Shukla Yajur Veda — Adhyaya 3, Mantra 49
Rishi: Ritual formula embedded in VS; ṛṣi attribution not foregrounded in Śrauta manuals.
Devata: Indra (Śatakratu) and the dārvi as ritual instrument-personification.
Chandas: Anuṣṭubh (to be verified).
Samhita Patha (Devanagari)
पू॒र्णा द॑र्वि॒ परा॑ पत॒ सुपू॑र्णा॒ पुन॒रा प॑त । व॒स्नेव॒ विक्री॑णावहा॒ इष॒मूर्ज॑ᳪ शतक्रतो
Transliteration
pūrṇā́ darvi párā pata supūrṇā́ púnar ā́ pata | vásneva víkrīṇāvahā íṣam ūrjáṃ śatakrato ||
Translation
Hỡi muôi (darvī) đã đầy, hãy bay đi; hỡi muôi đầyดี, hãy bay trở lại. Hỡi Śatakratu, Đấng có trăm sức mạnh, như đổi chác bằng giá, xin cho chúng con đổi lấy sự nuôi dưỡng và sinh lực.
Padapatha (Word Analysis)
पूर्णा । दर्वि । परा । पत । सु-पूर्णा । पुनः । आ । पत । वस्ना । इव । वि-क्रीणावहै । इषम् । ऊर्जम् । शत-क्रतो ।
Word by Word
पूर्णाfull
पूर्णा:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक) < √पॄ (पूरणे)
दर्विःthe ladle
दर्विः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदर्वि (प्रातिपदिक)
पराaway, forth
परा:
—
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/अव्यय)
पतfly/go
पत:
—
TypeVerb
Root√पत् (गतौ)
सुwell, completely
सु:
—
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय)
पूर्णाfull
पूर्णा:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक) < √पॄ (पूरणे)
पुनःagain
पुनः:
—
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
आback, towards (here)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
पतfly/come
पत:
—
TypeVerb
Root√पत् (गतौ)
वस्नाwith a price (as the means)
वस्ना:
करण
TypeNoun
Rootवस्न (प्रातिपदिक)
इवas if, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
विक्रीणावहैlet us two bring by purchase / procure
विक्रीणावहै:
—
TypeVerb
Rootवि + √क्री (द्रव्यविनिमये) + √वह् (प्रापणे/वहने)
इषम्refreshment, nourishment
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक)
ऊर्जम्strength, vigor
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक)
शतक्रतोO Śatakratu (Indra), of a hundred powers/rites
शतक्रतो:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootशतक्रतु (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
Entities Mentioned
I
Indra (Śatakratu)D
Dārvi (ritual ladle, personified)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes