Adhyaya 183
Chương này được trình bày như cuộc đối thoại, trong đó hiền thánh Mārkaṇḍeya chỉ dạy vua Yudhiṣṭhira về thánh địa Kedāra ở bờ bắc sông Narmadā. Mở đầu nêu lộ trình hành hương và nghi thức: đến Kedāra, cử hành śrāddha, uống nước tīrtha, và thờ phụng Đấng Tối Thượng Devadeveśa để được công đức phát sinh từ Kedāra. Yudhiṣṭhira thỉnh cầu giải thích vì sao Kedāra được thiết lập tại bờ bắc Narmadā. Mārkaṇḍeya kể truyền thuyết nguyên nhân: vào đầu Kṛtayuga, do một lời nguyền liên hệ Padmā/Śrī, vùng đất của Bhṛgu trở nên ô uế, như bị “tước mất Veda”. Bhṛgu tu khổ hạnh suốt một nghìn năm, khiến Śiva hiển lộ thành một liṅga trồi lên xuyên qua các tầng cõi dưới. Bhṛgu tán thán Śiva là Sthāṇu, Tryambaka và cầu xin phục hồi sự thanh tịnh của kṣetra. Śiva tuyên bố an lập “ādi-liṅga” mang danh Kedāra, rồi đặt thêm mười liṅga nữa; ở trung tâm còn có sự hiện diện thứ mười một vô hình, có năng lực tẩy tịnh toàn địa vực. Tại đây cũng có mười hai Āditya, mười tám Durgā, mười sáu Kṣetrapāla và các Mẫu thần gắn với Vīrabhadra cư trú, tạo thành mạng lưới hộ trì linh thiêng. Kết chương nêu phala: ai giữ giới, tắm buổi sớm trong tháng Nāgha, thờ phụng Kedāra và làm śrāddha đúng pháp tại tīrtha sẽ làm tổ tiên hoan hỷ, tiêu trừ tội lỗi và dập tắt sầu khổ.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं महाराज गच्छेत्केदारसंज्ञकम् । यत्र गत्वा महाराज श्राद्धं कृत्वा पिबेज्जलम् । सम्पूज्य देवदेवेशं केदारोत्थं फलं लभेत्
Śrī Mārkaṇḍeya nói: Từ đây về sau, hỡi Đại vương, nên đến thánh địa mang danh Kedāra. Đến nơi ấy, hỡi bậc quân vương, sau khi cử hành lễ śrāddha, uống nước thiêng, rồi cung kính phụng thờ Đấng Chúa tể của chư thiên, sẽ đạt được phước quả phát sinh từ tirtha Kedāra.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कथमत्र सुरश्रेष्ठ केदाराख्यः स्थितः स्वयम् । उत्तरे नर्मदाकूले एतद्विस्तरतो वद
Yudhiṣṭhira thưa: Ôi bậc tối thắng giữa chư thiên, vì sao chính Đấng Tối Thượng lại an lập tại đây dưới danh xưng “Kedāra” trên bờ bắc sông Narmadā? Xin nói rõ tường tận.
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगस्यादौ शङ्करस्तु महेश्वरः । भृगुणाराधितः शप्तः श्रिया च भृगुकच्छके
Śrī Mārkaṇḍeya nói: Thuở xưa, vào buổi đầu Kṛta Yuga, Śaṅkara—Maheśvara—được hiền thánh Bhṛgu chí thành thờ phụng; và tại Bhṛgukaccha, Ngài lại chịu lời nguyền từ Śrī, Nữ thần phúc lộc (Lakṣmī).
Verse 4
अपवित्रमिदं क्षेत्रं सर्ववेदविवर्जितम् । भविष्यति नृपश्रेष्ठ गतेत्युक्त्वा हरिप्रिया
Haripriyā (Śrī/Lakṣmī), ái thê của Hari, nói: “Hỡi bậc quân vương tối thượng, khi ta rời đi, thánh địa này sẽ trở nên ô uế, vắng bóng mọi uy lực và hiện diện của Veda.” Nói xong, Nàng liền ra đi.
Verse 5
तपश्चचार विपुलं भृगुर्वर्षसहस्रकम् । वायुभक्षो निराहारश्चिरं धमनिसंततः
Bấy giờ Bhṛgu thực hành khổ hạnh vô cùng lớn lao suốt một ngàn năm—lấy gió làm thực dưỡng, tuyệt thực không dùng đồ ăn, và trong thời gian dài giữ thân mạch căng nghiêm trong kỷ luật tu trì.
Verse 6
ततः प्रत्यक्षतामागाल्लिङ्गीभूतो महेश्वरः । प्रादुर्भूतस्तु सहसा भित्त्वा पातालसप्तकम्
Bấy giờ Maheśvara, hóa thân thành Liṅga, liền hiển lộ trước mắt; bỗng nhiên xuất hiện sau khi xuyên thấu bảy tầng địa phủ (Pātāla).
