Adhyaya 16

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । समातृभिर्भूतगणश्च घोरैर्वृतः समन्तात्स ननर्त शूली । गजेन्द्रचर्मावरणे वसानः संहर्तुकामश्च जगत्समस्तम्

Śrī Mārkaṇḍeya thưa: Được vây quanh bốn phía bởi đoàn Bhūta dữ tợn cùng các Mẫu (Mātṛ), Đấng cầm tam xoa bắt đầu vũ điệu. Khoác da voi chúa, Ngài hiện ra như muốn thu rút toàn thể vũ trụ vào cuộc tiêu dung.

Verse 2

महेश्वरः सर्वसुरेश्वराणां मन्त्रैरनेकेखबद्धमाली । मेदोवसारक्तविचर्चिताङ्गस्त्रैलोक्यदाहे प्रणनर्त शम्भुः

Maheśvara—Śambhu—vũ điệu để thiêu đốt ba cõi. Ngài mang những vòng hoa kết bằng vô số âm tiết huyền nhiệm, từ các thần chú của các chúa tể chư thiên; thân thể Ngài lại bôi đầy mỡ, tủy và huyết.

Verse 3

स कालरात्र्या सहितो महात्मा काले त्रिलोकीं सकलां जहार । संवर्तकाख्यः सहभानुभावः शम्भुर्महात्मा जगतो वरिष्ठः

Đại Linh ấy, cùng Kālarātrī, đến đúng thời liền thâu nhiếp trọn vẹn tam giới. Được gọi là Saṃvartaka, rực sáng như mặt trời, Śambhu vĩ đại—đấng tối thượng của vũ trụ—hiển lộ.

Verse 4

स विस्फुलिङ्गोत्करधूममिश्रं महोल्कवज्राशनिवाततुल्यम् । ततोऽट्टहासं प्रमुमोच घोरं विवृत्य वक्त्रं वडवामुखाभम्

Bấy giờ Ngài há rộng dung nhan như ngọn hỏa Vadavāmukha, phóng ra tiếng cười ghê rợn—tựa cơn bão sấm sét và thiên thạch lớn, hòa lẫn khói và mưa tia lửa.

Verse 5

सहस्रवज्राशनिसंनिभेन तेनाट्टहासेन हरोद्गतेन । आपूरितास्तत्र दिशो दशैव संक्षोभिताः सर्वमहार्णवाश्च

Bởi tràng cười vang dậy từ Hara—tựa ngàn tia sét—mười phương đều bị lấp đầy, và mọi đại dương mênh mông cũng bị chấn động cuộn trào.

Verse 6

स ब्रह्मलोकं प्रजगाम शब्दो ब्रह्माण्डभाण्डं प्रचचाल सर्वम् । किमेतदित्याकुलचेतनास्ते वित्रस्तरूपा ऋषयो बभूवुः

Âm thanh ấy vang tới Brahmaloka, khiến toàn thể “chiếc bình” của trứng vũ trụ rung chuyển. Nghĩ rằng “Đây là gì?”, các bậc hiền triết bối rối trong tâm và hiện vẻ mặt kinh hãi.

Verse 7

प्रणम्य सर्वे सहसैव भीता ब्रह्माणमूचुः परमेश्वरेशम् । भीताश्च सर्वे ऋषयस्ततस्ते सुरासुरैश्चैव महोरगैश्च

Kinh hãi, tất cả đồng loạt đảnh lễ và thưa với Brahmā, bậc Chúa tể giữa chư thiên. Rồi các hiền triết ấy cũng run sợ—cùng với Deva, Asura và các đại long xà hùng mạnh.

Verse 8

विद्युत्प्रभाभासुरभीषणाङ्गः क एष चिक्रीडति भूतलस्थः । कालानलं गात्रमिदं दधानो यस्याट्टहासेन जगद्विमूढम्

“Kẻ nào đây, đứng trên mặt đất mà vui đùa—thân tướng đáng sợ rực sáng như tia chớp; mang thân thể như ngọn lửa của Thời Gian, và bởi tiếng cười sấm dậy của hắn mà cả thế gian đều mê mờ bối rối?”

