Home›Shiva Purana›Vidyesvara Samhita›Adhyaya 12›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Śivakṣetra–Tīrtha–Māhātmya

The Salvific Function of Shiva’s Sacred Domains

Devanagari script

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः प्राज्ञाः शिवक्षेत्रं विमुक्तिदम् । तदागमांस्ततो वक्ष्ये लोकरक्षार्थमेव हि

Transliteration

sūta uvāca | śṛṇudhvamṛṣayaḥ prājñāḥ śivakṣetraṃ vimuktidam | tadāgamāṃstato vakṣye lokarakṣārthameva hi

Translation

Sūta nói: “Hỡi các hiền thánh minh triết, hãy lắng nghe về Śiva-kṣetra linh thiêng, nơi ban giải thoát. Vì thế, nay ta sẽ tuyên thuyết các truyền thống và āgama của thánh địa ấy, quả thật nhằm gìn giữ thế gian.”

Word by Word
सूतSūta
सूत:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शृणुध्वम्listen (all of you)
शृणुध्वम्:
क्रिया (Kriyā/Command)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद
ऋषयःO sages
ऋषयः:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन
प्राज्ञाःwise
प्राज्ञाः:
सम्बोधन (Address; qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; विशेषण of ‘ऋषयः’
शिव-क्षेत्रम्Śiva’s sacred place
शिव-क्षेत्रम्:
कर्म (Karma/Object; topic to be described)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (‘शिवस्य क्षेत्रम्’)
विमुक्ति-दम्granting liberation
विमुक्ति-दम्:
विशेषण (Qualifier of ‘शिवक्षेत्रम्’)
TypeAdjective
Rootविमुक्ति (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त; √दा धातु, ‘giver’)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (‘विमुक्तिं ददाति’); कृदन्त: ‘द’ (giver)
तत्-आगमान्those Āgamas
तत्-आगमान्:
कर्म (Karma/Object of ‘वक्ष्ये’)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक) + आगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; ‘those Āgamas’
ततःthen, thereafter
ततः:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/adverb (‘then/thereafter’)
वक्ष्येI shall tell
वक्ष्ये:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद
लोक-रक्षा-अर्थम्for the protection of the world
लोक-रक्षा-अर्थम्:
प्रयोजन (Purpose/अर्थ)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (‘लोकस्य रक्षायाः अर्थः’ = for the purpose of protecting the world)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/particle (indeed/only)
हिfor, indeed
हि:
सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार (Causal particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/particle (for/because/indeed)
Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Paśupatinātha

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Introduces Śiva-kṣetra as ‘vimuktidam’ (liberation-giving). This is a generic kṣetra-mahātmyā framing rather than a single jyotirliṅga legend.

Significance: Hearing and following kṣetra-āgamas is presented as lokarakṣā (world-sustaining dharma) and as a mokṣa-oriented discipline—aligning pilgrimage with soteriology, not mere merit.

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities
S
Shiva

FAQs

It introduces Śiva-kṣetra as a direct means toward vimukti (liberation), framing pilgrimage and sacred-space devotion as a Shaiva path where grace (Śiva’s anugraha) removes bondage.

A Śiva-kṣetra is typically centered on Saguna worship—especially the Śiva-liṅga—where disciplined observance (āgama) and devotion make the sacred presence tangible and spiritually transformative.

The verse points to following āgamic observances in a Śiva-kṣetra—such as liṅga-pūjā with mantra (notably the Panchākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”), along with purity disciplines and devotional listening (śravaṇa) to Śiva’s glories.

←Previous Verse
Next Verse→