Adhyaya 20

Verse 1

व्यास उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि शिवतीर्थमनुत्तमम् । यत्रासौ शंकरो देवः पुनर्जन्मधरोऽभवत्

Vyāsa nói: Từ đây ta sẽ thuật về Thánh địa Śiva-tīrtha vô song—nơi chính Đức Śaṅkara đã tự mang lấy cảnh ngộ của một lần tái sinh.

Verse 2

कीलितो देवदेवेशः शंकरश्च त्रिलोचनः । गिरिजया महाभाग पातितो भूमिमंडले

Đấng Chúa tể của chư thiên, Śaṅkara ba mắt, đã bị ghim chặt và khuất phục; và bởi Girijā, hỡi bậc cao quý, Ngài bị quật xuống mặt đất.

Verse 3

छलितो मुह्यमानस्तु दिवारात्रिं न वेत्ति च । पुंस्त्रीनपुंसकाश्चैव जडीभूतस्त्रिलोचनः

Bị đánh lừa và mê muội, Ngài chẳng còn biết phân biệt ngày với đêm; và Đấng Ba Mắt trong cơn đờ đẫn cũng không thể phân định nam, nữ hay trung tính.

Verse 4

कल्पांतमिव संजातं तदा तस्मिंश्च कीलिते । पार्वत्या सहसा तस्य कृत कीलनकं तदा

Khi Ngài bị làm cho bất động như thế, cảnh tượng tựa như thời mạt của một kiếp; rồi Pārvatī bỗng chốc thực hiện hành vi ‘ghim chặt’ ấy lên Ngài.

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । एतदाश्चर्यमतुलं वचनं यत्त्वयोदितम् । यो गुरुः सर्वदेवानां योगिनां चैव सर्वदा

Yudhiṣṭhira thưa: Lời ngài nói thật kỳ diệu và vô song—rằng Đấng luôn là bậc Thầy của chư thiên và các hành giả yoga (cũng có thể bị tác động như thế).

Verse 6

पार्वत्या कीलितः कस्मा न्नष्टवृत्तिः शिवः कथम् । कारणं कथ्यतां तत्र परं कौतूहलं हि मे

Vì sao Pārvatī khiến Śiva bất động, và làm sao Ngài lại đánh mất sự tỉnh giác thường nhiên? Xin nói rõ nguyên nhân ấy, vì lòng hiếu kỳ của tôi rất lớn.

Verse 7

व्यास उवाच । मन्त्रौघा विविधा राजञ्छंकरेण प्रकाशिताः । पार्वत्यग्रे महाराज अथर्वणोपवेदजाः

Vyāsa nói: Tâu Đại vương, Śaṅkara—bậc Đại vương—đã hiển lộ trước mặt Pārvatī nhiều dòng thần chú sai biệt, phát sinh từ Atharvaṇa Upaveda.

Verse 9

बीजान्युद्धृत्य वै ताभ्यो माला चैकवृता कृता । शंभुना कथिता चैव पार्वत्यग्रे नृपोत्तम

Hỡi bậc tối thượng trong hàng vua, từ đó người ta trích lấy các âm tiết chủng tử (bīja) và kết thành một chuỗi một sợi (công thức thần chú); rồi Śambhu truyền dạy trước mặt Pārvatī.

Verse 10

तैश्चैव अष्टा भवति मंत्रोद्धारः कृतस्तु सा । साधयेत्सा महादुष्टा शाकिनी प्रमदानघे

Và nhờ các bīja ấy, phép “trích xuất/khai triển” thần chú theo tám phần đã được lập. Hỡi người nữ vô tội, Śākinī cực ác kia liền toan thực hành sādhana để chế ngự nó.

Verse 11

श्रीपार्वत्युवाच । प्रकाशितास्त्वया नाथ भेदा ह्येते षडेव हि । षड्विधाः शक्तयो नाथ अगम्यायोगमालिनीः । षड्विधोक्तं त्वयैकेन कूटात्कृतं वदस्व माम्

Śrī Pārvatī thưa: Bạch Đấng Natha, Ngài đã hiển bày những sai biệt ấy rồi—quả thật có sáu. Bạch Chúa Tể, các śakti có sáu loại, khó thể thấu đạt, lại được kết thành tràng hoa của yoga. Vì chỉ một mình Ngài đã dạy giáo lý sáu phần này, xin nói cho con biết: nó được cấu thành từ ‘kūṭa’ (những cụm/cấu trúc huyền mật) như thế nào.

Verse 12

श्रीमहादेव उवाच । अप्रकाशो महादेवि देवासुरैस्तु मानवैः

Śrī Mahādeva phán: Bạch Mahādevī, điều này chẳng dễ bề tiết lộ; đối với chư thiên, a-tu-la và loài người, nó vẫn là điều chưa hiển lộ.

Verse 13

पार्वत्युवाच । नमस्ते सर्वरूपाय नमस्ते वृषभध्वज । जटिलेश नमस्तुभ्यं नीलकण्ठ नमोस्तुते

Pārvatī thưa: Con đảnh lễ Ngài, Đấng mang mọi hình tướng; con đảnh lễ Ngài, Vṛṣabhadhvaja, Đấng có cờ hiệu là Bò Thần. Bạch Jatileśa, Chúa tể tóc bện, con xin đảnh lễ; bạch Nīlakaṇṭha, con xin kính bái.

Verse 14

कृपासिंधो नमस्तुभ्यं नमस्ते कालरूपिणे । एतैश्च बहुभिर्वाक्यैः कोमलैः करुणानिधिम्

Con đảnh lễ Ngài, biển cả của lòng từ mẫn; con đảnh lễ Ngài, Đấng mang hình tướng của Thời Gian. Với bao lời dịu dàng như thế, nàng tán thán kho tàng của lòng thương xót.

Verse 15

तोषयित्वाद्रितनया दण्डवत्प्रणिपत्य च । जग्राह पादयुगलं तां प्रोवाच दयापरः

Làm Ngài hoan hỷ xong, Ái nữ của núi liền phủ phục theo lễ dāṇḍavat, rồi nắm lấy đôi chân Ngài. Bấy giờ Đấng đầy lòng từ bi mới cất lời với nàng.

Verse 16

किमर्थं स्तूयसे भद्रे याच्यतां मनसीप्सितम्

Hỡi người hiền dịu, vì sao nàng tán dương Ta như thế? Hãy cầu xin điều lòng nàng hằng ước nguyện.

Verse 17

पार्वत्युवाच । समाहारं च सध्यानं कथयस्व सविस्तरम् । असंदेहमशेषं च यद्यहं वल्लभा तव

Pārvatī thưa: Xin hãy kể cho thiếp tường tận toàn bộ yếu chỉ, cùng với pháp thiền quán đi kèm. Nếu thiếp thật là người được chàng yêu quý, xin giảng giải trọn vẹn, không chút nghi ngờ.

Verse 19

मायाबीजं तु सर्वेषां कूटानां हि वरानने । सर्वेषां मध्यमो वर्णो बिंदुना दादिशोभितः

Hỡi người mặt ngọc, ‘māyā-bīja’ quả thật hiện hữu trong mọi kūṭa. Với tất cả, mẫu tự ở giữa—được điểm trang bằng bindu—rạng ngời hiển lộ.

Verse 20

वह्निबीजं सवातं च कूर्मबीजसमन्वितम् । आदित्यप्रभवं बीजं शक्तिबीजोद्भवं सदा

Hỏa-bīja, cùng với nguyên lý phong (vāyu), được kết hợp với kūrma-bīja. Bīja phát sinh từ Mặt Trời (Āditya) hằng khởi lên từ śakti-bīja làm cội nguồn.

Verse 21

एतत्कूटं चाद्यबीजं द्वितीयं च विभोर्मतम् । तृतीयं चाग्निबीजं तु संयुक्तं बिंदुनेंदुना

Kūṭa này là bīja thứ nhất; bīja thứ hai được xem là giáo thuyết của Đấng Vibhu (Chúa Tể). Bīja thứ ba là hỏa-bīja, kết hợp với bindu và dấu nguyệt (candra).

Verse 22

चतुर्थं युक्तं शेषेण ब्रह्मबीजमृषिस्तथा । पंचमं कालबीजं च षष्ठं पार्थिव बीजकम्

Phần thứ tư phải được kết hợp với các mẫu tự còn lại; và vị ṛṣi cũng được xưng cùng với Bīja của Phạm Thiên. Phần thứ năm là Bīja của Thời gian, và phần thứ sáu là Bīja thuộc địa đại, tức hạt giống của đất.

Verse 23

सप्तमे चाष्टमे बाह्यं नृसिंहेन समन्वितम् । नवमे द्वितीयमेकं च दशमे चाष्टकूटकम्

Ở phần thứ bảy và thứ tám, dùng phần bên ngoài, kết hợp cùng Narasiṃha. Ở phần thứ chín, chỉ lấy riêng yếu tố thứ hai; và ở phần thứ mười có ‘kūṭa’ tám phần, tức nhóm mã hóa tám tầng.

Verse 24

विपरीतं तयोर्बीजं रुद्राक्षे वर चारिणि । चतुर्दशे चतुर्थ्यर्थं पृथ्वीबीजेन संयुतम्

Hỡi vị khổ hạnh cao quý mang chuỗi Rudrākṣa, bīja của cả hai phải được lấy theo thứ tự đảo ngược. Ở phần thứ mười bốn, nhằm mục đích của bước thứ tư, nó được kết hợp với Bīja Pṛthvī, hạt giống của địa đại.

