Śivakṣetra–Tīrtha–Māhātmya (The Salvific Function of Shiva’s Sacred Domains)

Verse 1

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः प्राज्ञाः शिवक्षेत्रं विमुक्तिदम् । तदागमांस्ततो वक्ष्ये लोकरक्षार्थमेव हि

Sūta nói: “Hỡi các hiền thánh minh triết, hãy lắng nghe về Śiva-kṣetra linh thiêng, nơi ban giải thoát. Vì thế, nay ta sẽ tuyên thuyết các truyền thống và āgama của thánh địa ấy, quả thật nhằm gìn giữ thế gian.”

Verse 2

पंचाशत्कोटिविस्तीर्णा सशैलवनकानना । शिवाज्ञया हि पृथिवी लोकं धृत्वा च तिष्ठति

Trải rộng đến năm mươi koṭi, điểm tô bởi núi non, rừng thẳm và lâm viên; Trái Đất này, chỉ nhờ mệnh lệnh của Śiva, nâng đỡ các thế giới và đứng vững bền lâu.

Verse 3

तत्र तत्र शिवक्षेत्रं तत्र तत्र निवासिनाम् । मोक्षार्थं कृपया देवः क्षेत्रं कल्पितवान्प्रभुः

Ở mỗi nơi chốn đều có thánh địa của Śiva dành cho cư dân nơi ấy. Vì mục đích giải thoát, Đức Chúa—do lòng từ bi—đã thiết lập các kṣetra linh thiêng như vậy.

Verse 4

परिग्रहादृषीणां च देवानां परिग्रहात् । स्वयंभूतान्यथान्यानि लोकरक्षार्थमेव हि

Quả thật, nhờ những ân ban dành cho các ṛṣi và nhờ các đặc quyền được trao cho chư thiên, nhiều sự sắp đặt phát sinh—tự nhiên hoặc theo những cách đã định—chỉ nhằm bảo hộ và duy trì các thế giới.

Verse 5

तीर्थे क्षेत्रे सदाकार्यं स्नानदानजपादिकम् । अन्यथा रोगदारिद्र य्मूकत्वाद्याप्नुयान्नरः

Tại tīrtha (bến thánh) và trong kṣetra (thánh địa), người ta phải luôn thực hành các công hạnh như tắm gội thanh tịnh, bố thí, và trì tụng thần chú, v.v. Nếu không, con người có thể mắc lấy khổ nạn như bệnh tật, nghèo đói, thậm chí câm lặng và những điều tương tự.

Verse 6

अथास्मिन्भारते वर्षे प्राप्नोति मरणं नरः । स्वयंभूस्थानवासेन पुनर्मानुष्यमाप्नुयात्

Nay, nếu một người chết trong cõi Bhārata này, thì nhờ cư trú tại Svayambhū-sthāna—nơi tự-hiển lộ của Śiva—người ấy lại được thọ sinh làm người, trở về thân xác thích hợp để tiếp tục tinh tấn trên đường tu.

Verse 7

क्षेत्रे पापस्य करणं दृढं भवति भूसुराः । पुण्यक्षेत्रे निवासे हि पापमण्वपि नाचरेत्

Hỡi các Bà-la-môn, trong thánh địa, việc tạo tội trở thành lỗi lầm ràng buộc rất kiên cố. Vì vậy, khi cư trú nơi phước địa (puṇya-kṣetra), chớ phạm dù chỉ một mảy may tội lỗi.

Verse 8

येन केनाप्युपायेन पुण्यक्षेत्रे वसेन्नरः । सिंधोः शतनदीतीरे संति क्षेत्राण्यनेकशः

Bằng bất cứ phương cách nào, con người cũng nên cư trú trong vùng hành hương phước đức (puṇya-kṣetra). Trên bờ sông Sindhu, tại Śatanadī-tīra, có rất nhiều thánh địa như thế.

Verse 9

सरस्वती नदी पुण्या प्रोक्ता षष्टिमुखा तथा । तत्तत्तीरे वसेत्प्राज्ञः क्रमाद्ब्रह्मपदं लभेत्

Sông Sarasvatī là dòng sông thiêng, được tuyên xưng là tối thượng công đức, lại được nói có sáu mươi “miệng” (nhánh dòng). Người trí nếu lần lượt cư trú theo đúng thứ tự nơi các bờ của nàng, rốt ráo sẽ đạt Brahman-pada, địa vị tối thượng giải thoát.

