Adhyaya 218

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेद्धराधीश तीर्थं परमशोभनम् । जमदग्निरिति ख्यातं यत्र सिद्धो जनार्दनः

Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Rồi sau đó, hỡi chúa tể cõi đất, hãy đến một thánh địa vô cùng rực đẹp, nổi danh là ‘Jamadagni’, nơi Janārdana hiện diện như bậc siddha đã viên thành.”

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं सिद्धो द्विजश्रेष्ठ वासुदेवो जगद्गुरुः । मानुषं रूपमास्थाय लोकानां हितकाम्यया

Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch bậc dvija tối thượng, Vāsudeva—bậc Thầy của thế gian—vì lòng thương và mong lợi ích cho muôn người, đã mang thân người và viên thành thánh ý như thế nào?”

Verse 3

एतत्सर्वं यथान्यायं देवदेवस्य चक्रिणः । चरितं श्रोतुमिच्छामि कथ्यमानं त्वयानघ

“Con muốn được nghe, theo đúng thứ lớp và đúng truyền thống, toàn bộ thánh truyện về Đấng mang Bánh Xe—Thần của các thần—do ngài thuật lại, bạch bậc vô nhiễm.”

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आसीत्पूर्वं महाराज हैहयाधिपतिर्महान् । कार्तवीर्य इति ख्यातो राजा बाहुसहस्रवान्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Thuở xưa, hỡi đại vương, có một vị đại chúa tể của dòng Haihaya, nổi danh là Kārtavīrya—một quốc vương oai hùng, được truyền tụng có ngàn cánh tay.”

Verse 5

हस्त्यश्वरथसम्पन्नः सर्वशस्त्रभृतां वरः । वेदविद्याव्रतस्नातः सर्वभूताभयप्रदः

Ngài được trang bị voi, ngựa và chiến xa; bậc tối thượng trong hàng người mang vũ khí; thanh tịnh nhờ học vấn Veda và các giới nguyện nghiêm trì; và là đấng ban vô úy cho muôn loài.

Verse 6

माहिष्मत्याः पतिः श्रीमान्राजा ह्यक्षौहिणीपतिः । स कदाचिन्मृगान्हन्तुं निर्जगाम महाबलः

Vị vua hiển hách ấy, chúa tể thành Māhiṣmatī và thống lĩnh một đạo quân akṣauhiṇī, có lần với sức mạnh phi thường đã lên đường đi săn nai.

Verse 7

बहुभिर्दिवसैः प्राप्तो भृगुकच्छमनुत्तमम् । जमदग्निर्महातेजा यत्र तिष्ठति तापसः

Sau nhiều ngày, ông đến Bhṛgukaccha vô song, nơi vị ẩn sĩ rực rỡ đại quang minh—Jamadagni—đang an trú.

Verse 8

रेणुकासहितः श्रीमान्सर्वभूताभयप्रदः । तस्य पुत्रोऽभवद्रामः साक्षान्नारायणः प्रभुः

Tại đó, cùng với Reṇukā, vị hiền thánh rạng ngời—đấng che chở ban vô úy cho muôn loài—có một người con: Rāma, chính là Chúa Tể, Nārāyaṇa hiển hiện.

Verse 9

सर्वक्षत्रगुणैर्युक्तो ब्रह्मविद्ब्राह्मणोत्तमः । तोषयन्परया भक्त्या पितरौ परमार्थवत्

Ngài đầy đủ mọi đức tính của một kṣatriya, nhưng lại là bậc brahmavid, tối thượng trong hàng brāhmaṇa; với lòng bhakti tối thượng, Ngài làm cha mẹ hoan hỷ, như người chuyên chú nơi paramārtha—chân lý tối hậu.

Verse 10

तं तदा चार्जुनं दृष्ट्वा जमदग्निः प्रतापवान् । चरन्तं मृगयां गत्वा ह्यातिथ्येन न्यमन्त्रयत्

Bấy giờ hiền thánh Jamadagni, rực sáng bởi uy lực tu hành, thấy Arjuna đang lang thang trong cuộc săn, liền theo nghi lễ tiếp đãi khách (atithya) mà kính mời.