Verse 9

वित्रस्तरूपं प्रबभौ क्षणेन संहर्तुमिच्छेत्किमयं त्रिलोकीम् । सार्धं त्वया सप्तभिरर्णकैश्च जनस्तपः सत्यमभिप्रयाति

Chỉ trong khoảnh khắc, Ngài hiện ra với hình tướng kinh khiếp—phải chăng Ngài muốn thu nhiếp, tiêu dung cả tam giới? Cùng với Ngài, và bảy đại dương, muôn loài vội hướng về khổ hạnh và chân thật như nơi nương tựa duy nhất.

Verse 10

संहर्तुकामो हि क एष देव एतत्समस्तं कथयाप्रमेय । न दृष्टमेतद्विषमं कदापि जानासि तत्त्वं परमो मतो नः

Ôi Thần linh, ai là kẻ khởi tâm muốn hủy diệt? Ôi Đấng vô lượng, xin nói rõ toàn bộ sự việc này. Chúng con chưa từng thấy điều gì kinh hãi đến thế; Ngài biết chân tướng, nên chúng con tôn Ngài làm bậc thẩm quyền tối thượng.

Verse 11

निशम्य तद्वाक्यमथाबभाषे ब्रह्मा समाश्वास्य सुरादिसङ्घान्

Nghe những lời ấy, Brahmā liền cất lời, trước hết trấn an hội chúng gồm chư thiên và các đoàn thể thiên giới đang tụ hội.

Verse 12

श्रीब्रह्मोवाच । स एष कालस्त्रिदिवं त्वशेषं संहर्तुकामो जगदक्षयात्मा । पूर्णे च शेते परिवत्सराणां भविष्यतीशानविभुर्न चित्रम्

Śrī Brahmā phán: “Chính Ngài là Kāla (Thời gian), bản thể bất hoại của vũ trụ, nay muốn thu nhiếp cả cõi Tridiva của chư thiên. Khi chu kỳ các năm ‘parivatsara’ viên mãn, Ngài sẽ thành Īśāna, Đấng Chủ Tể bao trùm khắp; điều ấy chẳng có gì lạ.”

Verse 13

संवत्सरोऽयं परिवत्सरश्च उद्वत्सरो वत्सर एष देवः । दृष्टोऽप्यदृष्टः प्रहुतः प्रकाशी स्थूलश्च सूक्ष्मः परमाणुरेषः

Ngài chính là năm—saṃvatsara, parivatsara, udvatsara và vatsara—chính vị thần này. Dẫu thấy mà vẫn chẳng thấy; dẫu được thỉnh trong lễ hiến cúng, Ngài vẫn tự chiếu sáng. Ngài vừa thô vừa tế—quả thật chính là vi trần (paramāṇu).

Verse 14

नातः परं किंचिदिहास्ति लोके परापरोऽयं प्रभुरात्मवादी । तुष्येत मे कालसमानरूप इत्येवमुक्त्वा भगवान्सुरेशः

Trong thế gian này không có gì cao hơn Ngài. Đấng Chúa Tể ấy vừa siêu việt vừa nội tại, là bậc khai thị Chân Ngã (Ātman). “Nguyện Đấng mang hình tướng của Thời gian (Kāla) đoái thương con”—nói như vậy xong, Thiên chủ Indra…

Verse 15

सनत्कुमारप्रमुखैः समेतः संतोषयामास ततो यतात्मा

Bấy giờ, cùng với Sanatkumāra và các bậc hiền triết khác đứng đầu, vị tự chế ấy đã khiến mọi người được an lòng và hoan hỷ.

Verse 16

। अध्याय

Chương (dấu chỉ phân đoạn).

Verse 17

ओङ्कार हुङ्कारपरिष्कृताय स्वधावषट्कार नमोनमस्ते । गुणत्रयेशाय महेश्वराय ते त्रयीमयाय त्रिगुणात्मने नमः

Xin đảnh lễ, xin đảnh lễ Ngài—Đấng được trang nghiêm bởi Oṃ và Huṃ, được tán dương qua svadhā và vaṣaṭ. Kính lạy Maheśvara, Chúa tể của ba guṇa; kính lạy Đấng là tinh túy của Tam Veda, tự thể mang ba guṇa.