Verse 10

हिमवद्गिरिजा गंगा पुण्या शतमुखा नदी । तत्तीरे चैव काश्यादिपुण्यक्षेत्राण्यनेकशः

Sông Gaṅgā, sinh từ dãy Himālaya, là dòng sông tối thượng thanh tịnh, có trăm nhánh chảy. Trên đôi bờ của nàng, quả thật có vô số thánh địa hành hương—khởi đầu là Kāśī—ban công đức và sự trong sạch.

Verse 11

तत्र तीरं प्रशस्तं हि मृगे मृगबृहस्पतौ । शोणभद्रो दशमुखः पुण्योभीष्टफलप्रदः

Tại đó quả thật có một bờ sông linh thiêng được ca ngợi đặc biệt, gắn với cung Mṛga và tinh tú Mṛga-bṛhaspati. Thánh địa ấy—Śoṇabhadrā, “Đấng Mười Mặt”—cực kỳ công đức và ban cho người sùng kính những quả phúc như ý.

Verse 12

तत्र स्नानोपवासेन पदं वैनायकं लभेत् । चतुर्वींशमुखा पुण्या नर्मदा च महानदी

Tại đó, nhờ tắm gội và giữ chay (upavāsa), người ta đạt được thánh vị gắn với Vaināyaka (Đức Gaṇeśa). Sông Narmadā linh thiêng, dòng đại hà, công đức tối thượng, được tán dương là “hai mươi bốn miệng”, tức có nhiều cửa ngõ thanh tịnh hóa.

Verse 13

तस्यां स्नानेन वासेन पदं वैष्णवमाप्नुयात् । तमसा द्वादशमुखा रेवा दशमुखा नदी

Nhờ tắm trong dòng nước của Mẹ và cư trú tại đó, người ta đạt được cảnh giới Vaiṣṇava (phúc địa của Đức Viṣṇu). Sông Tamasā được nói là “mười hai miệng”, còn Revā (Narmadā) là dòng “mười miệng”, phân nhánh thành nhiều lưu vực.

Verse 14

गोदावरी महापुण्या ब्रह्मगोवधनाशिनी । एकविंशमुखा प्रोक्ता रुद्र लोकप्रदायिनी

Sông Godāvarī vô cùng thánh thiện, diệt trừ tội sát Phạm (brahma-slaying) và tội sát bò. Nàng được tuyên xưng là “hai mươi mốt miệng,” và ban cho cõi Rudra (thánh cư của Chúa Śiva).

Verse 15

कृष्णवेणी पुण्यनदी सर्वपापक्षयावहा । साष्टादशमुखाप्रोक्ता विष्णुलोकप्रदायिनी

Sông Kṛṣṇaveṇī là dòng sông thiêng, cuốn sạch mọi tội lỗi. Nàng được tuyên xưng là “mười tám miệng” (mười tám nhánh), và ban cho sự đạt đến cõi trời của Viṣṇu.

Verse 16

तुंगभद्रा दशमुखा ब्रह्मलोकप्रदायिनी । सुवर्णमुखरी पुण्या प्रोक्ता नवमुखा तथा

Sông Tuṅgabhadrā được nói là “mười miệng”, ban cho sự đạt đến cõi Phạm thiên (Brahmaloka). Sông Suvarṇamukharī, dòng thánh thiện, cũng được tuyên xưng là “chín miệng”.

Verse 17

तत्रैव सुप्रजायंते ब्रह्मलोकच्युतास्तथा । सरस्वती च पंपा च कन्याश्वेतनदी शुभा

Ngay tại đó, những kẻ đã sa rơi khỏi Brahmaloka lại được sinh ra lần nữa một cách vô cùng cát tường. Cũng tại đó hiện khởi các dòng sông thiêng—Sarasvatī, Pampā và Kanyā-Śvetanadī phúc lành.

Verse 18

एतासां तीरवासेन इंद्र लोकमवाप्नुयात् । सह्याद्रि जा महापुण्या कावेरीति महानदी

Nhờ cư trú bên bờ những dòng nước thiêng này, người ta có thể đạt đến cõi trời của Indra. Sinh từ dãy núi Sahya, con sông lớn tối thượng công đức ấy được gọi là Kāverī.