Verse 11

तथेति चोक्त्वा स नृपः सभृत्यबलवाहनः । जगाम चाश्रमं पुण्यमृषेस्तस्य महात्मनः

Nói “Xin vâng,” vị vua ấy—cùng tôi tớ, binh lực và ngựa xe—đi đến đạo viện (āśrama) thanh tịnh của bậc hiền triết đại tâm kia.

Verse 12

तत्क्षणादेव सम्पन्नं श्रिया परमया वृतम् । विस्मयं परमं तत्र दृष्ट्वा राजा जगाम ह

Ngay trong khoảnh khắc, mọi sự đều viên mãn, được bao phủ bởi quang huy tối thượng. Thấy kỳ diệu phi thường ấy, nhà vua sững sờ kinh ngạc.

Verse 13

गतमात्रस्तु सिद्धेन परमान्नेन भोजितः । सभृत्यबलवान्राजा ब्राह्मणेन यदृच्छया । किमेतदिति पप्रच्छ कारणं शक्तिमेव च

Vừa đến nơi, nhờ ân huệ tình cờ của vị brāhmaṇa, nhà vua cùng tùy tùng và binh lực được thọ thực món ăn tối thượng, tinh diệu và hoàn hảo. Vua hỏi: “Đây là gì? Nguyên do là gì—và sức mạnh nào khiến điều ấy thành tựu?”

Verse 14

कामधेनोः प्रभावं तं ज्ञात्वा प्राह ततो द्विजम् । दक्षिणां देहि मे विप्र कल्मषां धेनुमुत्तमाम्

Hiểu rõ uy lực kỳ diệu của Kāmadhenū, vua liền nói với vị dvija: “Bạch vipra, xin hãy ban cho ta làm dakṣiṇā con bò thượng hạng ấy, tên Kalmaṣā.”

Verse 15

शतं शतसहस्राणामयुतं नियुतं परम् । भूषितानां च धेनूनां ददामि तव चार्बुदम्

Ta sẽ dâng cho ngươi hàng trăm, hàng trăm nghìn, hàng vạn, thậm chí đến hàng triệu—một số lượng vô cùng lớn—những bò thiêng được trang sức lộng lẫy để đổi lấy.

Verse 16

जमदग्निरुवाच । अयुतैः प्रयुतैर्नाहं शतकोटिभिरुत्तमाम् । कामधेनुमिमां तात न दद्मि प्रतिगम्यताम्

Jamadagni nói: “Hỡi con, chẳng vì vạn, chẳng vì trăm nghìn, dù đến trăm koṭi ta cũng không trao bỏ Kāmadhenū tối thượng này. Hãy trả nàng về.”

Verse 17

एवमुक्तः स राजेन्द्रस्तेन विप्रेण भारत । क्रोधसंरक्तनयन इदं वचनमब्रवीत्

Được vị brāhmaṇa ấy nói như vậy, hỡi Bhārata, bậc chúa tể các vua—mắt đỏ ngầu vì phẫn nộ—liền thốt ra lời này.

Verse 18

यस्येदृशः कामचारो मय्यपि द्विजपांसन । अहं ते पश्यतस्तस्मान्नयामि सुरभिं गृहात्

“Nếu ngươi còn dám tùy tiện như thế ngay cả với ta, hỡi brāhmaṇa hèn mạt, thì trước mắt ngươi ta sẽ đem Surabhī ra khỏi nhà ngươi.”

Verse 19

द्विज उवाच । कः क्रीडति सरोषेण निर्भयो हि महाहिना । मृत्युदृष्टोतरेणापि मम धेनुं नयेत यः

Vị brāhmaṇa nói: “Ai lại đùa nghịch trong cơn giận, không sợ trước đại xà? Ai dám đem bò của ta đi, dù đã bị ánh nhìn của Thần Chết đánh dấu?”

Verse 20

एवमुक्त्वा महादण्डं ब्रह्मदण्डमिवापरम् । गृहीत्वा परमक्रुद्धो जमदग्निरुवाच ह

Nói xong, Jamadagni nổi giận tột độ, liền nắm lấy cây trượng lớn, như một “Phạm trượng” thứ hai, rồi lại cất lời.

Verse 21

यस्यास्ति शक्तिस्तेजो वा क्षत्रियस्य कुलाधमः । धेनुं नयतु मे सद्यः क्षीणायुः सपरिच्छदः

“Kẻ nào là kṣatriya—hạng thấp kém trong dòng tộc—tự cho mình có sức mạnh hay oai quang, hãy lập tức dắt bò cái của ta đi; nhưng thọ mạng hắn sẽ bị cắt ngắn, cùng toàn bộ tùy tùng và tài vật.”

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा वचः क्रूरं हैहयः शतशो वृतः । धावमानः क्षितितले ब्रह्मदण्डहतोऽपतत्

Nghe lời nói tàn khốc ấy, tên Haihaya bị hàng trăm kẻ vây quanh liền chạy trên mặt đất; nhưng bị “Phạm trượng” của vị Bà-la-môn đánh trúng, hắn ngã quỵ.

Verse 23

हुंकृतेन ततो धेन्वाः खड्गपाशासिपाणयः । निर्गच्छन्तः प्रदृश्यन्ते कल्मषायाः सहस्रशः

Rồi, theo tiếng rống vang như sấm của bò cái ấy, hàng ngàn đạo binh của Kalmaṣā hiện ra, tuôn ra với gươm, thòng lọng và lưỡi đao trong tay.

Verse 24

नासापुटाग्राद्रोमाग्रात्किराता मागधा गुदात् । रन्ध्रान्तरेषु चोत्पन्नाः शतशोऽथ सहस्रशः

Từ đầu lỗ mũi, từ ngọn sợi lông, và từ hậu môn—các Kirāta và Māgadha được sinh ra; lại nữa, từ những khe giữa các lỗ chân lông, chúng cũng trỗi dậy hàng trăm, hàng ngàn.

Verse 25

एवमन्योऽन्यमाहत्य हैहयष्टङ्कणान्दहन् । विनाशं सह विप्रेण गता ह्यर्जुनतेजसा

Thế rồi họ chém giết lẫn nhau, thiêu rụi các đạo binh Haihaya; bởi uy quang rực cháy của Arjuna, họ—cùng với vị Bà-la-môn ấy—đều đi đến diệt vong.

Verse 26

कार्तवीर्यो जयं लब्ध्वा संख्ये हत्वा द्विजोत्तमम् । जगाम स्वां पुरीं हृष्टः कृतान्तवशमोहितः

Kārtavīrya, sau khi đoạt thắng trong chiến trận và giết vị Bà-la-môn tối thượng, hân hoan trở về thành của mình; nhưng tâm trí bị Kṛtānta—quyền lực của Tử thần và định mệnh—che lấp.

Verse 27

ततस्त्वरान्वितः प्राप्तः पश्चाद्रामो गते रिपौ । आक्रन्दमानां जननीं ददर्श पितुरन्तिके

Rồi khi kẻ thù đã rời đi, Rāma vội vã đến nơi và thấy mẹ mình đang than khóc bên cạnh cha.

Verse 28

राम उवाच । केनेदमात्मनाशाय ह्यज्ञानात्साहसं कृतम् । मम तातं जिघांसुर्यो द्रष्टुं मृत्युमिहेच्छति

Rāma nói: “Ai vì vô minh mà dám làm việc liều lĩnh này, tự chuốc lấy diệt vong? Kẻ nào muốn giết cha ta, chính là kẻ muốn thấy Tử thần ngay tại đây.”