Verse 18

त्वं शङ्करत्वं हि महेश्वरोऽसि प्रधानमग्र्यं त्वमसि प्रविष्टः । त्वं विष्णुरीशः प्रपितामहश्च त्वं सप्तजिह्वस्त्वमनन्तजिह्वः

Ngài chính là Śaṅkara; Ngài chính là Maheśvara. Ngài đã thấm nhập vào Pradhāna nguyên sơ, cội nguồn tối thượng. Ngài là Viṣṇu, là Īśa, và cũng là Prapitāmaha (Brahmā). Ngài là ngọn lửa bảy lưỡi, và Ngài cũng là Đấng có vô lượng lưỡi.

Verse 19

स्रष्टासि सृष्टिश्च विभो त्वमेव विश्वस्य वेद्यं च परं निधानम् । आहुर्द्विजा वेदविदो वरेण्यं परात्परस्त्वं परतः परोऽसि

Hỡi Đấng bao trùm khắp, chỉ Ngài là Đấng Sáng Tạo và cũng chính là tiến trình tạo hóa; Ngài là kho báu tối thượng và là đối tượng rốt ráo cần được nhận biết trong vũ trụ. Các dvija, bậc thông hiểu Veda, tôn xưng Ngài là đáng tôn thờ nhất—vượt trên mọi đỉnh cao, vượt ngoài mọi sự vượt ngoài.

Verse 20

सूक्ष्मातिसूक्ष्मं प्रवदन्ति यच्च वाचो निवर्तन्ति मनो यतश्च

Người ta nói Thực Thể ấy vi tế hơn cả điều vi tế nhất—nơi lời nói phải quay lui, và nơi tâm trí cũng rút về.

Verse 21

श्रीमहादेव उवाच । त्वया स्तुतोऽहं विविधैश्च मन्त्रैः पुष्णामि शान्तिं तव पद्मयोने । ईक्षस्व मां लोकमिमं ज्वलन्तं वक्त्रैरनेकैः प्रसभं हरन्तम्

Śrī Mahādeva phán: “Hỡi Đấng sinh từ hoa sen (Brahmā), vì ngươi đã tán tụng Ta bằng nhiều thần chú, Ta ban cho ngươi sự an tịnh. Nay hãy nhìn Ta—rực cháy trong cõi đời này—với muôn miệng, Ta mạnh mẽ nuốt trọn nó.”

Verse 22

एवमुक्त्वा स देवेशो देव्या सह जगत्पतिः । पितामहं समाश्वास्य तत्रैवान्तरधीयत

Nói xong, Đấng Chúa tể chư thiên, Chủ tể vũ trụ, cùng với Nữ Thần an ủi Pitāmaha (Brahmā) rồi liền ẩn mất ngay tại chốn ấy.

Verse 23

इदं महत्पुण्यतमं वरिष्ठं स्तोत्रं निशम्येह गतिं लभन्ते । पापैरनेकैः परिवेष्टिता ये प्रयान्ति रुद्रं विमलैर्विमानैः

Nghe bài thánh tụng vĩ đại, công đức tối thượng và ưu thắng này, con người đạt được con đường cát tường ngay tại đời này. Dẫu bị bao tội lỗi vây phủ, họ vẫn tiến về Rudra, được nâng chở trên những vimāna thanh tịnh không vết nhơ.

Verse 24

भयं च तेषां न भवेत्कदाचित्पठन्ति ये तात इदं द्विजाग्र्याः । सङ्ग्रामचौराग्निवने तथाब्धौ तेषां शिवस्त्राति न संशयोऽत्र

Hỡi người thân yêu, những bậc nhị sinh tối thượng tụng đọc lời này thì chẳng bao giờ khởi sợ hãi. Dù nơi chiến trận, giữa bọn trộm, trong lửa, giữa rừng hay cả ngoài biển—Śiva vẫn che chở họ; điều ấy không chút nghi ngờ.