Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 67

Devanagari script

ऊढा न केनचिद्वापि चांडालेनातिदुर्भगा । अतीतबाल्ये सा काले विध्वस्तपितृमातृका

Transliteration

ūḍhā na kenacidvāpi cāṃḍālenātidurbhagā | atītabālye sā kāle vidhvastapitṛmātṛkā

Translation

Nàng vô phúc đến cùng cực, chẳng ai chịu cưới; chỉ có một kẻ caṇḍāla đem nàng về. Khi tuổi thơ đã qua theo dòng thời gian, nàng lại mất cả cha lẫn mẹ—hai đấng đều đã khuất.

Word by Word

• ऊढा: married
• ऊढा: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वह् (धातु) → ऊढ (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; ‘विवाहिता’ अर्थे; विशेषण (सा)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation)

• केनचित्: by anyone
• केनचित्: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (indefinite)

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• चाण्डालेन: by a caṇḍāla (outcaste)
• चाण्डालेन: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चाण्डाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• अतिदुर्भगा: extremely unfortunate
• अतिदुर्भगा: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय) + दुर्भगा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अति’ उपसर्गवत् अव्यय-पूर्वपद; विशेषण (सा)

• अतीतबाल्ये: when childhood had passed
• अतीतबाल्ये: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अतीत+बाल्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अतीतं बाल्यं यस्मिन् काले); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• काले: at a time
• काले: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विध्वस्तपितृमातृका: one whose father and mother were lost/destroyed
• विध्वस्तपितृमातृका: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विध्वस्त (कृदन्त; √ध्वंस्) + पितृ + मातृ + क (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास: विध्वस्तौ पितरौ मातरौ च यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)

Speaker

Narrator (context not specified in snippet; likely the Purāṇic narrator in Brahmakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: कन्या एकाकिनी; विवाह-निषेधः, चाण्डाल-गृह-छाया; पश्चात् माता-पितृ-मरणं—श्मशान/अन्त्येष्टि-धूम-प्रतीक; कन्यायाः शोक-भावः।

Characters & Entities

• Caṇḍāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It portrays the compounding of misfortune and social vulnerability, setting the stage for later moral or tīrtha-related resolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is identified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears in this verse.