Verse 19

सप्तविंशमुखा प्रोक्ता सर्वाभीष्टं प्रदायिनी । तत्तीराः स्वर्गदाश्चैव ब्रह्मविष्णुपदप्रदाः

Nàng được tuyên xưng có hai mươi bảy “mặt” (phương diện) và ban cho mọi điều mong cầu. Những thánh địa tắm gội trên đôi bờ của Nàng ban cõi trời, và còn trao cả địa vị tôn thắng mà Brahmā và Viṣṇu đã đạt đến.

Verse 20

शिवलोकप्रदा शैवास्तथाऽभीष्टफलप्रदाः । नैमिषे बदरे स्नायान्मेषगे च गुरौ रवौ

Những pháp hành Shaiva này ban cõi Śivaloka và cũng cho quả như ý. Nên tắm tại Naimiṣa và tại Badarī, lại nữa khi Mặt Trời vào cung Meṣa, và vào một ngày Chủ nhật trùng với ngày Thứ năm.

Verse 21

ब्रह्मलोकप्रदं विद्यात्ततः पूजादिकं तथा । सिंधुनद्यां तथा स्नानं सिंहे कर्कटगे रवौ

Hãy biết rằng sự thờ phụng ấy cùng các nghi lễ kèm theo ban cho sự đạt đến cõi Phạm Thiên (Brahmā-loka). Cũng vậy, tắm ở sông Sindhu khi Mặt Trời ở cung Sư Tử và (Mặt Trăng) ở cung Cự Giải được tuyên dương là công đức rất lớn.

Verse 22

केदारोदकपानं च स्नानं च ज्ञानदं विदुः । गोदावर्यां सिंहमासे स्नायात्सिंहबृहस्पतौ

Bậc hiền trí biết rằng cả việc uống nước thánh Kedāra và tắm (trong dòng ấy) đều ban cho tri kiến tâm linh. Cũng vậy, nên tắm ở sông Godāvarī vào tháng Siṃha (Sư Tử), nhất là khi sao Mộc (Jupiter) ở Siṃha—công đức thù thắng.

Verse 23

शिवलोकप्रदमिति शिवेनोक्तं तथा पुरा । यमुनाशोणयोः स्नायाद्गुरौ कन्यागते रवौ

Vì thế, thuở xưa chính Đức Śiva đã nói rằng điều ấy ban cho cõi của Ngài, Śiva-loka. Nên tắm tại nơi hợp lưu của sông Yamunā và Śoṇa khi sao Mộc ở cung Xử Nữ và Mặt Trời cũng đã vào Xử Nữ—hành trì được ca ngợi là đưa linh hồn hướng về thánh cảnh của Śiva.

Verse 24

धर्मलोके दंतिलोके महाभोगप्रदं विदुः । कावेर्यां च तथास्नायात्तुलागे तु रवौ गुरौ

Họ tuyên rằng việc tắm gội thiêng liêng và hành trì tại Dharmaloka cùng Dantiloka ban cho phúc lạc lớn và quả báo cát tường. Cũng vậy, nên tắm ở sông Kāverī—đặc biệt khi Mặt Trời và sao Mộc (Guru) ở cung Thiên Bình—thì công đức càng thù thắng.

Verse 25

विष्णोर्वचनमाहात्म्यात्सर्वाभीष्टप्रदं विदुः । वृश्चिके मासि संप्राप्ते तथार्के गुरुवृश्चिके

Họ biết rằng, nhờ uy lực và sự tôn nghiêm của lời phán Viṣṇu, điều ấy trở thành đấng ban cho mọi điều mong cầu—đặc biệt khi tháng Vṛścika đã đến, và khi cả Mặt Trời lẫn sao Mộc (Guru) đều ở cung Vṛścika.

Verse 26

नर्मदायां नदीस्नानाद्विष्णुलोकमवाप्नुयात् । सुवर्णमुखरीस्नानं चापगे च गुरौ रवौ

Ai tắm trong sông Narmadā thì được đạt đến cõi trời của Viṣṇu. Lại nữa, tắm tại Suvarṇamukharī, và cũng như tắm ở dòng sông thiêng (Gaṅgā), nhất là vào ngày Thứ Năm (ngày của Guru) và Chủ Nhật (ngày của Ravi), sẽ được công đức như đã nêu.

