Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि पुराणार्थविशारद । सप्त कल्पा महाघोरा यैरियं न मृता सरित्

Transliteration

tadahaṃ sampravakṣyāmi purāṇārthaviśārada | sapta kalpā mahāghorā yairiyaṃ na mṛtā sarit

Translation

Vì thế nay ta sẽ giảng bày, hỡi bậc thông đạt nghĩa lý Purāṇa. Trải qua bảy kiếp (kalpa) vô cùng kinh khiếp, dòng sông này (Revā/Narmadā) vẫn không hề diệt mất.

Word by Word

• तत्: that (matter)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सम्प्रवक्ष्यामि: I shall explain/tell fully
• सम्प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन

• पुराणार्थविशारद: O one skilled in the meaning of the Purāṇa
• पुराणार्थविशारद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुराण + अर्थ + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पुराणस्य अर्थे विशारदः)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; (यहाँ) पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन-विशेषण

• कल्पाः: kalpas/aeons
• कल्पाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• महाघोराः: very terrible
• महाघोराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (महान्तः घोराः)

• यैः: by which/whereby
• यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• मृता: dead
• मृता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सरित्: river/stream
• सरित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇa-meaning knower addressed as 'purāṇārtha-viśārada' (or the inquirer so praised)

Visual Art Cues

Scene: The narrator rises with resolve to expound; behind him the Revā appears personified as a radiant river-goddess flowing steadily while cosmic scenes of kalpa-change (dark skies, dissolving landscapes) fade in the distance—Revā remains unchanged.

Characters & Entities

• Revā/Narmadā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity is cosmic in scope; the sacred river endures beyond ordinary time, inviting faith and pilgrimage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā/Narmadā herself is glorified as an imperishable sacred river across kalpas.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly here; the focus is on the river’s eternal sacred status.