Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

पुरा तत्र द्विजः कश्चिद्वेदवेदाङ्गपारगः । पत्नीपुत्रसुहृद्वर्गैः स्वकर्मनिरतोऽवसत्

Transliteration

purā tatra dvijaḥ kaścidvedavedāṅgapāragaḥ | patnīputrasuhṛdvargaiḥ svakarmanirato'vasat

Translation

Trước đây, có một người sinh hai lần (dvija) sống ở đó, thông thạo các kinh Veda và các nhánh phụ trợ, sống cùng vợ, các con và nhóm bạn bè, tận tụy với bổn phận của mình.

Word by Word

• पुरा: formerly
• पुरा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• द्विजः: a brāhmaṇa
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः

• कश्चित्: a certain
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; अनिश्चित-सर्वनाम

• वेदवेदाङ्गपारगः: versed in the Vedas and Vedāṅgas
• वेदवेदाङ्गपारगः: Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वेद + वेदाङ्ग + पारग (प्रातिपदिक; √गम् (धातु) से पारग)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; विशेषण; समासः—द्वन्द्वः (वेदाः च वेदाङ्गानि च) + तत्पुरुष-प्रायः (तयोः पारगः = पारंगतः)

• पत्नीपुत्रसुहृद्वर्गैः: with (his) wife, sons, and circle of friends
• पत्नीपुत्रसुहृद्वर्गैः: Sahakāraka (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: पत्नी + पुत्र + सुहृद् + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd) बहुवचनम्; करण/सहकारक; समासः—द्वन्द्वः (पत्नी-पुत्र-सुहृद्-वर्ग)

• स्वकर्मनिरतः: devoted to his own duties
• स्वकर्मनिरतः: Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्व + कर्म + निरत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रम्/√रि (धातु) से निरत)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; क्त/निष्ठा-प्राय विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (स्वं कर्म यस्मिन् निरतः)

• अवसत्: lived / dwelt
• अवसत्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Speaker

Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kohanasva (contextual)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: King (mahīpāla)

Visual Art Cues

Scene: A learned brahmin in a riverside settlement: teaching Veda, performing daily rites, surrounded by wife, sons, and friends; the Kohanasva tīrtha lies nearby, hinting at impending sacred event.

Characters & Entities

• Kohanasva (implied location)
• Dvija (a Brahmin figure)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It introduces a dharmic exemplar—learned and duty-bound—setting the stage for a tīrtha-centered teaching narrative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative context is Kohanasva tīrtha (introduced in the prior verse).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it describes a life devoted to sva-dharma (prescribed duties).