Verse 27

शिवलोकप्रदमिति ब्राह्मणो वचनं यथा । मृगमासि तथा स्नायाज्जाह्नव्यां मृगगे गुरौ

Như lời vị Brāhmaṇa tuyên rằng đó là pháp ban cho cõi Śiva (Śiva-loka), cũng vậy—khi Mặt Trời ở Mṛga, hãy tắm trong sông Jāhnavī (Gaṅgā) vào ngày Thứ Năm, lúc Mặt Trăng cũng ở Mṛga; sự hành trì ấy dẫn người sùng kính hướng về Śiva-loka.

Verse 28

शिवलोकप्रदमिति ब्रह्मणो वचनं यथा । ब्रह्मविष्ण्वोः पदे भुक्त्वा तदंते ज्ञानमाप्नुयात्

Như lời Brahmā tuyên rằng đó là “pháp ban Śivaloka”, cũng vậy—sau khi thọ hưởng địa vị tôn quý của Brahmā và Viṣṇu, rốt cuộc người ấy đạt được trí tuệ chân thật giải thoát (jñāna) vào lúc cuối cùng. Ân điển của Śiva không chỉ dừng ở cõi cao, mà kết thành jñāna vượt khỏi ràng buộc.

Verse 29

गंगायां माघमासे तु तथाकुंभगते रवौ । श्राद्धं वा पिंडदानं वा तिलोदकमथापिवा

Tại sông Gaṅgā, nhất là trong tháng Māgha, và khi Mặt Trời ở cung Kumbha (Bảo Bình), dù làm lễ śrāddha, dâng piṇḍa, hay chỉ rưới cúng nước mè (tilodaka), các hạnh ấy đều thành công đức lớn lao.

Verse 30

वंशद्वयपितृणां च कुलकोट्युद्धरं विदुः । कृष्णवेण्यां प्रशंसंति मीनगे च गुरौ रवौ

Bậc hiền trí nói rằng đó là phương tiện nâng đỡ các Pitṛ của cả hai dòng tộc và cứu độ vô số gia tộc đến hàng crores. Điều ấy được tán dương đặc biệt khi Mặt Trăng ở Kṛṣṇā-veṇī, và khi Mặt Trời ở cung Song Ngư trong lúc Guru (Bṛhaspati) ở chính cung của mình.

Verse 31

तत्तत्तीर्थे च तन्मासि स्नानमिंद्र पदप्रदम् । गंगां वा सह्यजां वापि समाश्रित्य वसेद्बुधः

Tắm gội tại đúng thánh độ (tīrtha) vào đúng tháng thiêng sẽ ban địa vị như Indra. Người trí, kẻ sùng kính Śiva, nên cư trú nương tựa bờ sông Gaṅgā hoặc con sông phát sinh từ núi Sahya, sống trong kỷ luật của lòng mộ đạo.

Verse 32

तत्कालकृतपापस्य क्षयो भवति निश्चितम् । रुद्र लोकप्रदान्येव संति क्षेत्राण्यनेकशः

Sự tiêu trừ các tội đã gây cho đến đúng thời điểm ấy là điều chắc chắn. Quả thật có vô số thánh địa (kṣetra) ban cho sự đạt đến cõi của Rudra (Rudra-loka).

Verse 33

ताम्रपर्णी वेगवती ब्रह्मलोकफलप्रदे । तयोस्तीरे हि संत्येव क्षेत्राणि स्वर्गदानि च

Hai dòng sông Tāmraparṇī và Vegavatī ban quả phúc đạt đến Brahmaloka. Quả thật, trên bờ của cả hai sông ấy có những thánh địa (kṣetra) cũng ban cõi trời.

Verse 34

संति क्षेत्राणि तन्मध्ये पुण्यदानि च भूरिशः । तत्र तत्र वसन्प्राज्ञस्तादृशं च फलं लभेत्

Trong đó có nhiều thánh địa (kṣetra) ban phước đức dồi dào. Người trí cư trú tại những nơi ấy, mỗi nơi theo cách riêng, sẽ đạt quả tương ứng—tùy theo sự linh thiêng và kỷ luật tu trì của thánh địa đó.

Verse 35

सदाचारेण सद्वृत्त्या सदा भावनयापि च । वसेद्दयालुः प्राज्ञो वै नान्यथा तत्फलं लभेत्

Nhờ hạnh kiểm tốt, nhờ phẩm cách cao quý, và nhờ sự quán niệm chánh đáng luôn luôn, người có lòng từ và trí tuệ nên sống như vậy. Không có cách nào khác để đạt được quả ấy.

