Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 50

Devanagari script

पतनं कुरुते यस्तु तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । कन्यास्त्रीणि सहस्राणि पाताले भोगभागिनः

Transliteration

patanaṃ kurute yastu tasmiṃstīrthe narādhipa | kanyāstrīṇi sahasrāṇi pātāle bhogabhāginaḥ

Translation

Hỡi bậc chúa tể loài người, ai phạm sự sa ngã về đạo hạnh tại tīrtha linh thiêng ấy, thì nơi Pātāla có hàng ngàn thiếu nữ trở thành bạn đồng hưởng thụ dục lạc của người ấy.

Word by Word

• पतनम्: fall, downfall
• पतनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; कर्म/भाववाचक-नाम

• कुरुते: does, performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle); विरोध/विशेषार्थक

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

• नराधिप: O king (lord of men)
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

• कन्यास्त्रीणि: maidens and women
• कन्यास्त्रीणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या + स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण

• पाताले: in the netherworld
• पाताले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाताल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

• भोगभागिनः: partakers of pleasures
• भोगभागिनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भोग + भागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भोगस्य भागिनः = भोग-भागी)

Speaker

Narrator addressing a King (Rājan/Narādhipa)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: A sacred ford/lakeside tīrtha with a king addressed; the unseen netherworld (pātāla) opens as a symbolic backdrop where apsaras-like maidens are shown as destined attendants, indicating extraordinary phala.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Pātāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha demands heightened ethical restraint; misconduct there is singled out as spiritually consequential (the text frames results in vivid otherworldly imagery).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Revā/Narmadā tīrtha referenced in Adhyāya 21 (exact ford name not specified in the snippet).

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse functions as a moral caution regarding behavior at a sacred site.