Adhyaya 150

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज कुसुमेश्वरमुत्तमम् । दक्षिणे नर्मदाकूले उपपातकनाशनम्

Sri Markandeya nói: Này đức vua vĩ đại, sau đó hãy đến Kusumesvara tuyệt vời ở bờ nam sông Narmada, nơi tiêu trừ những tội lỗi nhỏ.

Verse 2

कामेन स्थापितो देवः कुसुमेश्वरसंज्ञितः । ख्यातः सर्वेषु लोकेषु देवदेवः सनातनः

Được thiết lập bởi Kama, vị thần này được gọi là Kusumesvara. Nổi tiếng trong khắp các thế giới, Ngài là Chúa tể vĩnh hằng của các vị thần.

Verse 3

कामो मनोभवो विश्वः कुसुमायुधचापभृत् । स कामान् ददाति सर्वान् पूजितो मीनकेतनः

Kama—sinh ra từ tâm trí, bao trùm tất cả, người cầm vũ khí hoa và cung—khi được tôn thờ dưới tên Minaketana, sẽ ban cho mọi điều mong ước.

Verse 4

तेन निर्दग्धकायेन चाराध्य परमेश्वरम् । अनङ्गेन तथा प्राप्तमङ्गित्वं नर्मदातटे

Sau đó, mặc dù cơ thể đã bị thiêu rụi, Ananga đã tôn thờ Đấng Tối Cao một cách đúng đắn; và như vậy, trên bờ sông Narmada, ngài đã lấy lại được hình hài.

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । अङ्गिभृतस्य नाशत्वमनङ्गस्य तु मे वद । न श्रुतं न च मे दृष्टं भूतपूर्वं कदाचन

Yudhiṣṭhira thưa rằng: Xin hãy nói cho ta biết, người mang thân xác ấy vì sao bị diệt mất, và Anaṅga—đấng vô thân—đã thành tựu ra sao. Điều này ta chưa từng nghe, cũng chưa từng thấy từ thuở nào.

Verse 6

एतत्सर्वं यथा वृत्तमाचक्ष्व द्विजसत्तम । श्रोतुमिच्छामि विप्रेन्द्र भीमार्जुनयमैः सह

Hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija, xin thuật lại cho ta biết mọi việc đã diễn ra như thế nào. Hỡi vị đứng đầu các Bà-la-môn, ta muốn được nghe cùng với Bhīma, Arjuna và đôi huynh đệ song sinh.

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आदौ कृतयुगे तात देवदेवो महेश्वरः । तपश्चचार विपुलं गङ्गासागरसंस्थितः

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Này con, thuở ban đầu của Kṛta Yuga, Maheśvara—Đấng Thần của chư thần—an trú tại Gaṅgā-sāgara và thực hành khổ hạnh rộng lớn.

Verse 8

तेन सम्पादिता लोकास्तपसा ससुरासुराः । जग्मुस्ते शरणं सर्वे देवदेवं शचीपतिम्

Nhờ sức khổ hạnh ấy, các cõi—cùng chư thiên và a-tu-la—đều xao động, rối loạn. Vì vậy tất cả tìm đến nương tựa nơi chúa tể chư thiên, Indra, phu quân của Śacī.

Verse 9

व्यापकः सर्वभूतानां देवदेवो महेश्वरः । संतापयति लोकांस्त्रींस्तन्निवारय गोपते

Maheśvara—Thần của chư thần—đấng thấm khắp mọi loài hữu tình, đang thiêu đốt tam giới. Hỡi Indra, chúa tể chư thiên, xin hãy ngăn lại!

Verse 10

श्रुत्वा तद्वचनं तेषां देवानां बलवृत्रहा । चिन्तयामास मनसा तपोविघ्नायचादिशत्

Nghe lời các chư thiên, Indra—bậc dũng mãnh diệt Vṛtra—trầm tư trong tâm rồi ban lệnh ngăn trở cuộc khổ hạnh ấy.