Verse 25

कूटाः शेषाक्षराः केचिद्रक्षिता मेनकात्मजे । सा पपात यदोर्व्यां हि शिवपत्नी तदा नृप

Hỡi ái nữ của Menakā, vài mẫu tự còn lại đã được giữ lại như những ‘kūṭa’. Khi ấy, hỡi Đại vương, hiền phối của Śiva đã ngã xuống mặt đất.

Verse 26

रामेणाश्वासिता तत्र प्रहसंस्त्रिपुरांतकः । भद्रे यस्मात्त्वया पन्नं जंवशक्तिर्भविष्यति

Tại đó, được Rāma an ủi, Tripurāntaka (Śiva) mỉm cười và phán: “Hỡi người nữ cát tường, vì nàng đã đạt được điều ấy, nên śakti mang danh Jaṃva sẽ khởi sinh cho nàng.”

Verse 27

मारणे मोहने वश्ये आकर्षणे च क्षोभणे । यंयं कामयते नूनं ततत्सिद्धिर्भविष्यति

Trong việc sát hại (māraṇa), mê hoặc (mohana), khuất phục (vaśya), hấp dẫn (ākarṣaṇa) và khuấy động (kṣobhaṇa)—ai thật lòng mong cầu điều gì, thì thành tựu tương ứng chắc chắn sẽ phát sinh.

Verse 28

इति श्रुत्वा तदा देवी दुष्टचित्ता शुचिस्मिता । कूटशेषास्ततो वीराः प्रोक्तास्तस्यै तु शंभु ना

Nghe vậy, vị Nữ thần—tâm ý hiểm ác mà nụ cười vẫn dịu trong—bấy giờ được Śambhu nói rõ cho phần ‘kūṭa’ còn lại, những đoạn lời ẩn mật.

Verse 29

उवाच च कृपासिंधुः साधयस्व यथाविधि । कैलासात्तु हरस्तत्र धर्मारण्यं गतो भृशम्

Và bậc “biển cả từ bi” nói: “Hãy thành tựu đúng theo pháp nghi.” Rồi Hara (Śiva) rời Kailāsa, với chí nguyện mãnh liệt đi đến Dharmāraṇya.

Verse 30

ज्ञात्वा देवी ययौ तत्र यत्रासौ वृषभध्वजः । तत्क्षणात्पतितो भूमौ धर्मारण्ये नृपोत्तम

Biết vậy, Nữ thần đi đến nơi vị Chúa mang cờ hình bò (Śiva) đang ngự. Ngay khoảnh khắc ấy, tại Dharmāraṇya, Ngài ngã xuống mặt đất, hỡi bậc vua tối thượng.

Verse 31

मुंडमाला च कौपीनं कपालं ब्रह्मणस्तु वै

Và (ở đó có) tràng sọ, khố (kaupīna) cùng bát sọ—quả thật là vật thuộc về Brahmā.

Verse 32

गता गणाश्च सर्वत्र भूतप्रेता दिशो दश । विसंज्ञं च स्वमात्मानं ज्ञात्वा देवो महेश्वरः

Khi các gaṇa đã tản mác khắp nơi, và đoàn bhūta cùng preta lan tràn khắp mười phương, bấy giờ Đức Mahādeva—Maheśvara—tự biết rằng chính bản thể của Ngài đã rơi vào trạng thái bất tỉnh.

Verse 33

स्वेदजास्तु समुत्पन्ना गणाः कूटादयस्तथा । पंचकूटान्समुत्पाद्य तस्मात्तदाधमूलिने

Từ dòng sinh khởi do mồ hôi, các gaṇa như Kūṭa và những vị khác đã xuất hiện; rồi từ chính nguồn ấy lại sinh ra năm ‘Kūṭa’, và họ được an lập từ ngay gốc rễ, nguyên sơ ấy.

Verse 34

साधकास्ते महाराज जपहोमपरायणाः । प्रेतासनास्तु ते सर्वे कालकूटोपरि स्थिताः

Hỡi đại vương, những vị sādhaka ấy chuyên tâm nơi japa và homa. Tất cả đều ngồi trên tòa preta, an trú trên chốn mang danh Kālākūṭa.

Verse 35

कथयंति स्वमात्मानं येन मोक्षः पिनाकिनः । ततः कष्टसमाविष्टा गौरी वह्निभयातुरा

Họ nói về trạng thái nội tâm của mình, nhờ đó Đấng cầm Pināka ban cho giải thoát (mokṣa). Bấy giờ Gaurī bị khổ nạn vây phủ, lại bồn chồn vì nỗi sợ lửa.