Verse 29

ततः सा रामवाक्येन गतसत्त्वेव विह्वला । उदरं करयुग्मेन ताडयन्ती ह्युवाच तम्

Bấy giờ, bà bị lời Rāma làm cho bàng hoàng như mất hết sinh lực; run rẩy, bà dùng cả hai tay đấm vào bụng mình rồi nói với chàng.

Verse 30

अर्जुनेन नृशंसेन क्षत्रियैरपरैः सह । इहागत्य पिता तेन निहतो बाहुशालिना

Bởi tên Arjuna tàn ác, cùng với những tên Kshatriya khác, người cha dũng mãnh của con đã bị giết hại ngay sau khi ông đến nơi này.

Verse 31

तं पश्य निहतं तातं गतासुं गतचेतसम् । संस्कृत्य विधिवत्पुत्र तर्पयस्व यथातथम्

Hãy nhìn cha của con đã bị sát hại, hồn lìa khỏi xác, ý thức không còn. Hỡi con trai, hãy thực hiện các nghi lễ đúng quy định và dâng nước cúng tế cho người.

Verse 32

एतच्छ्रुत्वा स वचनं जननीमभिवाद्य ताम् । प्रतिज्ञामकरोद्यां तां शृणुष्व च नराधिप

Nghe những lời đó, chàng cúi lạy mẹ mình; và sau đó chàng lập một lời thề long trọng. Tâu bệ hạ, hãy nghe lời thề mà chàng đã tuyên bố.

Verse 33

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रियकुलान्वयाम् । स्नात्वा च तेषामसृजा तर्पयिष्यामि ते पतिम्

Hai mươi mốt lần con sẽ làm cho trái đất này sạch bóng dòng dõi Kshatriya; và tắm trong máu của chúng, con sẽ làm thỏa mãn chồng của mẹ.

Verse 34

तस्यापि परशुना बाहून् कार्तवीर्यस्य दुर्मतेः । छित्त्वा पास्यामि रुधिरमिति सत्यं शृणुष्व मे

Và con sẽ chặt đứt cánh tay của tên Kartavirya độc ác đó bằng chiếc rìu của mình; và con sẽ uống máu hắn—hãy nghe sự thật này từ con.

Verse 35

एवं प्रतिज्ञां कृत्वासौ जामदग्न्यः प्रतापवान् । क्रोधेन महताविष्टः संस्कृत्य पितरं ततः

Như vậy, sau khi lập lời thệ nguyện ấy, Jāmadagnya oai dũng bị cơn phẫn nộ lớn bao trùm, rồi liền cử hành các nghi lễ tang tế (antyeṣṭi) cho phụ thân.

Verse 36

माहिष्मतीं पुरीं रामो जगाम क्रोधमूर्छितः । छित्त्वा बाहुवनं तस्य हत्वा तं क्षत्रियाधमम्

Rāma (Paraśurāma) ngất lịm vì cơn thịnh nộ, tiến đến thành Māhiṣmatī; chém tan đạo quân sức mạnh của hắn, rồi giết kẻ kṣatriya hèn mạt ấy.

Verse 37

जगाम क्षत्रियान्ताय पृथिवीमवलोकयन् । सप्तद्वीपार्णवयुतां सशैलवनकाननाम्

Ngài lên đường để diệt trừ hàng kṣatriya, vừa phóng tầm mắt khắp địa cầu—cùng bảy châu và biển cả, với núi non, rừng thẳm và lâm viên.

Verse 38

पूर्वतः पश्चिमामाशां दक्षिणोत्तरतः कुरून् । समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान्

Từ phương đông đến phương tây, từ phương nam đến phương bắc—trong xứ Kuru—tại Samantapañcaka, Ngài đã tạo nên năm hồ máu.