Verse 11

अप्सरां मेनकां रम्भां घृताचीं च तिलोत्तमाम् । वसन्तं कोकिलं कामं दक्षिणानिलमुत्तमम्

Ngài triệu gọi các apsarā: Menakā, Rambhā, Ghṛtācī và Tilottamā; lại gọi cả mùa Xuân, chim cuốc, thần Kāma và luồng gió Nam thượng hảo.

Verse 12

गत्वा तत्र महादेवं तपश्चरणतत्परम् । क्षोभयध्वं यथान्यायं गङ्गासागरवासिनम्

“Hãy đến đó, đến bên Mahādeva—Đấng chuyên nhất hành trì khổ hạnh—và theo phương tiện thích đáng, hãy khuấy động, làm xao nhiễu vị Chúa ngự tại Gaṅgā-sāgara.”

Verse 13

एवमुक्तास्तु ते सर्वे देवराजेन भारत । देवाप्सरःसमोपेता जग्मुस्ते हरसन्निधौ

Hỡi Bhārata, được Thiên vương truyền như thế, tất cả họ—cùng đoàn thể apsarā—đều đến trước Hara (Śiva).

Verse 14

वसन्तमासे कुसुमाकराकुले मयूरदात्यूहसुकोकिलाकुले । प्रनृत्य देवाप्सरगीतसंकुले प्रवाति वाते यमनैरृताकुले

Trong tháng xuân, khi lùm cây chen chúc hoa nở, đầy chim công, thủy điểu, vẹt và chim cuốc; khi vang dậy tiếng hát và điệu múa của các apsarā—bấy giờ thổi lên ngọn gió mang ảnh hưởng của Yama và Nairṛta, tức tử vong và kinh hãi.

Verse 15

तेन संमूर्छिताः सर्वे संसर्गाच्च खगोत्तमाः । मधुमाधवगन्धेन सकिन्नरमहोरगाः

Bởi phép mê ấy, hết thảy đều ngất lịm; và do sự tiếp xúc đó, ngay cả loài chim cao quý nhất—cùng các Kinnara và những đại xà—cũng say đắm bởi hương Madhu và Mādhava, mùi thơm mật ngọt của mùa xuân.

Verse 16

यावदालोकते तावत्तद्वनं व्याकुलीकृतम् । वीक्षते मदनाविष्टं दशावस्थागतं जनम्

Xa đến đâu mắt còn trông thấy, khu rừng ấy đều bị khuấy động rối bời; và người ta hiện ra bị Kāma (dục vọng) chiếm giữ, sa vào muôn trạng thái và cảnh huống khác nhau.

Verse 17

देवदेवोऽपि देवानामवस्थात्रितयं गतः । सात्त्विकीं राजसीं राजंस्तामसीं तां शृणुष्व मे

Ngay cả Đấng là Thần của chư thần cũng bước vào ba trạng thái. Hỡi Đại vương, hãy nghe từ ta: đó là sāttvika, rājasika và tāmasika.

Verse 18

एकं योगसमाधिना मुकुलितं चक्षुर्द्वितीयं पुनः पार्वत्या जघनस्थलस्तनतटे शृङ्गारभारालसम् । अन्यद्दूरनिरस्तचापमदनक्रोधानलोद्दीपितं शम्भोर्भिन्नरसं समाधिसमये नेत्रत्रयं पातु वः

Nguyện ba con mắt của Śambhu hộ trì cho các ngươi: một mắt khép lại trong yoga-samādhi; mắt thứ hai lại lả lơi dưới sức nặng ái tình khi tựa nơi hông và bầu ngực của Pārvatī; và mắt còn lại—bừng cháy như lửa phẫn nộ đối với Madana, kẻ có cây cung đã bị hất văng xa—hiển lộ uy lực khác thường ngay trong khoảnh khắc samādhi.

Verse 19

एवं दृष्टः स देवेन सशरः सशरासनः । भस्मीभूतो गतः कामो विनाशः सर्वदेहिनाम्

Thế rồi, khi bị Thần linh nhìn thấy, Kāma—cùng cung và tên—liền hóa thành tro bụi mà rời đi; và trở thành nguyên nhân hủy hoại đối với mọi loài hữu thân, bởi dục vọng đem đến diệt vong.

