Shukla Yajur Veda — Adhyaya 29, Mantra 34
Rishi: Traditional: attributed within the Śukla-Yajurvedic transmission to the ritual seer-lineage (often subsumed under Yājñavalkya’s redactional authority for the Saṃhitā).
Devata: Tvaṣṭṛ
Chandas: Triṣṭubh (by cadence and pāda-length)
Samhita Patha (Devanagari)
य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी जनि॑त्री रूपै॒रपि॑ᳪश॒द्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । तम॒द्य हो॑तरिषि॒तो यजी॑यान् दे॒वं त्वष्टा॑रमि॒ह य॑क्षि वि॒द्वान्
Transliteration
yá imé dyā́vā-pṛthivī́ janítrī rū́pair ápiṃśad bhúvanāni víśvā | tám adyá hotar iṣitó yájīyān deváṃ tváṣṭāram ihá yákṣi vidvā́n ||
Translation
Đấng đã điểm tô Trời và Đất—hai đấng sinh thành—bằng những hình tướng mỹ lệ và đã tạo tác mọi thế giới: hôm nay, hỡi Hotṛ, khi đã được thúc giục đúng phép, hãy tại đây tế tự vị thần đáng tôn kính hơn cả ấy, chính là Tvaṣṭṛ, với tư cách người hiểu biết.
Padapatha (Word Analysis)
यः । इ॒मे इति॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । जनि॑त्री इति॑ । रूपैः॑ । अपि॑ᳪशत् । भुव॑नानि । विश्वा॑ । तम् । अ॒द्य । होत॑र् । इ॒षि॒तः । यजी॑यान् । दे॒वम् । त्वष्टा॑रम् । इ॒ह । य॒क्षि । वि॒द्वान्
Word by Word
यःwho (he)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमेthese (two)
इमे:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth
द्यावापृथिवी:
Karma
TypeNoun (compound)
Rootद्यौ + पृथिवी (समास-प्रातिपदिक)
जनित्रीthe two progenitresses
जनित्री:
Karma
TypeNoun
Rootजनितृ (प्रातिपदिक; ‘producer/parent’)
रूपैःwith forms
रूपैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
अपिalso; moreover
अपि:
—
TypeParticle
Rootअपि
अंशत्fashioned; formed
अंशत्:
Kartā
TypeVerb
Rootअंश् (धातु)
भुवनानिthe worlds; beings
भुवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday; now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य
होतॄषिin/at the Hotṛ (office); as Hotṛ
होतॄषि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
इषितःimpelled; commissioned
इषितः:
Kartā
TypeParticiple (past passive)
Rootइष् (धातु) → इषित (कृदन्त)
यजीयान्more worthy of worship
यजीयान्:
Kartā
TypeAdjective (comparative)
Rootयज् (धातु) → यजीयस् (तुलनात्मक-विशेषण)
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वष्टारम्Tvaṣṭṛ
त्वष्टारम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
यक्षिworship; sacrifice to
यक्षि:
—
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
Kartā
TypeParticiple (perfect active)
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त)
Entities Mentioned
T
TvaṣṭṛD
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes