Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

महार्णवाः सप्त सरांसि द्वीपा नद्योऽथ सर्वा अथ भूर्भुवश्च । आपूर्यमाणाः सलिलौघजालैरेकार्णवं सर्वमिदं बभूव

Transliteration

mahārṇavāḥ sapta sarāṃsi dvīpā nadyo'tha sarvā atha bhūrbhuvaśca | āpūryamāṇāḥ salilaughajālairekārṇavaṃ sarvamidaṃ babhūva

Translation

Bảy đại dương, các hồ, các châu lục, mọi dòng sông, và cả các cõi Bhūr cùng Bhuvaḥ—đều được lấp đầy bởi mạng lưới những dòng nước lũ cuồn cuộn; toàn thể không gian ấy trở thành một đại dương duy nhất.

Word by Word

• महार्णवाः: great oceans
• महार्णवाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास (महान् अर्णवः)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; विशेषण (indeclinable numeral used adjectivally)

• सरांसि: lakes
• सरांसि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• द्वीपाः: islands/continents
• द्वीपाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक (conj./then)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नद्यः-विशेषण

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक

• भूः: earth (bhūḥ)
• भूः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भुवः: mid-region (bhuvaḥ)
• भुवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुवस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (वेदोक्त-लोकनाम)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• आपूर्यमाणाः: being filled
• आपूर्यमाणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + पूर् (धातु) + यमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक कर्मणि-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहूनां कर्तृपदानां (महार्णवाः इत्यादि) विशेषण

• सलिलौघजालैः: by networks/masses of torrents of water
• सलिलौघजालैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सलिलस्य ओघः = सलिलौघः; सलिलौघानां जालम् = सलिलौघजालम्)

• एकार्णवम्: a single ocean (one ocean-like expanse)
• एकार्णवम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (एकः अर्णवः इव/एक-अर्णवः)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इदम्-विशेषण

• इदम्: this (entire world)
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बभूव: became
• बभूव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śrī Markaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-mahātmya (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (bhūpa)

Visual Art Cues

Scene: A map-like cosmos dissolving: seven oceans and continents lose boundaries; rivers become torrents; Bhūr and Bhuvaḥ submerge; everything turns into a single endless ocean (ekārṇava).

Characters & Entities

• Seven oceans (sapta mahārṇava)
• Bhūr-loka
• Bhuvaḥ-loka
• Ekārṇava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The many worlds and waters merge into a single expanse at dissolution; spiritual practice aims at realizing the changeless reality beyond such cycles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No local tīrtha is specified in this verse; it belongs to the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-centered sacred narrative framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.