Verse 36

सभाजितः शिवस्तैश्च गौरी ह्रीणा त्वधोमुखी । तपस्तेपे च तत्रस्था शंकरादेशकारिणी

Họ tôn kính phụng thờ Śiva; còn Gaurī, e thẹn cúi mặt, đã tu khổ hạnh ngay tại đó—an trú nơi ấy và vâng hành mệnh lệnh của Śaṅkara.

Verse 37

पंचाग्निसेवनं कृत्वा धूम्रपानमधोमुखी । कूटाक्षरैः स्तुतस्तैस्तु तोषितो वृषभध्वजः

Nàng đã thực hành hạnh nguyện phụng sự năm ngọn lửa, cúi mặt mà uống khói. Rồi nàng tán dương bằng những âm tiết huyền nhiệm; nhờ các lời tán tụng ấy, Đấng mang cờ Bò—Đại Thần Śiva—hoan hỷ.

Verse 38

धराक्षेत्रमिदं राजन्पापघ्नं सर्वकामदम् । देवमज्जनकं शुभ्रं स्थानकेऽस्मिन्विराजते

Tâu Đại vương, thánh địa này là nơi diệt trừ tội lỗi và ban đủ mọi sở nguyện. Ngay tại chốn rạng ngời này, ‘Deva-majjana’ thanh tịnh—thánh tắm (tīrtha) của chư thiên—hiển hiện huy hoàng.

Verse 39

आश्विने कृष्णपक्षे च चतुर्दश्या दिने नृप । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते

Tâu Đại vương, vào ngày thứ mười bốn (caturdaśī) của nửa tháng tối trong tháng Āśvina, ai tắm tại đó và lại uống nước ấy, sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 40

पूजयित्वा च देवेशमुपोष्य च विधानतः । शाकिनी डाकिनी चैव वेतालाः पितरो ग्रहाः

Và khi đã thờ phụng Đấng Chúa của chư thiên, lại giữ trai giới đúng theo nghi pháp—thì śākinī, ḍākinī, vetāla, các pitṛ (tổ tiên) và các lực của graha (tinh tú) đều được điều hòa, không còn quấy nhiễu.

Verse 41

ग्रहा धिष्ण्या न पीड्यंते सत्यंसत्यं वरानने । सांगं रुद्रजपं तत्र कृत्वा पापैः प्रमुच्यते

Các graha (hành tinh) cùng các vị trí của chúng không còn gây khổ—thật vậy, thật vậy, hỡi người mặt ngọc. Ai thực hành Rudra-japa đầy đủ, gồm trọn các aṅga, ngay tại đó, sẽ được giải thoát khỏi tội lỗi.

Verse 42

नश्यंति त्रिविधा रोगाः सत्यंसत्यं च भूपते । एतत्सर्वं मया ख्यातं देवमज्जनकं शृणु

Quả thật, hỡi Đại vương, ba thứ bệnh tật đều tiêu diệt. Ta đã nói rõ mọi điều; nay hãy lắng nghe chuyện Deva-majjānaka, tức nghi lễ/nơi tắm gội thiêng liêng.

Verse 43

अश्वमेधसहस्रैस्तु कृतैस्तु भूरिदक्षिणैः । तत्फलं समवाप्नोति श्रोता श्रावयिता नरः

Người nghe—và người khiến cho được tụng đọc—đều đạt đúng phước quả như đã cử hành một ngàn lễ tế Aśvamedha với lễ vật dakṣiṇā dồi dào.

Verse 44

अपुत्रो लभते पुत्रान्निर्धनो धनमाप्नुयात् । आयुरारोग्यमैश्वर्यं लभते नात्र संशयः

Người hiếm muộn được con; kẻ nghèo khó được của cải. Trường thọ, vô bệnh và phú quý đều đạt được—không chút nghi ngờ.

Verse 45

मनोवाक्कायजनितं पातकं त्रिविधं च यत् । तत्सर्वं नाशमायाति स्मरणात्कीर्तनान्नृप

Hỡi Đại vương, mọi tội lỗi ba phần—do ý, lời và thân tạo ra—đều tiêu tan trọn vẹn nhờ tưởng niệm (smaraṇa) và ca tụng (kīrtana).

Verse 46

धन्यं यशस्यमायुष्यं सुखसंतानदायकम् । माहात्म्यं शृणुयाद्वत्स सर्वसौख्यान्वितो भवेत्

Māhātmya này cát tường, ban danh tiếng, tăng thọ mạng và trao dòng dõi an vui. Này con yêu, ai nghe sẽ được đầy đủ mọi an lạc.

Verse 47

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वदानेषु यत्फलम् । सर्वयज्ञैश्च यत्पुण्यं जायते श्रवणान्नृप

Tâu Đại vương! Phước đức nơi mọi thánh địa (tīrtha), quả báo của mọi bố thí, và công đức của mọi tế lễ (yajña)—đều phát sinh từ việc lắng nghe (thánh pháp) này.