Verse 39

स तेषु रुधिराम्भस्तु ह्रदेषु क्रोधमूर्छितः । पितॄन् संतर्पयामास रुधिरेणेति नः श्रुतम्

Và tại những hồ ấy, nơi nước chính là máu, Ngài—vẫn bị cơn giận chế ngự—đã làm lễ thỏa mãn các Pitṛ (Tổ linh) bằng máu; đó là điều chúng tôi được nghe truyền lại.

Verse 40

अथर्चीकादय उपेत्य पितरो ब्राह्मणर्षभम् । तं क्षमस्वेति जगदुस्ततः स विरराम ह

Bấy giờ các Pitṛ—Arcīkā và những vị khác—đến gần bậc tối thượng giữa hàng Bà-la-môn và thưa: “Xin hãy tha thứ, xin dừng lại!” Ngay khi ấy, ông quả thật liền thôi.

Verse 41

तेषां समीपे यो देशो ह्रदानां रुधिराम्भसाम् । समं तपं चक्रमिति पुण्यं तत्परिकीर्तितम्

Vùng đất gần những hồ có nước là máu ấy được tuyên xưng là linh địa; vì tại đó ông đã hành khổ hạnh một cách bình đẳng, nên được ca tụng là ‘Samaṃ Tapaḥ Cakram’.

Verse 42

निवर्त्य कर्मणस्तस्मात्पित्ःन् प्रोवाच पाण्डव । रामः परमधर्मात्मा यदिदं रुधिरं मया

Sau khi dừng việc ấy, hỡi Pāṇḍava, ông thưa với các Pitṛ: “Rāma là bậc chí thiện, tối thượng trong Dharma. Còn máu này do ta làm đổ ra…”

Verse 43

क्षिप्तं पञ्चसु तीर्थेषु तद्भूयात्तीर्थमुत्तमम् । तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे पितरोऽदृश्यतां गताः

“Nếu đem rải vào năm tīrtha, thì sẽ trở thành tīrtha tối thượng.” Nói “Tathāstu” xong, tất cả các Pitṛ ấy liền biến mất khỏi tầm mắt.

Verse 44

एवं रामस्य संसर्गो देवमार्गे युधिष्ठिर । सर्वपापक्षयकरो दर्शनात्स्पर्शनान्नृणाम्

Như vậy, hỡi Yudhiṣṭhira, được gần gũi Rāma tại Devamārga sẽ diệt trừ mọi tội lỗi của con người—chỉ bằng sự chiêm bái và bằng sự chạm đến.

Verse 45

रेणुकाप्रत्ययार्थाय अद्यापि पितृदेवताः । दृश्यन्ते देवमार्गस्थाः सर्वपापक्षयंकराः

Ngay đến hôm nay, để xác chứng niềm tin nơi Reṇukā, các thần Pitṛ vẫn được thấy an trụ trên Devamārga, ban sự tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 46

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र नर्मदोदधिसङ्गमे । स्थानं कृत्वा विधानेन मुच्यन्ते पातकैर्नराः

Tại tīrtha ấy, hỡi bậc vương tối thượng, nơi hợp lưu giữa Narmadā và đại dương, người đời nếu lưu trú và hành trì đúng pháp nghi thì được giải thoát khỏi tội lỗi.

Verse 47

कुशाग्रेणापि कौन्तेय न स्पृष्टव्यो महोदधिः । अनेन तत्र मन्त्रेण स्नातव्यं नृपसत्तम

Hỡi con của Kuntī, đại dương không nên chạm đến dù chỉ bằng đầu cỏ kuśa. Tại đó, hỡi bậc vương tối thượng, hãy tắm bằng thần chú này.

Verse 48

नमस्ते विष्णुरूपाय नमस्तुभ्यमपां पते । सान्निध्यं कुरु देवेश सागरे लवणाम्भसि । इति स्पर्शनमन्त्रः

“Kính lễ Đấng mang hình Viṣṇu; kính lễ Ngài, Chúa tể của muôn dòng nước. Ôi Devēśa, xin ban sự hiện diện của Ngài trong biển nước mặn.” Đây là thần chú ‘sparśana’ (chạm).