Verse 7
ददर्शाथ भृगुर्देवमौत्पलीं केलिकामिव । स्तुतिं चक्रे स देवाय स्थाणवे त्र्यम्बकेति च
Rồi Bhṛgu chiêm ngưỡng Thần—tựa dây sen nở rộ đùa vui; và dâng lời tán tụng, xưng Ngài là Sthāṇu và Tryambaka.
Verse 8
एवं स्तुतः स भगवान् प्रोवाच प्रहसन्निव । पुनः पुनर्भृगुं मत्तः किंतु प्रार्थयसे मुने
Được tán dương như thế, Đức Bhagavān mỉm cười mà phán: “Này hiền thánh Bhṛgu, ngươi còn muốn cầu xin Ta điều chi, hết lần này đến lần khác?”
Verse 9
भृगुरुवाच । पञ्चक्रोशमिदं क्षेत्रं पद्मया शापितं विभो । उपवित्रमिदं क्षेत्रं सर्ववेदविवर्जितम् । भविष्यतीति च प्रोच्य गता देवी विदं प्रति
Bhṛgu thưa: “Bạch Đấng Tối Thượng, thánh địa này rộng năm krośa đã bị Padmā nguyền rủa. Nữ Thần phán rằng: ‘Nơi này sẽ trở nên ô uế, lìa xa các Veda,’ nói vậy về vùng này rồi rời đi.”
Verse 10
पुनः पवित्रतां याति यथेदं क्षेत्रमुत्तमम् । तथा कुरु महेशान प्रसन्नो यदि शङ्कर
“Bạch Maheśāna—nếu Ngài hoan hỷ, ôi Śaṅkara—xin hãy khiến thánh địa tối thắng này lại được trở về sự thanh tịnh.”
Verse 11
ईश्वर उवाच । केदाराख्यमिदं ब्रह्मंल्लिङ्गमाद्यं भविष्यति । कृत्वेदमादिलिङ्गानि भविष्यन्ति दशैव हि
Īśvara phán: “Hỡi bậc Bà-la-môn hiền triết, liṅga này sẽ trở thành liṅga nguyên thủy mang danh ‘Kedāra’. Sau khi an lập, quả thật sẽ có thêm mười liṅga nguyên thủy khác hiện khởi.”
Verse 12
एकादशमदृश्यं हि क्षेत्रमध्ये भविष्यति । पावयिष्यति तत्क्षेत्रमेकादशः स्वयं विभुः
“Liṅga thứ mười một sẽ vô hình, phát sinh ngay giữa miền thánh địa. Liṅga thứ mười một ấy—chính Vibhu—sẽ tẩy tịnh toàn thể kṣetra.”
Verse 13
तथा वै द्वादशादित्या मत्प्रसादात्तु मूर्तितः । वसिष्यन्ति भृगुक्षेत्रे रोगदुःखनिबर्हणाः
“Cũng vậy, nhờ ân sủng của Ta, Mười Hai Āditya sẽ ngự tại Bhṛgu-kṣetra trong các thân tướng hữu hình, diệt trừ bệnh tật và sầu khổ.”
Verse 14
दुर्गाः ह्यष्टादश तथा क्षेत्रपालास्तु षोडश । भृगुक्षेत्रे भविष्यन्ति वीरभद्राश्च मातरः
“Mười tám Durgā và mười sáu Kṣetrapāla—những vị hộ vệ thánh địa—sẽ hiện khởi tại Bhṛgu-kṣetra; và Vīrabhadra cùng các Thánh Mẫu (Mātṛkā) cũng sẽ hiện diện.”
Verse 15
पवित्रीकृतमेतद्धि नित्यं क्षेत्रं भविष्यति । नाघमासे ह्युषःकाले स्नात्वा मासं जितेन्द्रियः
“Nơi này, một khi đã được tẩy tịnh, sẽ mãi mãi là thánh địa thường hằng. Và trong tháng Nāgha, ai tắm lúc rạng đông và suốt tháng sống với các căn được chế ngự…”
Verse 16
यः पूजयति केदारं स गच्छेच्छिवमन्दिरम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पित्ःनुद्दिश्य भारत । श्राद्धं ददाति विधिवत्तस्य प्रीताः पितामहाः
Ai thờ phụng Kedāra thì sẽ đến được thánh điện/cõi ngự của Śiva. Hỡi Bhārata, người nào tắm tại thánh địa ấy, rồi hồi hướng cho các Pitṛ và cúng śrāddha đúng nghi lễ, thì tổ tiên của người ấy hoan hỷ.
Verse 17
इति ते कथितं सम्यक्केदाराख्यं सविस्तरम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखप्रणाशनम्
Như vậy, ta đã thuật cho ngươi một cách đúng đắn và tường tận về nơi gọi là Kedāra—thánh thiện, trừ diệt mọi tội lỗi và dập tắt mọi khổ đau.
Verse 183
अध्याय
Adhyāya—Chương (tiêu đề chương).