Verse 20

कामं दृष्ट्वा क्षयं यातं तत्र देवाप्सरोगणाः । भीता यथागतं सर्वे जग्मुश्चैव दिशो दश

Thấy Kāma bị diệt vong tại đó, đoàn chư thiên và các apsara kinh hãi; tất cả rời đi như lúc đến, tản mác về mười phương.

Verse 21

कामेन रहिता लोकाः ससुरासुरमानवाः । ब्रह्माणं शरणं जग्मुर्देवा इन्द्रपुरोगमाः

Khi Kāma không còn, các cõi—chư thiên, asura và loài người—đều trở nên thiếu vắng dục lực; bấy giờ các thần, do Indra dẫn đầu, đến nương tựa nơi Brahmā.

Verse 22

सीदमानं जगद्दृष्ट्वा तमूचुः परमेष्ठिनम् । जानासि त्वं जगच्छेषं प्रभो मैथुनसम्भवात्

Thấy thế gian đang suy tàn như chìm xuống, họ thưa với Parameṣṭhin (Brahmā): “Bạch Chúa tể, Ngài biết điều còn lại của thế gian, bởi sự tạo hóa tiếp diễn từ sự phối hợp vợ chồng.”

Verse 23

प्रजाः सर्वा विशुष्यन्ति कामेन रहिता विभो

Bạch Đấng Toàn Năng, muôn loài đang héo úa dần, vì bị tước mất Kāma.

Verse 24

एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां देवानां प्रपितामहः । जगाम सहितस्तत्र यत्र देवो महेश्वरः

Nghe những lời ấy của chư thiên, Prāpitāmaha (Brahmā) cùng họ đi đến nơi Bhagavān Maheśvara ngự trị.

Verse 25

अतोषयज्जगन्नाथं सर्वभूतमहेश्वरम् । स्तुतिभिस्तण्डकैः स्तोत्रैर्वेदवेदाङ्गसम्भवैः

Ngài đã làm hài lòng Jagannātha, Maheśvara—Đấng Chúa tể của muôn loài—bằng những lời tán tụng, các khúc thánh ca nhịp điệu (taṇḍaka) và những bài stotra kết tinh từ Veda cùng Vedāṅga.

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो देवानां परमेश्वरः । उवाच मधुरां वाणीं देवान्ब्रह्मपुरोगमान्

Bấy giờ Mahādeva, Đấng Tối Thượng của chư Thiên, khi đã hoan hỷ, liền nói lời dịu ngọt với các vị thần, đứng đầu là Brahmā.

Verse 27

किं कार्यं कश्च सन्तापः किं वागमनकारणम् । देवतानामृषीणां च कथ्यतां मम माचिरम्

“Có việc gì, và nỗi ưu phiền này là sao? Vì duyên cớ nào các ngươi đến đây? Hỡi chư Thiên và các bậc Ṛṣi, hãy nói cho Ta ngay, chớ chậm trễ.”

Verse 28

देवा ऊचुः । कामनाशाज्जगन्नाशो भवितायं चराचरे । त्रैलोक्यं त्वं पुनः शम्भो उत्पादयितुमर्हसि

Chư Thiên thưa rằng: “Khi Kāma bị diệt, thế gian hữu động và vô động sẽ suy vong. Ôi Śambhu, Ngài nên khiến ba cõi lại được sinh khởi lần nữa.”

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां विमृश्य परमेश्वरः । चिन्तयामास कामस्य विग्रहं भुवि दुर्लभम्

Nghe lời họ, Parameśvara trầm tư suy xét và bắt đầu nghĩ đến hình thể của Kāma—một sự hiện thân khó có được nơi cõi đất.

Verse 30

आजगाम ततः शीघ्रमनङ्गो ह्यङ्गतां गतः । प्राणदः सर्वभूतानां पश्यतां नृपसत्तम

Rồi Ananga (Kāmadeva) liền đến thật mau, quả đã lấy lại thân tướng hữu hình—đấng ban hơi thở sinh mệnh cho muôn loài—khi mọi người đều chứng kiến, hỡi bậc vương tối thượng.

Verse 31

ततः शङ्खनिनादेन भेरीणां निःस्वनेन च । अभ्यनन्दंस्ततो देवं सुरासुरमहोरगाः

Bấy giờ, giữa tiếng tù và ốc vang rền và tiếng trống bheri dội khắp, vị Thiên thần ấy được chư thiên, a-tu-la và các đại xà đồng lòng tán dương.

Verse 32

नमस्ते देवदेवेश कृतार्थाः सुरसत्तमाः । विसर्जिताः पुनर्जग्मुर्यथागतमरिन्दम

“Kính lễ Ngài, bậc Chúa tể của chư thiên!”—nói vậy, các thiên thần tối thượng, đã toại nguyện, được cho lui, liền trở về theo đúng con đường đã đến, hỡi đấng hàng phục kẻ thù.

Verse 33

गतेषु सर्वदेवेषु कामदेवोऽपि भारत । तपश्चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः

Khi hết thảy chư thiên đã rời đi, Kāmadeva cũng vậy, hỡi Bhārata, nương tựa bờ sông Narmadā mà thực hành khổ hạnh rộng lớn.

Verse 34

तपोजपकृशीभूतो दिव्यं वर्षशतं किल । महाभूतैर्विघ्नकरैः पीड्यमानः समन्ततः

Gầy mòn vì khổ hạnh và trì tụng, quả thật suốt trăm năm cõi trời; Ngài bị các đại nguyên tố gây chướng ngại quấy nhiễu, bức bách từ mọi phía.

Verse 35

आत्मविघ्नविनाशार्थं संस्मृतः कुण्डलेश्वरः । चकार रक्षां सर्वत्र शरपाते नृपोत्तम

Để diệt trừ những chướng ngại đe dọa bản thân, ngài liền tưởng niệm và thỉnh cầu Kuṇḍaleśvara. Giữa cơn mưa tên, hỡi bậc vương tối thượng, Kuṇḍaleśvara đã ban sự hộ trì khắp mọi nơi.

Verse 36

ततस्तुष्टो महादेवो दृढभक्त्या वरप्रदः । वरेण छन्दयामास कामं कामविनाशनः

Bấy giờ Mahādeva, đấng ban phúc, hoan hỷ trước lòng sùng kính kiên cố, liền sẵn lòng ban ân. Đấng diệt trừ kāma (dục vọng) đã mời Kāma tùy ý chọn lấy một ân huệ.

Verse 37

ज्ञात्वा तुष्टं महादेवमुवाच झषकेतनः । प्रणतः प्राञ्जलिर्भूत्वा देवदेवं त्रिलोचनम्

Biết Mahādeva đã hoan hỷ, Jhaṣaketu (Kāmadeva) liền thưa. Cúi lạy, chắp tay cung kính, ngài bạch lên Đấng Thần của chư thần, vị Chúa Ba Mắt.

Verse 38

यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र तीर्थे जगन्नाथ सदा संनिहितो भव

“Nếu Ngài đã hoan hỷ, hỡi Đấng Chúa của chư thiên—nếu phúc lành sẽ được ban cho con—thì ngay tại thánh địa tīrtha này, hỡi Jagannātha, xin Ngài luôn ngự hiện.”

Verse 39

तथेति चोक्त्वा वचनं देवदेवो महेश्वरः । जगामाकाशमाविश्य स्तूयमानोऽप्सरोगणैः

Nói lời “Tathāstu—đúng như vậy,” Thần của chư thần, Maheśvara, liền nhập vào hư không mà ra đi, trong tiếng tán thán của các đoàn apsarā.

Verse 40

गते चादर्शनं देवे कामदेवो जगद्गुरुम् । स्थापयामास राजेन्द्र कुसुमेश्वरसंज्ञितम्

Khi vị Thiên ấy đã khuất khỏi tầm mắt, hỡi bậc chúa của các vua, Kāmadeva đã an lập Jagadguru Śiva tại đó, với danh xưng “Kusumeśvara”.