Verse 36

पुण्यक्षेत्रे कृतं पुण्यं बहुधा ऋद्धिमृच्छति । पुण्यक्षेत्रे कृतं पापं महदण्वपि जायते

Công đức làm tại thánh địa sẽ tăng trưởng và sinh ra nhiều lần. Cũng vậy, tội lỗi gây ra nơi thánh địa, dù nhỏ như hạt bụi, cũng bị phóng đại thành lớn.

Verse 37

तत्कालं जीवनार्थश्चेत्पुण्येन क्षयमेष्यति । पुण्यमैश्वर्यदं प्राहुः कायिकं वाचिकं तथा

Nếu chỉ cầu kế sinh nhai cho khoảnh khắc trước mắt, đời ấy sẽ sớm cạn kiệt bởi (chỉ) phước đức. Bậc hiền trí nói rằng phước thật sự ban thịnh vượng—dù được tạo bởi thân hay bởi lời nói.

Verse 38

मानसं च तथा पापं तादृशं नाशयेद्द्विजाः । मानसं वज्रलेपं तु कल्पकल्पानुगं तथा

Hỡi các bậc nhị sinh, cũng như tội lỗi bên ngoài được diệt trừ, tội do tâm cũng vậy. Nhưng “lớp áo kim cang” của tâm—đã hóa cứng qua vô số kiếp—cũng phải được làm tan rã (nhờ kỷ luật hướng về Śiva và ân sủng bền bỉ).

Verse 39

ध्यानादेव हि तन्नश्येन्नान्यथा नाशमृच्छति । वाचिकं जपजालेन कायिकं कायशोषणात्

Quả thật, chỉ nhờ thiền định mà nó mới bị diệt trừ; không bằng cách nào khác mà nó chấm dứt. Tội do lời nói được tiêu trừ bởi mạng lưới trì tụng japa; còn tội do thân được diệt bởi khổ hạnh kỷ luật làm thân “khô” đi (nhờ tự chế).

Verse 40

दानाद्धनकृतं नश्येन्नाऽन्यथाकल्पकोटिभिः । क्वचित्पापेन पुण्यं च वृद्धिपूर्वेण नश्यति

Của cải đã tích tụ chỉ thật sự cạn kiệt nhờ bố thí (dāna) — không cách nào khác, dù trải qua hàng triệu kiếp. Nhưng trong vài trường hợp, công đức (puṇya) cũng bị tội lỗi phá hoại; nó tiêu tan sau khi trước đó phình lớn lên (dường như tăng trưởng).

Verse 41

बीजांशश्चैव वृद्ध्यंशो भोगांशः पुण्यपापयोः । ज्ञाननाश्यो हि बीजांशो वृद्धिरुक्तप्रकारतः

Đối với phước và tội, quả có “phần hạt giống”, “phần tăng trưởng” và “phần thọ hưởng/kinh nghiệm”. Phần hạt giống được diệt bởi trí tuệ giải thoát (jñāna), còn phần tăng trưởng vận hành theo cách thức đã nói ở trên.

Verse 42

भोगांशो भोगनाश्यस्तु नान्यथा पुण्यकोटिभिः । बीजप्ररोहे नष्टे तु शेषो भोगाय कल्पते

Phần nghiệp đã bắt đầu trổ quả thành kinh nghiệm thọ hưởng (bhoga) chỉ được tiêu tận bằng chính sự thọ nhận—không cách nào khác, dù có vô số công đức đến hàng ức. Nhưng khi hạt giống–mầm nảy của nghiệp bị diệt, phần còn lại chỉ còn là dư báo để “tiêu dùng” như kinh nghiệm còn sót, không sinh thêm ràng buộc nữa.

Verse 43

देवानां पूजया चैव ब्रह्मणानां च दानतः । तपोधिक्याच्च कालेन भोगः सह्यो भवेन्नृणाम् । तस्मात्पापमकृत्वैव वस्तव्यं सुखमिच्छता

Nhờ thờ phụng chư thiên, nhờ bố thí cho các bà-la-môn, và nhờ công phu khổ hạnh (tapas) tăng trưởng theo thời gian, các sự hưởng thụ thế gian trở nên điều con người có thể chịu đựng và điều phục. Vì vậy, ai cầu hạnh phúc chân thật nên sống mà không tạo tội lỗi.