Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 80

शिवशक्त्यैक्य-तत्त्वविचारः / Inquiry into the Unity of Śiva and Śakti

Para–Apara Ontology

Devanagari script

यः परामपरां चैव विभूतिं वेत्ति तत्त्वतः । सो ऽपरो भूतिमुल्लंघ्य परां भूतिं समश्नुते

Transliteration

yaḥ parāmaparāṃ caiva vibhūtiṃ vetti tattvataḥ | so 'paro bhūtimullaṃghya parāṃ bhūtiṃ samaśnute

Translation

Ai thật sự biết đúng như thật cả vibhūti cao và thấp của Đấng Chúa—người ấy vượt qua trạng thái thấp, đạt vibhūti tối thượng, tức hiệp nhất với Śiva vượt ngoài mọi trói buộc.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)

• पराम्: higher; supreme
• पराम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अपराम्: lower; other
• अपराम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अपरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• विभूतिम्: manifestation; power
• विभूतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विभूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वेत्ति: knows
• वेत्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्त्वतः: in truth; truly
• तत्त्वतः: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्त्वतस् (अव्यय; तत्त्व + तस्)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (ablatival adverb)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (demonstrative pronoun)

• अपरः: the other; the lower (one)
• अपरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भूतिम्: state of being; prosperity; existence
• भूतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उल्लङ्घ्य: having transcended; having overstepped
• उल्लङ्घ्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + लङ्घ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having overstepped)

• पराम्: supreme
• पराम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• भूतिम्: state; attainment
• भूतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समश्नुते: attains; reaches
• समश्नुते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga Context

Significance: Frames liberation as transcending the ‘lower’ condition (bondage) through true knowledge of Śiva’s higher and lower vibhūtis; supports the Siddhānta soteriology of jñāna leading to Śiva-sāyujya.

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that liberation comes from tattva-jñāna—right knowledge of Śiva’s lower (immanent, manifest) and higher (transcendent) reality—by which the soul crosses bondage and reaches the supreme state of Śiva.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga and saguna worship trains the mind to recognize Śiva’s presence in the lower, manifest vibhūti; mature insight then leads beyond form to the higher vibhūti—Śiva as the supreme, transcendent Pati.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditative contemplation on Śiva-tattva supported by japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and disciplined worship (with bhasma and rudrākṣa as aids) is implied as the practical means to transcend the lower state.