Adhyaya 175
Mārkaṇḍeya xác nhận Kapileśvara—nằm trên bờ bắc sông Narmadā, giữa vùng Bhṛgu-kṣetra—là một thánh địa tối thắng có năng lực diệt trừ tội lỗi. Lời giảng còn nêu Kapila là sự hiển lộ của Vāsudeva/Jagannātha, và đặt thần vị ấy trong viễn tượng vũ trụ học: sự “giáng hạ” qua các cõi dưới lòng đất cho đến Pātāla thứ bảy vĩ đại, nơi Parameśvara cổ xưa ngự trị. Câu chuyện nhắc lại việc các con trai của Sagara bị tiêu diệt đột ngột trước sự hiện diện của Kapila, rồi đến nỗi bi thương và suy tư đạo lý của Ngài. Với tâm hướng về ly tham và xuất ly, Kapila cho rằng sự hủy diệt hàng loạt ấy là “không thích đáng”, nên tìm cách sám hối và tịnh hóa tại Kapila-tīrtha. Ngài thực hành khổ hạnh mãnh liệt bên bờ Narmadā, thờ phụng Rudra bất hoại, và chứng đắc trạng thái tối thượng tựa như niết-bàn. Chương này cũng liệt kê nghi quỹ và công đức: tắm gội và lễ bái tại đây đạt phước như “ngàn con bò”; bố thí vào ngày 14 nửa tháng sáng của tháng Jyeṣṭha, nếu dâng cho bà-la-môn xứng đáng, sẽ thành phước vô tận. Việc trai giới–tắm gội vào các ngày trăng định sẵn (kể cả các pháp tu liên hệ Aṅgāraka) đem lại dung sắc, thịnh vượng và lợi ích cho dòng tộc qua nhiều đời. Cúng tổ tiên vào ngày rằm và ngày sóc làm thỏa mãn tiền nhân suốt mười hai năm và đưa họ lên cõi trời; dâng đèn khiến thân thể rạng ngời. Người nào mệnh chung tại tīrtha này được nói là đi theo con đường “không trở lại”, hướng về cư xứ của Śiva.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले भृगुक्षेत्रस्य मध्यतः । कपिलेश्वरं तु विख्यातं विशेषात्पापनाशनम्
Śrī Mārkaṇḍeya nói: Trên bờ bắc sông Narmadā, ngay giữa thánh địa của Bhṛgu, Kapileśvara lừng danh—đặc biệt—là đấng diệt trừ tội lỗi.
Verse 2
योऽसौ सनातनो देवः पुराणे परिपठ्यते । वासुदेवो जगन्नाथः कपिलत्वमुपागतः
Chính vị Thần vĩnh cửu được tụng đọc trong các Purāṇa—Vāsudeva, Jagannātha, Chúa tể muôn loài—đã mang lấy thân phận Kapila.
Verse 3
पातालं सुतलं नाम तस्यैव नितलं ह्यधः । गभस्तिगं च तस्याधो ह्यन्धतामिस्रमेव च
Pātāla được gọi là Sutala; bên dưới đó quả thật là Nitala. Dưới nữa là Gabhastiga, và sâu hơn nữa chính là Andha-tāmisra.
Verse 4
पातालं सप्तमं यच्च ह्यधस्तात्संस्थितं महत् । वसते तत्र वै देवः पुराणः परमेश्वरः
Và Pātāla thứ bảy vĩ đại, nằm thật sâu bên dưới—chính tại đó ngự trị vị Thần cổ xưa, Đấng Parameśvara, Chúa Tối Thượng.
Verse 5
स ब्रह्मा स महादेवः स देवो गरुडध्वजः । पूज्यमानः सुरैः सिद्धैस्तिष्ठते ब्रह्मवादिभिः
Ngài chính là Brahmā; chính là Mahādeva; cũng là Đấng mang cờ hiệu Garuḍa. Được chư thiên và các Siddha tôn thờ, Ngài an trụ giữa những bậc biết và tuyên thuyết về Brahman.
Verse 6
वसतस्तस्य राजेन्द्र कपिलस्य जगद्गुरोः । विनाशं चाग्रतः प्राप्ताः क्षणेन सगरात्मजाः
Hỡi bậc vương giả trong các vua, khi Kapila—bậc thầy của thế gian—đang ngự tại đó, các con trai của Sagara đã gặp diệt vong ngay trước mặt Ngài chỉ trong một sát-na.
Verse 7
भस्मीभूतांस्तु तान्दृष्ट्वा कपिलो मुनिसत्तमः । जगाम परमं शोकं चिन्त्यमानोऽथ किल्बिषम्
Thấy họ đã hóa thành tro bụi, Kapila—bậc tối thắng trong hàng hiền triết—chìm vào nỗi sầu sâu thẳm, rồi suy niệm về lỗi lầm đã xảy ra.
Verse 8
सर्वसङ्गपरित्यागे चित्ते निर्विषयीकृते । अयुक्तं षष्टिसहस्राणां कर्तं मम विनाशनम्
Khi tâm ta đã lìa bỏ mọi ràng buộc và trở nên vô duyên với các cảnh trần, thì thật không xứng để ta làm kẻ gây nên sự diệt vong của sáu vạn ấy.
Verse 9
कृतस्य करणं नास्ति तस्मात्पापविनाशनम् । गत्वा तु कापिलं तीर्थं मोचयाम्यघमात्मनः
Điều đã làm rồi không thể làm lại; vì thế để diệt trừ tội lỗi, ta sẽ đến Kāpila-tīrtha và tự giải thoát khỏi cấu uế nội tâm.
Verse 10
पातालं तु ततो मुक्त्वा कपिलो मुनिसत्तमः । तपश्चचार सुमहन्नर्मदातटमास्थितः
Rồi Kapila, bậc tối thượng trong hàng hiền triết, rời khỏi Pātāla, an trú bên bờ sông Narmadā mà tu khổ hạnh lớn lao.
Verse 11
व्रतोपवासैर्विविधैः स्नानदानजपादिकैः । परं निर्वाणमापन्नः पूजयन्रुद्रमव्ययम्
Nhờ nhiều loại giới nguyện và trai giới—nhờ tắm gội, bố thí, trì tụng japa và các hạnh khác—lại thờ phụng Rudra bất hoại, ngài chứng đắc Niết-bàn tối thượng.
Verse 12
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । गोसहस्रफलं तस्य लभते नात्र संशयः
Ai tắm gội tại thánh địa ấy rồi thờ phụng Đấng Tối Thượng, người ấy được công đức ngang với việc hiến tặng một ngàn con bò—điều này không nghi ngờ.
Verse 13
ज्येष्ठमासे तु सम्प्राप्ते शुक्लपक्षे चतुर्दशी । तत्र स्नात्वा विधानेन भक्त्या दानं प्रयच्छति
Khi tháng Jyeṣṭha đến, vào ngày mười bốn của nửa tháng sáng, sau khi tắm gội tại đó đúng theo nghi lễ, người ấy nên bố thí với lòng sùng kính.
Verse 14
पात्रभूताय विप्राय स्वल्पं वा यदि वा बहु । अक्षयं तत्फलं प्रोक्तं शिवेन परमेष्ठिना
Dù lễ vật ít hay nhiều, nếu dâng cho vị Bà-la-môn xứng đáng, thì quả phúc ấy được nói là bất hoại—đó là lời Śiva, Đấng Tối Thượng, đã tuyên dạy.
Verse 15
अङ्गारकदिने प्राप्ते चतुर्थ्यां नवमीषु च । स्नानं करोति पुरुषो भक्त्योपोष्य वराङ्गना
Hỡi người nữ cao quý, khi đến ngày Aṅgāraka (thứ Ba), và cả vào các tithi mồng bốn cùng mồng chín, nếu người nam trai trai giới với lòng sùng kính rồi tắm gội theo nghi lễ, sẽ được công đức của pháp hành ấy.
Verse 16
रूपमैश्वर्यमतुलं सौभाग्यं संततिं पराम् । लभते सप्तजन्मानि नित्यं नित्यं पुनः पुनः
Người ấy đạt được dung sắc và phú quý vô song, phúc lành, cùng con cháu ưu tú—lặp đi lặp lại, luôn luôn, qua bảy đời sinh.
Verse 17
पौर्णमास्याममावास्यां स्नात्वा पिण्डं प्रयच्छति । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्ता यान्ति सुरालयम्
Vào ngày rằm và ngày sóc, sau khi tắm gội, nếu dâng piṇḍa (lễ vật cho tổ tiên), thì các hương linh của người ấy được thỏa mãn suốt mười hai năm và tiến về cõi trời.
Verse 18
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या दद्याद्दीपं सुशोभनम् । जायते तस्य राजेन्द्र महादीप्तिः शारीरजा
Tâu Đại vương, ai ở thánh địa ấy thành kính dâng một ngọn đèn đẹp, nơi thân người ấy liền sinh đại quang minh—ánh sáng nội tâm hiển lộ.
Verse 19
तत्र तीर्थे मृतानां तु जन्तूनां सर्वदा किल । अनिवर्तिका भवेत्तेषां गतिस्तु शिवमन्दिरात्
Quả thật, các hữu tình chết tại tīrtha ấy được nói là có lộ trình bất thoái: số phận tiến thẳng từ thánh điện của Śiva—không trở lại các cảnh giới thấp.
Verse 175
अध्याय
Adhyāya (dấu đề mục/chương).