Dharmālaya—nơi tràng hoa (mālā) và bình nước tu sĩ (kamaṇḍalu) được tôn kính; hỡi hiền giả, nơi xưa kia chính Dharma đã thực hành khổ hạnh lớn lao.

Verse 30

तदारभ्य सुविख्यातं धर्मालयमिति । श्रुतम् ददौ दाशरथिस्तत्र महादानानि षोडश

Từ đó về sau, nơi ấy nổi danh với tên “Dharmālaya.” Tại đó, con trai của Daśaratha, như truyền thống vẫn nghe, đã ban bố mười sáu đại thí (mahādāna).

Verse 31

पंचाशत्तदा ग्रामाः सीतापुरसमन्विताः । सत्यमंदिरपर्यंता रघुना थेन वै तदा

Bấy giờ, hậu duệ của Raghu (Rāma) đã sáp nhập năm mươi làng vào Sītāpura, trải dài đến tận khuôn viên của Satyamandira.

Verse 32

सीताया वचनात्तत्र गुरुवाक्येन चैव हि । आत्मनो वंशवृद्ध्यर्थं द्विजेभ्योऽदाद्रघूत्तमः

Tại đó, theo lời thỉnh cầu của Sītā và cũng vâng theo lời dạy của bậc thầy, Rāma—bậc tối thượng trong dòng Raghu—đã ban thí cho các dvija (Bà-la-môn), cầu cho dòng dõi mình tăng trưởng và tiếp nối.

Verse 33

अष्टादशसहस्राणां द्विजानामभवत्कुलम् । वात्स्यायन उपमन्युर्जातूकर्ण्योऽथ पिंगलः

Từ mười tám nghìn bậc dvija (Bà-la-môn), đã phát sinh các dòng tộc riêng biệt—Vātsyāyana, Upamanyu, Jātūkarṇya, rồi đến Piṅgala.

Verse 34

भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः कुश एव च । शांडिल्यः कश्यपश्चैव गौतमश्छांधनस्तथा

Lại nữa có các dòng họ Bhāradvāja và Vatsa; Kauśika và Kuśa cũng vậy; Śāṇḍilya, Kaśyapa, Gautama, và tương tự là Chāṃdhana.

Verse 35

कृष्णात्रेयस्तथा वत्सो वसिष्ठो धारणस्तथा । भांडिलश्चैव विज्ञेयो यौवनाश्वस्ततः परम्

Cũng vậy có Kṛṣṇātreya và Vatsa; Vasiṣṭha và Dhāraṇa; Bhāṃḍila cũng cần được ghi nhận—và sau đó là Yauvanāśva.

Verse 36

कृष्णायनोपमन्यू च गार्ग्यमुद्गलमौखकाः । पुशिः पराशरश्चैव कौंडिन्यश्च ततः परम्

Và còn có Kṛṣṇāyana cùng Upamanyu; các dòng Gārgya, Mudgala và Maukha; Puśi, lại thêm Parāśara—rồi kế tiếp là Kauṇḍinya.

Verse 37

पंचपंचाशद्ग्रामाणां नामान्येवं यथाक्रमम् । सीतापुरं श्रीक्षेत्रं च मुशली मुद्गली तथा

Như vậy, theo thứ tự, các danh xưng của năm mươi lăm thôn làng được xướng tụng: Sītāpura, Śrīkṣetra, và cả Muśalī cùng Mudgalī.

Verse 38

ज्येष्ठला श्रेयस्थानं च दंताली वटपत्रका । राज्ञः पुरं कृष्णवाटं देहं लोहं चनस्थनम्

Jyeṣṭhalā, Śreyasthāna, Dantālī, Vaṭapatrakā; Rājñaḥ-pura, Kṛṣṇavāṭa, Deha, Loha và Canasthana—đều là những danh xưng linh thiêng.

Verse 39

कोहेचं चंदनक्षेत्रं थलं च हस्तिनापुरम् । कर्पटं कंनजह्नवी वनोडफनफावली

Koheca, Candanakṣetra, Thala và Hastināpura; Karpaṭa, Kaṃnajahnavī cùng Vanoḍaphanaphāvalī—đó là các thánh danh được nêu.

Verse 40

मोहोधं शमोहोरली गोविंदणं थलत्यजम् । चारणसिद्धं सोद्गीत्राभाज्यजं वटमालिका

Mohodha, Śamohoralī, Goviṃdaṇa và Thalatyaja; Cāraṇasiddha, Sodgītrābhājyaja cùng Vaṭamālikā—cũng là những thánh danh được xưng tụng.

Verse 41

गोधरं मारणजं चैव मात्रमध्यं च मातरम् । बलवती गंधवती ईआम्ली च राज्यजम्

Godhara, Māraṇaja, Mātramadhya và Mātara; Balavatī, Gaṃdhavatī, Īāmlī cùng Rājyaja—đều là những danh xưng thiêng liêng.

Verse 42

रूपावली बहुधनं छत्रीटं वंशंजं तथा । जायासंरणं गोतिकी च चित्रलेखं तथैव च

Rūpāvalī, Bahudhana, Chatrīṭa và Vaṃśaṃja; Jāyāsaṃraṇa, Gotikī cùng Citralekha—cũng là những thánh danh thích hợp để tụng niệm.

Verse 43

दुग्धावली हंसावली च वैहोलं चैल्लजं तथा । नालावली आसावली सुहाली कामतः परम्

Dugdhāvalī, Haṃsāvalī, Vaihola, Caillaja, Nālāvalī, Āsāvalī và Suhālī—những thôn ấp ấy đều được dựng lập viên mãn, đúng theo điều mong nguyện.

Verse 44

रामेण पंचपंचाशद्ग्रामाणि वसनाय च । स्वयं निर्माय दत्तानि द्विजेभ्यस्तेभ्य एव च

Chính Rāma đã tự tay dựng nên năm mươi lăm ngôi làng để cư trú, rồi ban tặng cho chính các vị Dvija (Bà-la-môn) ấy.

Verse 45

तेषां शुश्रूषणार्थाय वैश्यान्रामो न्यवे दयत् । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि शूद्रास्तेभ्यश्चतुर्गुणान्

Để phụng sự và nâng đỡ họ, Rāma sắp đặt các Vaiśya; lại đặt ba mươi sáu nghìn Śūdra—với số lượng gấp bốn lần—để trợ giúp.

Verse 46

तेभ्यो दत्तानि दानानि गवाश्ववसनानि च । हिरण्यं रजतं ताम्रं श्रद्धया परया मुदा

Họ được ban tặng các lễ vật: bò, ngựa và y phục; lại có vàng, bạc và đồng—đều được dâng hiến với niềm tin thanh tịnh tối thượng và hoan hỷ.

Verse 47

नारद उवाच । अष्टादशसहस्रास्ते ब्राह्मणा वेदपारगाः । कथं ते व्यभजन्ग्रामान्द्रामो त्पन्नं तथा वसु । वस्त्राद्यं भूषणाद्यं च तन्मे कथय सुव्र तम्

Nārada thưa rằng: “Mười tám nghìn vị Bà-la-môn ấy đều tinh thông Veda. Họ đã phân chia các làng mạc và của cải phát sinh từ đó ra sao? Y phục cùng châu báu được phân phát thế nào? Xin Ngài, bậc trì giới thù thắng, hãy nói cho tôi biết.”

Verse 48

ब्रह्मोवाच । यज्ञांते दक्षिणा यावत्सर्त्विग्भिः स्वीकृता सुत । महादानादिकं सर्वं तेभ्य एव समर्पितम्

Phạm Thiên nói: “Hỡi con, khi lễ tế (yajña) kết thúc, mọi khoản dakṣiṇā mà các vị tư tế ṛtvik đã thọ nhận, cùng mọi đại thí (mahādāna) và các vật khác, đều được dâng hiến trọn vẹn cho chính các vị ấy.”

Verse 49

ग्रामाः साधारणा दत्ता महास्थानानि वै तदा । ये वसंति च यत्रैव तानि तेषां भवंत्विति

Bấy giờ, các làng mạc và những đại trú xứ được ban làm sở hữu chung, kèm lời tuyên cáo: “Hễ nơi nào họ cư trú, thì những nơi ấy hãy thuộc về họ.”

Verse 50

वशिष्ठवचनात्तत्र ग्रामास्ते विप्रसात्कृताः । रघूद्वहेन धीरेण नोद्व संति यथा द्विजाः

Tại đó, theo lời khuyên của Vasiṣṭha, các làng ấy được đặt dưới quyền của chư Bà-la-môn; và nhờ Raghūdvaha (Rāma) kiên định, hàng nhị sinh (dvija) không hề bị quấy nhiễu hay làm cho khổ sở.

Verse 51

धान्यं तेषां प्रदत्तं हि विप्राणां चामितं वसु । कृतांजलिस्ततो रामो ब्राह्मणानिदमब्रवीत्

Quả thật, lương thực được ban cho họ, và của cải vô lượng được trao cho chư Bà-la-môn. Bấy giờ, Rāma chắp tay cung kính mà thưa với chư Bà-la-môn những lời này.

Verse 52

यथा कृतयुगे विप्रास्त्रेतायां च यथा पुरा । तथा चाद्यैव वर्त्तव्यं मम राज्ये न संशयः

(Rāma nói:) “Như chư Bà-la-môn đã sống trong thời Kṛta Yuga, và như thuở xưa trong Tretā Yuga, thì ngay hôm nay trong vương quốc của ta cũng phải được như vậy—không chút nghi ngờ.”

Verse 53

यत्किंचिद्धनधान्यं वा यानं वा वसनानि वा । मणयः कांचनादींश्च हेमादींश्च तथा वसु

Bất cứ của cải hay lương thực nào—xe cộ, y phục; châu báu, vàng và những thứ tương tự, cùng mọi kho tàng quý giá như vàng và các vật báu khác—

Verse 54

ताम्राद्यं रजतादींश्च प्रार्थयध्वं ममाधुना । अधुना वा भविष्ये वाभ्यर्थनीयं यथोचितम्

Hãy cầu xin ta ngay bây giờ cả đồng và những thứ tương tự, bạc và những thứ tương tự; dù là hiện tại hay mai sau—điều gì hợp lẽ để thỉnh cầu thì cứ thỉnh cầu cho xứng đáng.

Verse 55

प्रेषणीयं वाचिकं मे सर्वदा द्विजसत्तमाः । यंयं कामं प्रार्थयध्वं तं तं दास्याम्यहं विभो

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh, lời ta luôn ở trong mệnh lệnh của các ngài. Điều ước nào các ngài thỉnh cầu, ta—đấng Chúa tể—sẽ ban cho từng điều ấy.

Verse 56

ततो रामः सेवकादीनादरात्प्रत्यभाषत । विप्राज्ञा नोल्लंघनीया सेव नीया प्रयत्नतः

Bấy giờ Rāma kính cẩn bảo các tùy tùng và những người khác: “Mệnh lệnh của bậc Bà-la-môn không được vượt qua; hãy tận lực và cẩn trọng mà thi hành, phụng sự.”

Verse 57

यंयं कामं प्रार्थयंते कारयध्वं ततस्ततः । एवं नत्वा च विप्राणां सेवनं कुरुते तु यः

Điều ước nào họ thỉnh cầu, hãy khiến cho thành tựu đúng như thế. Và ai, sau khi cúi lạy các vị Bà-la-môn như vậy, mà phụng sự các ngài—

Verse 58

स शूद्रः स्वर्गमाप्नोति धनवान्पुत्रवान्भवेत् । अन्यथा निर्धनत्वं हि लभते नात्र संशयः

Người Śūdra như thế sẽ đạt cõi trời, trở nên giàu có và được phúc có con trai. Bằng không, ắt hẳn rơi vào cảnh nghèo khổ—điều ấy không chút nghi ngờ.

Verse 59

यवनो म्लेच्छजातीयो दैत्यो वा राक्षसोपि वा । योत्र विघ्नं करोत्येव भस्मीभवति तत्क्षणात्

Dù là Yavana, kẻ sinh trong hàng mleccha, hay là Daitya hoặc Rākṣasa—ai ở đây gây chướng ngại, liền tức khắc hóa thành tro bụi.

Verse 60

ब्रह्मोवाच । ततः प्रदक्षिणीकृत्य द्विजान्रामोऽतिहर्षितः । प्रस्थानाभिमुखो विप्रैराशीर्भिरभिनंदितः

Phạm Thiên phán: Bấy giờ Rāma vô cùng hoan hỷ, đi nhiễu (pradakṣiṇā) quanh các bậc dvija rồi hướng về cuộc lên đường, được các vị vipra chúc phúc và tôn vinh.

Verse 61

आसीमांतमनुव्रज्य स्नेहव्याकुललोचनाः । द्विजाः सर्वे विनिर्वृत्ता धर्मारण्ये विमोहिताः

Tất cả các brāhmaṇa tiễn Ngài đến tận ranh giới, đôi mắt xao động vì tình thâm. Trong Dharmāraṇya, họ ở lại trong niềm bàng hoàng, xúc động sâu xa.

Verse 62

एवं कृत्वा ततो रामः प्रतस्थे स्वां पुरीं प्रति । काश्यपाश्चैव गर्गाश्च कृतकृत्या दृढव्रताः

Làm xong như vậy, Rāma liền lên đường về thành đô của mình. Còn các Kāśyapa và các Garga nữa—vững bền trong lời nguyện—đều thấy việc mình cần làm đã viên mãn.

Verse 63

गुर्वासनसमाविष्टाः सभार्या ससुहृत्सुताः । राजधानीं तदा प्राप रामोऽयोध्यां गुणान्विताम्

Ngự trên ngai vàng tôn nghiêm, cùng hoàng hậu, bằng hữu và các hoàng tử, Rāma bấy giờ đến kinh đô Ayodhyā, nơi tràn đầy những đức hạnh cao quý.

Verse 64

दृष्ट्वा प्रमुदिताः सर्वे लोकाः श्रीरघुनन्दनम् । ततो रामः स धर्मात्मा प्रजापालनतत्परः

Thấy Śrī Raghunandana, muôn dân đều hân hoan. Từ đó, Rāma—bậc có tâm hồn thấm nhuần Dharma—một lòng chuyên chú bảo hộ và nuôi dưỡng thần dân.

Verse 65

सीतया सह धर्मात्मा राज्यं कुर्वंस्तदा सुधीः । जानक्या गर्भमाधत्त रविवंशोद्भवाय च

Khi trị vì vương quốc cùng Sītā, Rāma—bậc chính trực và minh triết—khi ấy khiến Jānakī thụ thai, để dòng dõi của Suryavaṃśa được tiếp nối.