Verse 49

अग्निश्च तेजो मृडया च देहे रेतोऽथ विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन् पाण्डव सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत पतिं नदीनाम्

“Trong thân có lửa và quang huy; và tinh lực sinh thành—quả thật Viṣṇu là rốn của cam lộ bất tử.” Nói lời chân thật ấy, hỡi Pāṇḍava, rồi hãy dìm mình trong Đấng Chúa của các dòng sông.

Verse 50

पञ्चरत्नसमायुक्तं फलपुष्पाक्षतैर्युतम् । मन्त्रेणानेन राजेन्द्र दद्यादर्घं महोदधेः

Hỡi bậc chúa tể các vua, với thần chú này hãy dâng arghya lên Đại Hải—kèm năm báu, cùng trái quả, hoa thơm và akṣata (gạo nguyên hạt).

Verse 51

सर्वरत्ननिधानस्त्वं सर्वरत्नाकराकरः । सर्वामरप्रधानेश गृहाणार्घं नमोऽस्तु ते । इत्यर्घमन्त्रः

Ngài là kho tàng của mọi bảo châu; Ngài là mỏ và nguồn của hết thảy ngọc báu. Ôi Đấng Chủ, bậc tối thượng giữa các amara, xin nhận arghya này—kính lễ Ngài. Đây là arghya-mantra.

Verse 52

आ जन्मजनितात्पापान्मामुद्धर महोदधे । याह्यर्चितो रत्ननिधे पर्वतान् पार्वणोत्तम । इति विसर्जनमन्त्रः

Từ những tội lỗi tích tụ từ khi sinh ra, hỡi Đại Hải, xin nâng con lên mà cứu độ. Hỡi kho báu châu ngọc, sau khi đã được thờ phụng đúng phép, nay xin lui bước—hỡi bậc tối thắng giữa các núi. Đây là visarjana-mantra.

Verse 53

कोऽपरः सागराद्देवात्स्वर्गद्वारविपाटन । तत्र सागरपर्यन्तं महातीर्थमनुत्तमम्

Có vị thần nào khác sánh được với Thần Hải Dương, đấng mở cổng trời? Nơi ấy có đại tīrtha vô thượng, trải dài đến tận ranh giới của biển cả.

Verse 54

जामदग्न्येन रामेण तत्र देवः प्रतिष्ठितः । यत्र देवाः सगन्धर्वा मुनयः सिद्धचारणाः

Tại đó, Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma) đã an vị thần linh; nơi mà chư thiên cùng các Gandharva, các bậc muni, các Siddha và Cāraṇa—những chúng sinh cõi trời—đều hiện diện.

Verse 55

उपासते विरूपाक्षं जमदग्निमनुत्तमम् । रेणुकां चैव ये देवीं पश्यन्ति भुवि मानवाः

Những người ở cõi đời tôn thờ Virūpākṣa và hiền thánh Jamadagni vô song, lại được chiêm bái (darśana) Nữ thần Reṇukā, đều là kẻ hữu phúc.

Verse 56

प्रियवासे शिवे लोके वसन्ति कालमीप्सितम् । तत्र स्नात्वा नरो राजंस्तर्पयन्पितृदेवताः

Họ an trú trong Priyavāsa, cõi lành của Śiva, suốt thời hạn như ý. Tâu Đại vương, sau khi tắm gội nơi ấy, người ta nên làm lễ tarpaṇa để làm thỏa lòng các Pitṛ và chư thiên.

Verse 57

तारयेन्नरकाद्घोरात्कुलानां शतमुत्तरम् । स्नात्वा दत्त्वात्र सहिताः श्रुत्वा वै भक्तिपूर्वकम्

Người ấy cứu độ dòng tộc mình khỏi địa ngục ghê rợn—hơn cả trăm đời. Tắm gội nơi ấy, bố thí, và lắng nghe thánh truyện với lòng bhakti, mọi người cùng nhau thọ nhận phúc quả này.