Verse 41

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ह्युपवासपरायणः । चैत्रमासे चतुर्दश्यां मदनस्य दिनेऽथवा

Và bất cứ ai tại tīrtha ấy tắm gội thanh tịnh và chuyên tâm trì trai—vào ngày mười bốn của tháng Caitra, hoặc vào ngày thiêng hiến dâng cho Madana (Kāma)—

Verse 42

प्रभाते विमले प्राप्ते स्नात्वा पूज्य दिवाकरम् । तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत्पितृदेवताः

Khi buổi sớm tinh khiết đã đến, hãy tắm gội rồi lễ bái Thần Mặt Trời; kế đó dùng nước hòa mè mà dâng tarpaṇa lên các Pitṛ-devatā (chư vị tổ tiên).

Verse 43

कृत्वा स्नानं विधानेन पूजयित्वा च तं नृप । पिण्डनिर्वपणं कुर्यात्तस्य पुण्यफलं शृणु

Hỡi Đại vương, sau khi tắm theo đúng nghi thức và lễ bái Ngài, hãy cúng dâng piṇḍa; nay xin nghe quả phúc của việc ấy.

Verse 44

सत्त्रयाजिफलं यच्च लभते द्वादशाब्दिकम् । पिण्डदानात्फलं तच्च लभते नात्र संशयः

Phúc quả mà người hành sattra-yajña đạt được trong mười hai năm—chính phúc quả ấy cũng đạt được nhờ cúng dâng piṇḍa; điều này không hề nghi ngờ.

Verse 45

अङ्कुल्लमूले यः पिण्डं पित्ःनुद्दिश्य दापयेत् । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति पितामहाः

Ai ở gốc cây Aṅkulla mà dâng piṇḍa để hồi hướng cho các Pitṛ, thì các bậc tổ tiên (pitāmaha) của người ấy được mãn nguyện suốt mười hai năm.

Verse 46

कृमिकीटपतङ्गा ये तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । प्राप्नुवन्ति मृताः स्वर्गं किं पुनर्ये नरा मृताः

Hỡi Yudhiṣṭhira, ngay cả loài giun, côn trùng và bướm đêm chết tại thánh địa ấy cũng được lên trời; huống chi là con người chết tại đó.

Verse 47

संन्यासं कुरुते योऽत्र जितक्रोधो जितेन्द्रियः । कुसुमेशे नरो भक्त्या स गच्छेच्छिवमन्दिरम्

Ai tại Kusumeśa này phát tâm saṃnyāsa, chế ngự sân hận và điều phục các căn, người ấy với lòng bhakti sẽ đến thánh cư của Śiva.

Verse 48

तत्र दिव्याप्सरोभिश्च देवगन्धर्वगायनैः । क्रीडते सेव्यमानस्तु कल्पकोटिशतं नृप

Hỡi Đại vương, tại đó người ấy được các Apsaras cõi trời và các Gandharva thần thánh ca hát hầu cận; được tôn vinh như vậy, người ấy vui hưởng suốt một trăm koṭi kalpa.

Verse 49

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । जायते राजराजेन्द्रैः पूज्यमानो नृपो महान्

Khi thời hạn ấy viên mãn, người ấy trở lại đây thọ thân người; sinh làm bậc đại vương, được tôn kính ngay cả bởi các đế vương trong hàng vua chúa.

Verse 50

सुरूपः सुभगो वाग्मी विक्रान्तो मतिमाञ्छुचिः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वव्याधिविवर्जितः

Người dung mạo đoan nghiêm, phúc lành đầy đủ, lời nói hùng biện, dũng mãnh, trí tuệ và thanh tịnh—sống trọn một trăm năm và hơn nữa, lìa xa mọi bệnh tật.

Verse 51

एतत्पुण्यं पापहरं तीर्थकोटिशताधिकम् । कुसुमेशेति विख्यातं सर्वदेवनमस्कृतम्

Công đức này diệt trừ tội lỗi, vượt hơn hàng trăm ức thánh địa (tīrtha); được xưng tụng là ‘Kusumeśa’, được chư thiên đồng kính lễ.

Verse 150

। अध्याय

Adhyāya (dấu chỉ tiêu đề chương).