Mantra 48
Rishi: Ritual formula within VS Soma liturgy (ṛṣi attribution secondary in Śrauta deployment).
Devata: Avabhṛtha / Waters as purifiers; protective deity implied in ‘deva … pāhi’.
Chandas: Mixed/prose-yajus with metrical residues (to be verified).
Samhita Patha (Devanagari)
अव॑भृथ निचुम्पुण निचे॒रुर॑सि निचुम्पु॒णः । अव॑ दे॒वैर्दे॒वकृ॑त॒मेनो॑ऽयासिष॒मव॒ मर्त्यै॒र्मर्त्य॑कृतं पुरु॒राव्णो॑ देव रि॒षस्पा॑हि
Transliteration
avabhṛ́tha nicumpuṇa nicerúr asi nicumpuṇaḥ | áva deváir devákṛtam éno ’yāsiṣam áva mártyair mártyakṛtaṃ pururā́vṇo deva riṣáspāhi ||
Translation
Hỡi Avabhṛtha, hỡi Đấng tẩy sạch—Ngài đã giáng xuống như Đấng tẩy sạch. Cùng với chư Thiên, ta đã gạt bỏ tội lỗi do chư Thiên gây nên; cùng với loài người, ta đã gạt bỏ tội lỗi do loài người gây nên. Ôi Thần linh có nhiều nẻo giải thoát, xin che chở chúng con khỏi tổn hại.
Padapatha (Word Analysis)
अव-भृथ । निचुम्पुण । निचेरुः । असि । निचुम्पुणः । अव । देवैः । देव-कृतम् । एनः । अयासिषम् । अव । मर्त्यैः । मर्त्य-कृतम् । पुरु-राव्णः । देव । रिषस् । पाहि ।
Word by Word
अवभृथthe concluding bath (Avabhṛtha)
अवभृथ:
कर्म (क्रियाविशेष/विधेय)
TypeNoun
Rootअवभृथ (प्रातिपदिक; अव-√भृ ‘to bear/bring down’ से निष्पन्न) अथवा अवभृथ (स्नान/समापन-क्रिया का नाम)
निचुम्पुणdownwards; into the depth
निचुम्पुण:
अधिकारण/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनि-चुम्पुण (प्रातिपदिक; ‘नीचे/अधः’ अर्थे)
निचेरुःthey have gone down / descended
निचेरुः:
कर्तृ (देवाः/ऋत्विजः इत्यादि निहित-कर्तारः)
TypeVerb
Rootनि-√चर् (चरँ गतौ)
असिyou are
असि:
सम्बन्ध/विधेय (असि = ‘thou art’)
TypeVerb
Root√अस् (असँ भुवि)
निचुम्पुणः(you are) downward-going / going into the depth
निचुम्पुणः:
कर्तृ-विशेषण (त्वम्)
TypeAdjective
Rootनि-चुम्पुण (प्रातिपदिक)
अवdown; away
अव:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअव
देवैःby the gods
देवैः:
करण
TypeNoun
Rootदेव
देवकृतम्done by the gods
देवकृतम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootदेव-कृत (कृदन्त/समास; देव + कृत)
एनःsin; offense
एनः:
कर्म
TypeNoun
Rootएनस्
अयासिषम्may I remove/ward off (it)
अयासिषम्:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√यास्/√या (गत्यर्थ; ‘अयासिषम्’ = desiderative/aorist-like injunctive form in Vedic usage)
अवdown; away
अव:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअव
मर्त्यैःby mortals
मर्त्यैः:
करण
TypeNoun
Rootमर्त्य
मर्त्यकृतम्done by mortals
मर्त्यकृतम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootमर्त्य-कृत (समास; मर्त्य + कृत)
पुरुराव्णःof Pururavas
पुरुराव्णः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (Proper)
Rootपुरुराव्ण (प्रातिपदिक; ‘पुरुरावस्’ नाम्नः षष्ठी/सम्बोधन-छाया वैदिकरूपम्)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव
रिषस्harm; injury
रिषस्:
कर्म
TypeNoun
Rootरिषस् (प्रातिपदिक; ‘हानि/क्षति’)
पाहिprotect
पाहि:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Root√पा (पा रक्षणे)
Entities Mentioned
A
Avabhṛtha (the purificatory bath/rite)Ā
Āpaḥ (Waters)D
Deva as protector (implicit in “deva…pāhi”)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes